U bent hier

Wim Kuiper: ‘Maak exportartikel van Nederlandse vrijheid van onderwijs’

Het huidige kabinet zou een exportartikel moeten maken van de vrijheid van onderwijs tijdens het komend voorzitterschap van de Europese Unie. Dat zei Wim Kuiper, voorzitter van Verus, op 28 april in zijn toespraak bij het afscheid van Wim Deetman als lid van de Raad van State. Wim Deetman was van 1968 tot 1978 werkzaam bij de Vereniging Besturenraad voor Protestants-Christelijk Onderwijs in Nederland, een voorganger van Verus. 

Technocratisch overheidsbeleid

In zijn toespraak bekritiseerde de voorzitter van Verus met name het technocratische overheidsbeleid dat de overhand heeft gekregen, gevoed door de ‘new public management school’ in de bestuurskunde. “Jaren van technocratisch overheidsbeleid hebben geleid tot schaalvergroting, professionalisering van besturen die soms op grote afstand van de werkvloer staan, debacles van onderwijsmolochen die zich verslikten in hun recent verkregen financiële autonomie en de enorme risico’s van vastgoedmanagement. Ook is er ten opzichte van de jaren tachtig sprake van almaar meer gedetailleerde, uniformerende regelgeving, vaak ingegeven door incidenten, en meer indringende outputsturing.”

Ontzieling en onteigening

Dat leidt volgens Kuiper tot bekende neveneffecten als ontzieling en onteigening. “Om van ‘good to great’ te komen moet er in het onderwijs een permanente verbetercultuur zijn. Om dat te bewaken moet de inspectie niet zoals tot nu toe vaststellen of een school onder of boven de maat presteert. Nee, er moeten ook nog de predicaten ‘voldoende, goed en excellent’ ingevoerd worden. En omdat we het Rijnlandse model nog niet helemaal vergeten zijn, probeert de overheid om de onderwijsbestuurders aan zich te binden met gedetailleerde bestuursakkoorden.”

Van onderstroom naar bovenstroom

Er wordt te vaak door een economische bril gekeken naar onderwijs, zegt Kuiper. “Het gaat om versterking van de kenniseconomie, de concurrentie met China, reageren op de vraag van de arbeidsmarkt, nu en in 2032, etcetera. Verus heeft zich de afgelopen jaren consequent sterk gemaakt voor een minder eenzijdig economisch perspectief op goed onderwijs. Als de huidige economische en ook ethische crisis iets heeft duidelijk gemaakt dan is het wel dat goed onderwijs gaat om zowel kwalificatie als socialisatie en vorming”. 

Kuiper: “Het protest tegen de vertoetsing, economisering en schaalvergroting in het onderwijs is gelukkig van een onderstroom nu bovenstroom aan het worden. Daarmee ontstaat ruimte voor een nieuwe balans. Versterking van het gevoel van eigenaarschap van onderwijsprofessionals en ouders wordt door velen als de sleutel gezien om van goed naar uitstekend onderwijs te groeien.”

Exportartikel

De grondwettelijke onderwijsvrijheid waarborgt de zo belangrijke ruimte, vrijheid en diversiteit. Stevige advisering van zowel de Onderwijsraad als de Raad van State, met oog voor de enorme waarde van ons unieke onderwijsbestel, is volgens Kuiper van groot belang. Helaas is de Nederlandse vrijheid van onderwijs nog altijd een unicum in de wereld. ‘‘Het huidige kabinet verzuimt jammer genoeg een mooie kans om hier een exportartikel van te maken tijdens het komend voorzitterschap van de Europese Unie’’, aldus Kuiper.

Lees hier de hele toespraak van Wim Kuiper 

PO | VO | MBO | HBO | WO

Aanmelden voor de Verus nieuwsbrief

Iedere week het laatste nieuws uit het onderwijs