U bent hier

Vrijheid van onderwijs noodzakelijk voor toekomstbestendigheid

Om het onderwijs toekomstbestendig te houden, is vrijheid van onderwijs onontbeerlijk. Dat staat te lezen in het advies van de Onderwijsraad Een onderwijsstelsel met veerkracht.

In zijn advies geeft de raad antwoord op de vraag hoe het onderwijsstelsel zich kan blijven aanpassen aan veranderende eisen vanuit de samenleving. 

Wie betaalt, bepaalt

De overheid stuurt het onderwijs niet alleen met wet- en regelgeving, maar gebruikt daarvoor ook financiering: prestatieboxen, instellingsplannen, prestatieafspraken, incidentele stimuleringsgelden en bestuursakkoorden.

Dat komt het ontstaan van de nodige variëteit niet altijd ten goede, schrijft de Onderwijsraad. Want om in aanmerking te komen voor middelen, zijn instellingen bij de inhoudelijke utwerking vaak gebonden aan “allerlei beperkende regels”. 

Sectoralisering 

De raad wijst de overheid ook op de ‘sectoralisering’ van het onderwijsbeleid; de komst van de sectororganisaties en departementale indeling van het Ministerie. “Toekomstvisies en strategische plannen worden per sector ontwikkeld. Hetzelfde geldt voor veel onderzoek.” Gevolg: kennis wordt onvoldoende verdeeld en het onderwijs van de verschillende sectoren sluit niet goed op elkaar aan.

Die sectoralisering versterkt bestaande zwakke punten in het onderwijsstelsel, zoals de vroege selectie van leerlingen van po naar vo. De Onderwijsraad is kritisch op de rol die de inspectie hier speelt. Omdat scholen bang zijn dat leerlingen afstromen naar een lagere schoolsoort (een negatieve indicator bij de inspectie), laten ze leerlingen eerder een keuze maken voor een schoolniveau of leerweg en hanteren strengere normen. 

Perverse prikkels

Hier bevestigt de Onderwijsraad ook de al zo vaak door Verus aangestipte perverse prikkels van ons onderwijssysteem: “Als reden voor het afschaffen van hun heterogene of verlengde burgperiode en het aanscherpen van de toelatingsnormen wijzen scholen zelf op de taal- en rekentoetsen, de beoordeling door de Inspectie van de examenresultaten en het verschil tussen centraal en schriftelijk examen, en de publicaties van de presentaties van scholen in de media. 

Aanbevelingen 

De raad doet twee aanbevelingen:

  1. Stimuleer actief en gericht nieuwe initiatieven. Wet- en regelgeving verruimen en sectoroverstijgende initiatieven stimuleren. 
  2. Zorg voor stevige ijkpunten. Bewaak de waarde van diploma’s, de professionaliteit van het onderwijspersoneel en de beschikbaarheid van toereikende middelen.
PO | VO | MBO | HBO | WO

Aanmelden voor de Verus nieuwsbrief

Iedere week het laatste nieuws uit het onderwijs