U bent hier

Verus-promovenda bepleit klare taal over levensbeschouwelijke vorming

De praktijk van religieuze en levensbeschouwelijke vorming is zo veelvormig geworden, dat het hoog tijd is om helderheid te scheppen in de vele begrippen die daarbij worden gebruikt. Dat betoogt promovenda en Verus-adviseur dr. Jacomijn van der Kooij in het proefschrift waarop ze maandag aan de Vrije Universiteit promoveerde.

Neem nou die leerkracht op een christelijke basisschool met een diverse leerlingenpopulatie. Van der Kooij ontmoette haar tijdens een studiedag rond identiteit die ze begeleidde. Zij was gewend om godsdienstonderwijs te geven op basis van het christelijk geloof, maar merkt dat er nu iets anders van haar gevraagd wordt. Dat strekt zich uit over verschillende domeinen: levensbeschouwelijke vorming, morele vorming, geestelijke stromingen, burgerschapsvorming. Er zit een overlap tussen die gebieden, constateert ze in haar lespraktijk, maar waar precies?

Waaier

Hier kan het Engelstalige begrip worldview uitkomst bieden, stelt Van der Kooij in haar dissertatie Worldview and moral education. On conceptual clarity and consistency in use. Door de afname van traditionele vormen van christelijk geloof en de toenemende variatie aan levensbeschouwingen en individuele vormen van zingeving, dekt het begrip religieuze vorming de lading niet meer.

Het begrip worldview omspant volgens Van der Kooij die hele “waaier” van visies op levensbeschouwing en zingeving. In worldview education gaat het zowel om het leren over en van georganiseerde (religieuze en niet-religieuze) levensbeschouwing als om het ontwikkelen van een persoonlijke worldview door de leerling of student. Ook brede morele vorming, waarin het niet alleen gaat om ethische vragen maar ook om betekenis geven aan het leven, is daar onderdeel van.

Bijzonder onderwijs afschaffen?

De meest kritische vraag tijdens de promotie kwam van opponent prof. dr. Wiel Veugelers, hoogleraar educatie aan de Universiteit voor Humanistiek. Hij vroeg de promovenda of het belang dat zij hecht aan het ontwikkelen van een personal worldview niet het einde van het bijzonder onderwijs inluidt. 

Daar was Van der Kooij het niet mee eens. Christelijk en katholiek onderwijs is volgens haar bij uitstek in staat om de bronnen van de christelijke traditie aan te boren ten dienste van de identiteitsontwikkeling van leerlingen.

Identiteitsontwikkeling

Aan de hand van haar wijsgerig-pedagogische onderzoek kan Van der Kooij in haar werk als adviseur identiteit bij Verus scholen en teams helpen om scherp(er) te krijgen wat zij precies beogen met levensbeschouwelijke, morele en burgerschapsvorming en hoe zij willen bijdragen aan de identiteitsontwikkeling van kinderen en jongeren.

De helderheid die zij heeft willen scheppen, kan ook helpen bij de verdere ontwikkeling van Onderwijs2032, waarin het belang van de (levensbeschouwelijke) persoonsvorming van leerlingen wordt benadrukt.

PO | VO | MBO | HBO | WO

Aanmelden voor de Verus nieuwsbrief

Iedere week het laatste nieuws uit het onderwijs