U bent hier

Vluchtelingenkinderen in de klas: ‘Mijn team ziet hierin een opdracht’

Er komen steeds meer vluchtelingen, ook naar Nederland. Wat merken scholen hier al van en hoe gaan zij om met deze leerlingen? ‘Laten we samen onze verantwoordelijkheid nemen.’

Basisschool De Dobbelsteen in Ulft (in de Achterhoek, 196 leerlingen) heeft vier vluchtelingenkinderen in huis, allen uit Syrië. Drie van hen zijn ruim een half jaar geleden gearriveerd, de vierde nog geen maand geleden. Een ander gezin met drie kinderen bleef maar drie weken. ‘‘We hebben eerst veel zelf uit zitten vinden en verschillende instanties benaderd’’, vertelt ib’er Sabine Liebrand. Inmiddels is een leerkracht aangesteld om deze kinderen twee ochtenden in de week individueel en in groepjes extra begeleiding te geven. Daarnaast werkt een vrijwilligster een ochtend per week met elk individueel kind een eigen programma af.
Wat de school bij deze opvang motiveert? ‘‘Onze visie’’, zegt Liebrand. ‘‘Alle kinderen zijn welkom. Elk kind heeft recht op onderwijs. Als het in te passen is, doen we het. En dat lukt tot nu toe; we hebben nog niemand geweigerd. We vinden het belangrijk om deze kinderen veiligheid en geborgenheid te bieden.’’

Structuur

De school heeft ter voorbereiding research gedaan en methodes en materialen aangeschaft. ‘‘We bieden de kinderen zoveel mogelijk structuur. De oudste kinderen zijn aan een maatje gekoppeld. Samen maken ze bijvoorbeeld woordwebben over een bepaald onderwerp.’’

De kinderen pikken de Nederlandse taal snel op. Ze mengen aardig met de Nederlandse klasgenootjes. De school assisteert ouders bij het toeleiden van kinderen naar bijvoorbeeld een sportvereniging.

Communicatie met ouders

De ouders vinden het heel belangrijk dat zijzelf en de kinderen snel de Nederlandse taal onder de knie krijgen. Sommige ouders zitten daar echt bovenop, vertelt Liebrand. ‘‘In het begin verliep het contact via een tolk, maar de ouders begrijpen inmiddels de Nederlandse taal redelijk en spreken bovendien een beetje Engels.’’

Gespannen

Kinderen brengen meer dan alleen taalachterstand mee. Ze hebben vaak nare dingen meegemaakt. Wanneer een kind een gespannen indruk maakt of niet floreert, kijkt de orthopedagoog mee. ‘‘Wij bieden allereerst een veilige plek. Daarna kijken we hoe het verder gaat.’’

Alphen aan den Rijn

Basisschool De Stromen in Alphen aan den Rijn heeft momenteel negen vluchtelingenkinderen, uit Syrië en Eritrea. De school vangt al jaren vluchtelingenkinderen op. ‘‘We hebben eenmalig extra rijksgeld gekregen, en daarmee geïnvesteerd in een coördinator’’, vertelt directeur Jacqueline van Leeuwen. ‘‘Een leerkracht heeft tijd gekregen om materiaal uit te zoeken. De stroom kinderen verandert wel. We hebben kinderen uit allerlei landen binnen gehad. Hun behoeften verschillen nog wel eens. Maar als team zijn we hier steeds meer in thuis.’’

Niet eenvoudig

De kinderen zitten in de reguliere groepen. ‘‘Vanwege passend onderwijs zijn er al diverse zorgbehoeften in de groepen; dat maakt het niet eenvoudiger.’’ In principe plaatst de school kinderen bij leeftijdsgenoten, soms een jaartje jonger. Ze krijgen wel een heel eigen programma waarvoor ze af en toe uit de klas worden gehaald. Daarvoor is er extra hulp in de school. Deels zijn dat vrijwilligers.

Sommige kinderen proberen het Nederlands meteen uit, anderen zijn lang stil. ‘‘Bij hen hoor je echter zodra ze gaan praten dat ze best veel hebben opgepikt.’’ Ook op deze school fungeren klasgenootjes als maatjes en spelen de kinderen gewoon met elkaar.

Geen tolk

De Syrische groep zorgt goed voor elkaar, zegt Van Leeuwen. ‘‘Zittende ouders begeleiden nieuwe ouders naar school. Eritrea is moeilijker omdat we niet aan een tolk kunnen komen en deze mensen geen Engels spreken. We proberen zoveel mogelijk dingen zelf creatief op te lossen. Omdat we toch echt een paar dingen moeten communiceren, zetten we binnenkort een keer de Tolktelefoon in. Helaas is die niet langer gratis.

Stagnatie

Ook op De Stromen merkt het team dat deze mensen een akelige tijd achter de rug hebben. ‘‘Je ziet dan soms dat gezinnen stagneren in hun ontwikkeling. Ouders hebben onderling problemen en soms hebben oudere kinderen de neiging om depressief te worden. Jonge kinderen kunnen stagneren in hun ontwikkeling. Wanneer er gedurende een langere periode zorg om een kind of gezin is, komt er hulp vanuit de Jeugd- en Gezinsteams. De school is momenteel op zoek naar partners om een preventieve vorm van begeleiding van gezinnen mee op te zetten.

Knallende ballon

Al doende leert de school steeds beter omgaan met de gevoeligheid van vluchtelingenkinderen. Zo weet het team nu dat ze een ontruimingsoefening goed met hen moeten voorbereiden, en dat je dan met sommige kinderen beter even kunt gaan wandelen. Ook worden kinderen voorbereid op de ballonnen die knallen tijdens het pleinfeest.

Andere scholen betrekken

De Stromen is momenteel een van de weinige basisscholen in Alphen aan den Rijn die vluchtelingenkinderen opvangt. Directeur Van Leeuwen wil de andere scholen graag betrekken bij de opvang. ‘‘Ook binnen mijn bestuur, SCOPE, zie je dat een paar scholen de meeste van deze kinderen opvangen. De scholen die dat nog niet doen willen we stimuleren om met het team in gesprek te gaan. Daarvoor maken we met twee scholen een informatiefilm met een praatpapier voor in de teamvergadering. Wij kunnen niet met maar een paar scholen alle vluchtelingen opvangen in Alphen. Ik ben ervan overtuigd dat het nu nog niet plaatsen van deze kinderen geen kwade opzet is; ik denk eerder dat men het spannend en moeilijk vindt.’’

Denken in kansen

De directeur: ‘‘Mijn team voelt als het om deze kinderen gaat een bevlogenheid en een opdracht. De leerkrachten denken in kansen. Zo’n kind erbij, dat moet lukken. Maar komen er in een week ineens acht inschrijvingen, dan gaat de rek er uit. Daar maak ik me zorgen over. Wij gaan daarom andere scholen met een filmpje informeren hoe het werkt en eruit ziet. We hopen hiervan echt een gezamenlijke opdracht te maken. Laten we samen onze verantwoordelijkheid nemen.’’ 

 

PO

Aanmelden voor de Verus nieuwsbrief

Iedere week het laatste nieuws uit het onderwijs