U bent hier

VO bereidt zich met samenwerking voor op krimp

Krimp in het po betekent toekomstige leerlingendaling in het vo. Over 20 jaar heeft de gemiddelde middelbare school in Nederland zo’n 7% minder leerlingen. Vo-scholen bereiden zich voor, vooral in samenwerking. “Willen we knalharde concurrentie waarbij scholen elkaar uitputten en die ten koste gaat van kwaliteit? Of op een hartelijke manier samen saneren en aanpassen?”

Dubbele krimp
De VO-raad vroeg vorige week aandacht voor de forse krimpdie voor het vo verwacht wordt. De sectorraad wees er eerder in een brief aan de Tweede Kamer op dat het vmbo daarnaast te maken heeft met dubbele krimp: “De leerlingenaantallen lopen niet alleen terug door demografische ontwikkelingen, maar ook doordat steeds meer leerlingen kiezen voor havo en vwo.”

Havoïsering
Op dat laatste speelt het Almelose CSG Het Noordik in. “De havoïsering is een punt”, vertelt directeur-bestuurder Wim Drenth. “We zijn hard bezig dat te voorkomen.”

Het Noordik doet drie dingen:

  • Binnen het vmbo expliciet aandacht besteden aan de ‘gouden route’ vmbo-mbo-hbo. Waarvoor in samenwerking met het mbo en hbo een ‘toproute’ in de maak is;
  • Samenwerken met andere vo-scholen in de regio. “Om binnen het rpo (regionaal plan onderwijsvoorziening) dwingende afspraken te maken. En niet allemaal hetzelfde te doen, want daar bewijzen we de samenleving geen dienst mee.”;
  • Regionaal overleg over de onderwijsinfrastructuur in 2020, ook in samenhang met passend onderwijs. “We moeten in het kader van de vereffening 2,2 miljoen besparen en dus sowieso naar nieuwe infrastructuur toe.

Samenwerking
In alledrie de oplossingen staat samenwerking centraal. “We zijn ervan overtuigd dat we elkaar nodig hebben”, vertelt Drenth. “En nu de regering in toenemende mate zaken bij de regio’s neerlegt, moet je over je eigen grenzen heen durven kijken.”

Maar met die ‘gouden route’ waarop het Noordik inzet, verlies je toch een jaar? Nee, zegt Drenth. “Je kunt een mooie, nieuwe leerlijn maken, zeker als er binnen het mbo kans is om te versnellen. En ouders vergeten nog wel eens dat er in de huidige situatie heel veel jaren verloren gaan doordat een leerling vaak met hangen en wurgen door de havo heengaat en dan gedemotiveerd in het mbo terechtkomt.”

Binnen de samenwerking is er aandacht voor denominatie. Maar daarin ziet Drenth wel een verschuiving. “De populatie van verschillende scholen gaat meer en meer op elkaar lijken. De keuzemotieven zijn anders dan vroeger en scholen zien ook andere vragen op zich afkomen. De school wordt steeds meer een plek waarop kinderen geconfronteerd worden met zingevingsvragen. Of die school nu christelijk, katholiek of openbaar is.”

Adequaat
De toproute wordt samen gevormd met ROC van Twente en Saxion Hogescholen. Zitten leerlingen eigenlijk wel te wachten op een zo ver voor hen uitgestippelde route? “Wat wil je dan in het Nederlandse onderwijs?”, reageert Drenth. “We zien dat we in de regio heel vaak opleiden voor beroepen waarin geen werk is. Wil je een leerling alle kansen geven die hij heeft of helpen met een opleiding waarin hij werk kan vinden en gelukkig is? Nee, dat is niet sturen. Dat is adequaat een samenleving inrichten waarin mensen zich staande kunnen houden. Bovendien mag de leerling altijd anders kiezen.”

Fusie
“Onze fusie heeft alles te maken met de verwachte ontwikkelingen”, vertelt Henk van der Esch, bestuursvoorzitter van Achterhoek VO. Zijn stichting verenigt tien scholen voor voortgezet onderwijs van openbare en bijzondere signatuur in de Achterhoek.

Bovengemiddelde krimp
De Achterhoek krijgt met een bovengemiddelde krimp in het voortgezet onderwijs te maken. Die krimp begint over één à twee jaar en leidt tot 2030 tot 30% minder leerlingen. De voormalige Orchidee scholengroep (openbaar) en COVOA (christelijk) voorzagen dat het hun scholen de kop kon kosten en begonnen in 2007 met fusiebesprekingen.

Knalharde concurrentie
“We bespraken: wat willen we? Willen we knalharde concurrentie om de leerlingen waarbij scholen elkaar uitputten die ten koste gaat van kwaliteit? Dan verdwijnt voor de Achterhoek de enige school voor beroepsonderwijs of in een gemeente de enige christelijke school. Of moeten we dat proces voor zijn? Zodat we op een hartelijke manier samen saneren en aanpassen.”

Thuisnabij
“Onze scholen zijn vaak ´de enige’: de enige in het dorp, de enige met beroepsgericht onderwijs, de enige christelijke… Ons doel is nu: behoud van een netwerk van kwaliteitsrijke scholen dichtbij huis. Daarbij is het niet relevant of de school oorspronkelijk van COVOA of Orchidee Scholengroep was en ook niet of alle scholen die er nu zijn wel blijven bestaan.”

Achterhoek VO heeft goed in beeld hoe het aantal leerlingen zich zal gaan ontwikkelen voor alle scholen en alle afdelingen. “Nu gaan we ook de personeelsomvang en gebouwen in beeld brengen en een strategisch saneringsproces opstellen.”
 
Denominatie speelt in dit hele proces nauwelijks een rol, zegt Van der Esch. “In onze onderzoeken naar schoolkeuzemotieven komt signatuur voor verreweg de meeste ouders op bijna de laatste plaats. Onze ouders vinden het belangrijk dat een school veilig is, van goede kwaliteit en dicht bij huis.”

VO

Aanmelden voor de Verus nieuwsbrief

Iedere week het laatste nieuws uit het onderwijs