U bent hier

#MeToo op school. ‘Seksualiteit gaat om meer dan seksueel gedrag’

Kwaliteit
PO

#MeToo blijft het nieuws beheersen. Moeten scholen hier wat mee? En zo ja, hoe besteed je dan aandacht aan seksualiteit en weerbaarheid? We vroegen het Arjet Borger, schrijver, spreker en adviseur op het gebied van seksuele gezondheid. 

Borger is gezondheidswetenschapper en oprichter en directeur van de Care for Sexuality Foundation. Deze stichting heeft een nieuwe lesmethode voor relationele en seksuele vorming voor het basisonderwijs ontwikkeld: Veiligwijs.

Moeten scholen wat met #MeToo? 
“Scholen staan midden in de samenleving, dus het is onvermijdelijk dat je er wat mee doet. #Metoo laat zien: als je uitgaat van het eigen seksuele plezier, dan kom je er niet. Het gaat om de relatie met de ander. Ik hoop ook dat leraren zich realiseren dat ze een rol hierin hebben.”

Praten over relaties, seksualiteit en weerbaarheid dus. Hoe doe je dat op school?
“Het is belangrijk dat leraren zich daar ontspannen bij voelen. Dat is niet voor iedereen gemakkelijk en daarom is het goed te weten dat seksualiteit over meer gaat dan seksueel gedrag. Praat in de klas over hoe je omgaat met jezelf en de ander. Dat is een makkelijker onderwerp. Vanuit de vraag hoe je met elkaar omgaat, kun je bijvoorbeeld door naar: Wat als jouw grenzen niet gerespecteerd worden?” 

Wanneer begin je daarmee?
“Al in de onderbouw kun je in gesprek gaan over je lichaam en de mensen om je heen. Bij wie voel je je prettig? Hoe ziet je gezin eruit? Waarom draag je kleding en wanneer ben je bloot? Met wie kun je praten als er iets is? Dat hoort bij de algehele ontwikkeling van kinderen. 
Door erover te praten kun je ook de dingen die niet goed zijn aandacht geven. Waardoor een kind leert: dit is wel goed en dit niet. Het sterkt leerlingen in hun weerbaarheid en identiteit.”

Vinden leerkrachten dat lastig?
“Voor het ontwikkelen van de lesmethode Veiligwijs interviewden we verschillende leerkrachten. Ik kreeg een heel wisselend beeld: de een praat hier makkelijk over, de ander weet niet hoe. Je zit met verschillende culturen in de klas en wilt de ouders niet in de wielen rijden. De ouders hebben natuurlijk de belangrijkste rol als het gaat om de seksuele opvoeding. Daarom raad ik scholen ook aan om een ouderavond over dit onderwerp te organiseren. Dan betrek je ouders er echt bij.” 

Uw lesmethode noemt u ‘cultuursensitief’. Maar er zitten toch kinderen in de klas uit culturen waarvan wij vanuit de westerse cultuur zeggen dat die ongelijkheid tussen mannen en vrouwen voorstaan?
“Iedereen zal het erover eens zijn dat het niet wenselijk is om als school kinderen in verwarring te brengen ten opzichte van hun eigen achtergrond. Daarom is het belangrijk uit te gaan van wat je bindt: het verlangen naar en -in Nederland- het recht op gelijkwaardigheid. Veiligwijs gaat uit van een waardegerichte benadering: dit betekent dat je ook in gesprek gaat over wat respect, liefde, zorg en veiligheid voor kinderen betekenen. Het afkeuren van iemand zijn achtergrond of overtuiging werkt niet. 
Ook mogen kinderen het besef krijgen dat seksualiteit persoonlijk is. De visie van de juf is misschien anders dan die in hun eigen gezin. Het draait om gelijkwaardigheid, respect, luisteren naar elkaar.”

U ontwikkelde een nieuwe lesmethode voor relationele en seksuele vorming. Waarom is die nodig?
“Ik sprak veel leerkrachten en GGD-medewerkers die een methode misten waar zij goed mee konden werken en die rekening houdt met verschillende normen, waarden en culturen. Het is mijn verlangen dat mensen tot hun recht komen, als persoon en in de relatie met anderen om hen heen. De school kan daaraan bijdragen: en veel scholen wíllen dat ook. Na het succes van de kinderboeken die ik schreef over Saar en Jop was deze lesmethode voor het basisonderwijs dus een logisch vervolg.” 

Seksuoloog Rik van Lunsen verweet u tijdens een gesprek op Radio1 dat Veiligwijs te weinig over seks gaat.
“Veiligwijs is een methode voor relationele én seksuele vorming en gaat natuurlijk over seksualiteit, de verschillen tussen jongens en meiden, voortplanting, zwangerschap en seksuele diversiteit. Maar seksualiteit is ook relationeel: er moet dus aandacht zijn voor hoe je omgaat met jezelf en de ander. Zo gaat veilig vrijen in onze methode niet alleen over het gebruik van voorbehoedsmiddelen, want om die te kunnen gebruiken, moet je je in eerste instantie veilig voelen om er überhaupt over te durven praten.”

Veiligwijs is nu al te bestellen en wordt vanaf 1 maart geleverd.