U bent hier

Steeds meer jongens dan meisjes ‘stromen af’ op de middelbare school

Hoewel ze hun schooladviezen allang binnen hebben, kijken achtstegroepers en hun ouders deze week reikhalzend uit naar de uitslag van de eindtoets. Gaat die bevestigen wat de juf of meester adviseerde? Of leidt die tot een heroverweging? De kwaliteit van het advies kunnen we pas over een paar jaar beoordelen, in het voortgezet onderwijs. Limburgse onderzoekers constateren dat sinds in 2015 het schooladvies leidend werd bij de plaatsing in het voortgezet onderwijs, de afstroom niet is toegenomen. Wel zien ze dat het gat tussen jongens en meisjes in het vo zich sinds 2014 vergroot.

Voor het onderzoek, uitgevoerd voor de Educatieve Agenda Limburg, zijn cijfers gebruikt over de mate van afstroom (en opstroom) van Limburgse leerlingen. We noemen het afstroom als leerlingen in het derde jaar van het vo op een lager schoolniveau zitten dan ze in groep 8 geadviseerd kregen.

Sinds 2014 is er een geleidelijke afname van die afstroom. De jongste cijfers, over 2018, gaan over leerlingen voor wie niet het eindtoetscijfer maar het schooladvies leidend was voor plaatsing op het voortgezet onderwijs.

Vrees voor overadvies onterecht

De vrees bestond dat leraren onder druk van ouders zouden gaan overadviseren en de afstroom zou toenemen. Maar daarvan is in de cijfers niets terug te zien, constateert dr. Ron Diris, onderzoeker aan de Universiteit Maastricht. Voor leerlingen met een vwo-advies zit in het derde jaar ongeveer 14% op een lager niveau, voor degenen met een havo-advies is dat 20%. Landelijk zijn de afstroomcijfers voor havo vergelijkbaar met de Limburgse cijfers, vertelt hij, maar voor het vwo liggen ze lager (tussen de 10 en 11%) dan in Limburg.

Meer jongens stromen af

Opvallend is wél, dat veel meer jongens dan meisjes afstromen. Dat was altijd al zo, maar het gat is zich sinds 2014 aan het vergroten, zegt Diris. Waar van de meisjes met een vwo-advies 12% afstroomt, gebeurt dat 17% van de jongens. En voor de havo is dat verschil in afstroom nog veel sterker: 24% van de jongens stroomt daar af tegen 16% van de meisjes.

Voorzichtiger geadviseerd

“We zien dat meisjes tot een paar jaar geleden nog hogere adviezen kregen dan jongens bij eenzelfde score op de Eindtoets”, zegt Diris. Dat verschil is na 2014 weg. “Ten opzichte van meisjes in eerdere jaren worden meisjes nu dus lager geadviseerd, maar ten opzichte van jongens hetzelfde. Dit kan verklaren waarom afstroom voor meisjes daalt, maar niet waarom het in alle jaren lager ligt dan bij jongens.

Ook zien de onderzoekers dat jongens hun voorsprong in gemiddelde scores op de eindtoets zijn kwijtgeraakt (die scoorden in 2014 gemiddeld nog één punt hoger op de eindtoets dan hun vrouwelijke medeleerlingen, in 2018 was dat verschil weg). Het zou kunnen, schrijft Diris, dat de daling in cognitieve prestaties van jongens samengaat met een daling in andere vaardigheden die ook belangrijk zijn voor school. Zoals zelfstandigheid, doorzettingsvermogen, werkhouding. Dat kan mogelijk verklaren waarom jongens het moeilijker hebben in het vo.

Het valt Diris op dat de cijfers in deelregio’s binnen Limburg verschillen: in de ene regio doen jongens het meisjes het even goed, elders is er veel meer afstroom van jongens. En de achtergrond van de ouders verklaart dat slechts deels.

Heroverweging na de eindtoets

Als de eindtoetsscore van een leerling deze week op een hoger advies wijst dan het schooladvies, is de leerkracht verplicht zijn advies te heroverwegen. Het aandeel heroverwegingen en bijstellingen van de schooladviezen verschilt per regio, schreef onderwijsminister Arie Slob eind vorig jaar aan de Tweede Kamer. Opvallend: In niet-stedelijke gebieden moet vaker worden heroverwogen dan in stedelijke gebieden. De toetsadviezen in niet-stedelijke gebieden zijn vaker hoger dan het schooladvies. Desondanks wordt er weinig bijgesteld. Dit is anders in stedelijke gebieden. Daar zijn de schooladviezen relatief hoog. Er hoeft minder te worden heroverwogen. Maar als er wordt heroverwogen, wordt het advies vaker bijgesteld.

PO | VO

Aanmelden voor de Verus nieuwsbrief

Iedere week het laatste nieuws uit het onderwijs