U bent hier

Hoe krachtig leiderschap en de overheid kunnen bijdragen aan werkdrukverlaging

Overheid en onderwijs
PO

De ‘fooi’ die het kabinet begin januari toezegde om de werkdruk in het onderwijs te verlagen, wekte bij veel scholen boosheid op. Bestuurder Jan Sijtsema schreef een brief naar het ministerie. Minister Slob reageerde vlot en stuurde ambtenaren naar Friesland om hierover in gesprek te gaan. Gelukkig is er inmiddels meer geld beschikbaar gekomen voor werkdrukverlaging maar Sijtsema zit zelf natuurlijk ook niet stil. Hoe zorgt een krachtig leider voor verlaging van de werkdruk en wat kan de overheid er aan doen?

Concrete werkdruk

Sijtsema schreef zijn brief namens het platform van besturen voor Christelijk Basisonderwijs in de vier noordelijke provincies. Voordat de ontmoeting met ambtenaren, twee weken geleden, zou plaatsvinden, wilde Jan Sijtsema, bestuurder van PCBO Tytsjerksteradiel, het item ‘werkdruk’ en tegelijk de roep om werkdrukverlaging specificeren. Hij vroeg aan alle medewerkers van de bij hen aangesloten scholen: “Waar hebben we het dan concreet over? Ik wilde niet ‘administratieve last’ als antwoord, maar voorbeelden hiervan. En daarnaast ook mogelijke oplossingen die in ons eigen vermogen liggen of waar ons inziens OCW een rol moet spelen.” 
De mailtjes vlogen binnen. Sijtsema verzamelde en rangschikte alle ingekomen reacties en kwam tot een lijst van 16 punten. Uiteraard zijn er oplossingen aan te wijzen waar een bestuurder of directeur zelf mee aan het werk kan. PCBO Tytsjerksteradiel koos bijvoorbeeld voor de invoering van het continurooster, met daarbij een aantal ‘kindvrije dagen’ waarop de leerkrachten tijd hebben voor scholing en toetsanalyses.

Krachtig leiderschap

Een krachtige leider kan door heldere keuzes te maken de werkdruk verlagen voor zijn medewerkers. Sijtsema: “Een leider moet duidelijke kaders aangeven en aanspreken als zaken efficiënter kunnen. Ik kijk wat een leerkracht nodig heeft en bied eventueel scholing aan.” 

Ook is het goed puzzelen welke leerkrachten je als duo bij elkaar zet. “Als ik oudere leerkrachten heb die vooral voor de klas willen staan en een hekel hebben aan administratieve taken, kan ik diegene neerzetten naast iemand die deze taken juist graag uitvoert.” Door zulke creatieve kan het werkplezier vergroot en de werkdruk verminderd worden. 
Directeur Eelke Hoekstra van KBS de Reinbôge in Burgum beaamt het nut van krachtig leiderschap. “Een directeur moet staan voor zijn team, niet meegaan in de waan van de dag. Ik heb het idee dat maatschappelijke problemen verlegd worden naar scholen. Maar een sterk leider laat zijn team zich bezig houden met hun corebusiness en zorgt voor een veilig pedagogisch klimaat.” 

Rol van overheid

Met de ambtenaren besprak Sijtsema problemen waarbij de overheid haar rol moet pakken. Het item dat de meeste werkdruk oplevert is communicatie en overleg met ouders en/of hulpverleners. Sijtsema: “Als een school een onderzoek vraagt en ouders gaan niet akkoord, hebben ze recht op een second opinion. Komt daar hetzelfde uit, dan mogen ouders zich niet langer verzetten. De minister zou doorzettingsmacht in de wet moeten laten verankeren, in het belang van de kinderen. Dit zou tegelijk de werkdruk behoorlijk verminderen!”

Een ander voorbeeld is de beeldvorming; er draait een reclamespotje van OCW over passend onderwijs. De boodschap lijkt te zijn dat ieder kind in het reguliere onderwijs terecht kan. Maar dat kán helemaal niet, dat is niet in het belang van iedere leerling. De boodschap die het OCW wil uitzenden mag evenwichtiger, meent Sijtsema. 

Ambtenaren op de werkvloer

De ambtenaren wilden niet alleen met bestuurders praten, maar ook een kijkje nemen op de werkvloer. Ze waren hartelijk welkom op KBS de Reinbôge. Directeur Hoekstra: “Het item werkdruk leeft erg binnen mijn team, dus vrijwel alle leerkrachten waren aanwezig bij dit gesprek. Lesgeven is multi-intensief geworden sinds passend onderwijs is ingevoerd. We konden hen uitleggen hoeveel tijd het kost om op zoveel niveaus les te moeten geven. En daarnaast zagen ze hoe tijdrovend de overleggen met ouders van zorgleerlingen en met externe deskundigen zijn en de plannen die daar weer uit voortvloeien.” 

Ook de Cito-toets, en vooral de werk/prestatiedruk die deze toets met zich meebrengt kwam ter sprake. Hoekstra: “De gemiddelde eindscore is TL/Havo, maar bij ons niet. We houden met veel extra inspanningen zoveel mogelijk leerlingen binnen. In feite worden we daar vervolgens op afgerekend omdat we de gemiddelde eindscore niet halen.” Hoekstra hoopt dat deze boodschap doordringt in Den Haag. Dat is ook de wens van PCBO Tytsjerksteradiel. Want naast leiders die scherpe keuzes durven te maken is medewerking van de overheid dringend gewenst om de werkdruk terug te dringen. Het gesprek met de ambtenaren is een stap in de goede richting.