U bent hier

Voorkom burn out: leer leraren omgaan met touwtrekken tussen persoonlijk en professioneel

Je wilt zorgdragen voor leerlingen en tegelijkertijd je vak onderwijzen. Je wéét dat je niet alles weet van de lesstof, maar wordt geacht de expert te zijn. Drie hogescholen (Hogeschool de Kempel, Christelijke Hogeschool Ede, Iselinge Hogeschool) onderzochten hoe leraren kunnen leren omgaan met dit soort professionele identiteitsspanningen. Dat is van belang, want het voorkomt burn-out.

Uit eerder onderzoek door het Center of Expertise Persoonlijk Meesterschap bleek dat beginnende leraren conflicten ervaren tussen wat zij persoonlijk relevant vinden en wat zij relevant vinden voor hun beroep. In een vervolgonderzoek zochten Hogeschool de Kempel, Christelijke Hogeschool Ede, Iselinge Hogeschool en Hogeschool VIAA naar mogelijkheden om die professionele identiteitsspanningen aan te pakken. Het project resulteerde  in een toolbox vol instrumenten om hen te begeleiden bij het leren omgaan met deze spanningen.  

In het vervolgonderzoek zijn 361 aankomende, beginnende en ervaren leraren begeleid. Daarvoor hadden zij gesprekken met schoolopleiders en collega’s én werden instrumenten gebruikt uit de toolbox. Van de in dit onderzoek begeleidde leraren gaf 76% aan geleerd te hebben met de spanning om te gaan.

Kracht benutten

“We benutten de kracht van leraren”, legt Jeannette Geldens (lector Betekenisvol Leren Onderwijzen en projectleider) uit. “We gaan niet zitten op wat allemaal niet lukt, maar zetten hun kernkwaliteiten in.” Geldens doelt op het Broaden en Build-model waar de onderzoekers vanuit gaan: voortbouwen op positieve belevingen op de werkplek en reeds aanwezige kwaliteiten van (aanstaande) leraren. Positiviteit verbreedt iemands blikveld (broadens) en bouwt diens mogelijkheden uit (build).

Taal geven

In de toolbox zitten allerlei instrumenten om leraren te helpen balans te vinden tussen wat zij willen en wat hun professie van hen vraagt. Geldens geeft een voorbeeld: de onderzoekers begeleidden de invallerspools van twee verschillende schoolbesturen. “Die leraren krijgen overal mee te maken, worden van hot naar her gestuurd. Bij hen komen de spanningen natuurlijk extra naar voren.”

Dé spanningen, dat zijn de veertien spanningen die in het eerdere onderzoek geïdentificeerd zijn. Aan de hand van een vragenlijst ontdekten de leraren met welke spanningen zij te maken hebben. Geldens: “Dan merk je dat leraren zeggen: Dit is zó herkenbaar, en ik kan er nu pas taal aan geven.”

Balans

De leraren kozen één identiteitsspanning waar ze meer grip op wilden krijgen. Degene waarvan ze het meest blij werden als ze wisten hoe daarmee om te gaan.

Vervolgens brachten de leraren hun kernkwaliteiten in beeld. Want heb jij jouw kernkwaliteiten in beeld, dan kun je die inzetten. Geldens geeft het voorbeeld van de invalleerkracht die op twee scholen werkte en zich overal tekort voelde schieten. Had ze op de ene school een vergadering, dan moest ze die op de andere school laten schieten en andersom. Maar haar kwaliteit was haar volhardendheid, ze kon doorzetten als ze ergens voor wilde gaan en haar wil laten zien. In haar vrije tijd bijvoorbeeld, liep ze een marathon. De gouden medaille van die marathon nam ze als metafoor voor de manier waarop ze uiteindelijk het gesprek heeft gevoerd met beide scholen over haar bijdragen. Zo leerde zij een balans vinden tussen wat zij wil en wat de professie van haar vraagt.

Krachtiger leraar

Wanneer leraren zich bewust zijn wat hun krachten zijn, kunnen ze die dus ook beter leren inzetten bij het leren omgaan met hun spanningen en balans vinden. En zo’n balans voorkomt burn-out en maakt je tot een krachtige leraar die weet wat hij wil en waar hij voor staat.

’t Is geen toverdoos

De toolbox is beschikbaar voor andere schoolbesturen, lerarenopleiders, schoolbegeleiders. “Maar het is geen toverdoos”, waarschuwt Geldens. “De manier waarop je zo’n toolbox inzet en mensen begeleidt is cruciaal.” Daarom gaat de aanschaf van de toolbox altijd begeleid van een masterclass.

Iets voor uw organisatie? Kijk hier voor meer informatie over het onderzoek en de toolbox

PO

Aanmelden voor de Verus nieuwsbrief

Iedere week het laatste nieuws uit het onderwijs