U bent hier

Onderzoek: Samenwerkingsschool haalt kinderen bij les levensbeschouwing uit elkaar

Ze vinden ontmoeting en samenleven een kernwaarde van hun school, maar halen de kinderen tijdens de lessen levensbeschouwing vaak uit elkaar. Erik Renkema promoveert volgende week op een onderzoek naar samenwerkingsscholen. Een relatief nieuw fenomeen in ons land.

We lazen uw proefschrift waarin u beschrijft dat de twee voormalige schoolidentiteiten op veel samenwerkingsscholen naast elkaar blijven bestaan. Je vraagt je af: Bestaat de samenwerkingsschool wel?
“De samenwerkingsscholen die ik onderzocht ontstonden allemaal na een fusie tussen openbaar en bijzonder onderwijs en profileren zich als samenwerkingsschool.

Het is een voortdurend proces van zoeken naar balans. Dat gebeurt gedreven en vanuit overtuiging. En er is niet altijd zichtbaar hoe die balans stevig verankerd wordt in de praktijk.”

Verbaasde het u dat kinderen tijdens de lessen levensbeschouwing vaak uit elkaar gaan?
“Ja en nee. Ja, want het zou haaks kunnen staan op de doelstelling van deze scholen: je wilt samenleving en ontmoeting. En dan haal je kinderen uit elkaar als het gaat om thema’s die juist het samenleven zouden kunnen stimuleren.

Maar tijdens de interviews begreep ik de argumenten die eraan ten grondslag liggen. Scholen willen recht doen aan de oorspronkelijke identiteit, de keuze van ouders en de bestaande praktijk. Met die scheiding tijdens de les levensbeschouwing worden openbaar en bijzonder onderwijs gewaarborgd.

Ik stel er overigens wel vragen bij in het licht van de theorie. Als je de verschillen tussen kinderen tot hun recht wilt laten komen, is dit te zien als een discrepantie tussen de kernwaarde en de praktijk.”

Dus het gebeurt dat een juf met een halve klas de ene dagopening doet, terwijl de andere helft een andere dagopening krijgt?
“Het kan zo zijn dat de kinderen van groep 4/5 naar denominatie uit elkaar gehaald worden, ja. Dat hoeft niet elke dag te gebeuren. En het is op deze scholen een doordachte en te begrijpen keuze.

Het lijkt een wat gemankeerde koppeling met de kernwaarden, maar scholen laten zo zien dat ze echt wat doen met de identiteit. Zo kunnen ze de diepte ingaan.

Identiteit wordt besproken vanaf het eerste fusiestapje. Met ouders, gemeenten, leraren. ‘Wordt het niet teveel of te weinig openbaar of christelijk?’ Een van de opties om de diepgang te bewaken is gescheiden levensbeschouwelijk onderwijs. Dan kun je daar de diepte in. En dat is de wens van veel ouders.

Er zijn ook scholen die ontmoeting organiseren naast de gescheiden lessen levensbeschouwelijk onderwijs.”

Scholen doen dit dus ook voor de ouders die kozen voor een openbare of bijzondere school. Want de meeste samenwerkingsscholen zijn vrij nieuw. Maar over tien jaar, als de jongste kinderen van school zijn, gebeurt dit dan nog?
“Dat zouden we moeten onderzoeken. Het enige wat ik kan zeggen is dat dit zo bewust wordt vormgegeven, dat ik denk dat het nog wel een bepaalde tijd blijft bestaan.”

Wat adviseert u samenwerkingsscholen eigenlijk rond het levensbeschouwelijk onderwijs?
“Ik adviseer ze een vorm van levensbeschouwelijk onderwijs aan te bieden waarin de kracht van zowel bijzonder als openbaar onderwijs tot haar recht komt.

Hoe je het ook wendt of keert, je bent een fusieschool van twee identiteiten. Je moet dus samen op zoek gaan naar een manier waarin je jezelf kunt herkennen. Er bestaat een gouden middenweg.

Vanuit de openbare kant zal men levensbeschouwelijke bronnen en tradities wel degelijk serieus moeten nemen voor de persoonsvorming van kinderen. Dat doen aan religie en godsvragen, dat zou door sommige vertegenwoordigers van openbaar onderwijs als verlies kunnen worden ervaren.

Voor het christelijk perspectief kun je zeggen: besteed actief aandacht aan pluriformiteit. Voor een enkele ouder zal dat niet het beeld zijn dat hij voor ogen had toen hij voor een christelijke school koos.

De gouden middenweg is een identiteit waarin je je beiden kunt herkennen. Een manier van omgaan met bronnen en tradities die bijdraagt aan dialoog en daarmee persoonsvorming.”

Renkema promoveert op 12 december aan de Protestantse Theologische Universiteit. Voorafgaand vindt het symposium Kernfusie plaats. Tijdens dit gevarieerde symposium wordt stilgestaan bij de identiteit en het levensbeschouwelijk onderwijs van samenwerkingsscholen. U kunt zich aanmelden

 

Sinds 1 januari 2018 gelden er andere regels voor het vormen van een samenwerkingsschool. In dit webinar informeert mr. Thérèse Penders je in het kort over deze wetswijziging, de Wet samen sterker door vereenvoudiging samenwerkingsschool.

foto: Marije Tiesjema

PO

Aanmelden voor de Verus nieuwsbrief

Iedere week het laatste nieuws uit het onderwijs