U bent hier

Versterking bestuurskracht: gaat veel te ver versus gaat niet ver genoeg

Het lijkt erop dat het wetsvoorstel Versterking bestuurskrachtonderwijsinstellingen het gaat halen, maar dat gebeurt niet zonder slag of stoot. En zeker niet zonder een grote hoeveelheid wijzigingen. Dat bleek gisteren tijdens de voortzetting van het plenaire debat van de onderwijswoordvoerders in de Tweede Kamer met Minister Jet Bussemaker.

Voorafgaand aan het debat stuurde de minister een brief naar de Kamer waarin ze ingaat op de 30 amendementen die rond het eerste deel van het debat op 21 januari jl. waren ingediend. Een meerderheid van de amendementen wordt door de minister ontraden, met een aantal kan ze in al dan niet aangepaste vorm leven. 

Meldplicht toezichthouders uit Wet

Een van de amendementen die de bewindsvrouw niet afwijst is het amendement van ChristenUnie en CDA dat de meldplicht voor intern toezichthouders richting de Inspectie uit het wetsvoorstel haalt.

Instemmingsrecht te ver

In het debat stelde Bussemaker dat, waar in de jaren ‘60 van de vorige eeuw de nadruk teveel lag op het meebesturen door studenten en personeel, en in de jaren ‘90 de medezeggenschap te veel werd teruggedrongen, haar wetsvoorstel nu een goede balans aanbrengt in de rolverdeling tussen de verschillende betrokkenen bij de governance van onderwijsinstellingen. 

Daarbij wees ze ook op de maatregelen rond medezeggenschap die de afgelopen jaren met name in het hoger onderwijs al zijn doorgevoerd, onder meer rond de wetten Versterking besturing en Studievoorschot. De minister benadrukte het belang van rolvastheid voor alle partijen. Vanuit die optiek vond zij verschillende amendementen die medezeggenschapsorganen instemmings- in plaats van adviesrecht geven te ver gaan. Bijvoorbeeld het amendement dat de medezeggenschap instemmingsrecht geeft op de benoeming van bestuurders.

Adviesrecht wassen neus

Net als in het eerste deel van het debat bleek de Kamer verdeeld in twee kampen. D66, SP, GroenLinks en PvdA wilden in het toekennen van extra rechten aan medezeggenschapsorganen verder tot veel verder gaan dan de minister. Zij deden over de adviesrechten van de medezeggenschap nogal schamper. 

Zo noemde Paul van Meenen (D66) het adviesrecht bij de benoeming van bestuurders een “wassen neus” en vond Jasper van Dijk (SP) adviesrechten sowieso “symbolisch”. Volgens de minister zijn de wettelijk vastgelegde rechten minimumvoorschriften die een instelling vrijwillig kan uitbreiden. Hier was Van Meenen niet van onder de indruk: hij vond het “onverdraaglijk” en “verwerpelijk” dat bestuurders kunnen beslissen hoe ver de tegenspraak die zij krijgen gaat.

Gestold wantrouwen

Aan de andere kant stonden VVD, CDA, ChristenUnie, SGP en PVV. Deze partijen hadden nog wel wat ideeën voor verbetering van het wetsvoorstel, waaronder het schrappen van de meldplicht, maar waren overwegend positief. Ze benadrukten het belang van beter gebruik van de reeds bestaande medezeggenschapsrechten. 

Pieter Duisenberg (volgens Van Dijk de “kapitein van het antidemocratiseringsschip”) sprak in reactie op de plannen van ‘links’ van een “tsunami aan jaren ‘60 amendementen van gestold wantrouwen”. Zowel Michel Rog (CDA), Roelof Bisschop (SGP) als Duisenberg gaven aan het wetsvoorstel te willen steunen mits de amendementen met “linkse hobby’s” niet worden aangenomen.

Bediscussieerde amendementen 

Tijdens het debat werd verder over een groot aantal van de ingediende amendementen gediscussieerd. Onder meer de volgende amendementen kwamen uitvoeriger aan bod:

  • de amendementen van Mohammed Mohandis (PvdA) en Van Meenen en van Rog en Eppo Bruins (ChristenUnie) over vertegenwoordigers van studenten en personeel in de sollicitatiecommissie bij de werving van een bestuurder van een hoger onderwijsinstelling;
  • het amendement van Mohandis en Duisenberg over het fors uitbreiden van de rechten van opleidingscommissies in het hoger onderwijs;
  • het amendement van Harm Beertema (PVV) over het hoofdelijk aansprakelijk stellen van bestuurders en toezichthouders bij wanbeheer;
  • het amendement van Rik Grashoff (GroenLinks) en Mohandis over het informatierecht van de medezeggenschap in het hoger onderwijs;
  • de amendementen van Van Meenen en Van Dijk over instemmingsrecht voor de medezeggenschap op de hoofdlijnen van de begroting in respectievelijk MBO en PO/VO

30 amendementen en nog wat moties

Naar aanleiding van de eerder genoemde brief van de minister en van het debat zegden verschillende Kamerleden toe hun amendementen te wijzigen of daarover nog in overleg te treden. Enkele amendementen werden ingetrokken. 

En of het aantal amendementen nog niet genoeg was dienden enkele parlementariërs ook nog moties in, onder andere over het instellen van een landelijke adviescommissie die met voorstellen voor meer democratisering in het onderwijs moet komen (SP), over een onderzoek naar hoe klokkenluiders beschermd kunnen worden tegen benadeling (ChristenUnie) en over het maken van afspraken met koepelorganisaties over het opnemen in de sectorcodes van het overleg tussen toezichthouders en medezeggenschap in afwezigheid van het bestuur (PvdA en GroenLinks).

Dinsdag uitsluitsel

Al met al is nog niet geheel duidelijk over welke amendementen precies volgende week dinsdag gestemd zal worden. Omdat verschillende Kamerleden hun steun aan het wetsvoorstel afhankelijk maakten van het al of niet aangenomen worden van amendementen is ook het lot van de wet nog niet helemaal zeker. Ook dat zal dinsdag blijken. De inschatting van Verus is dat het wetsvoorstel het uiteindelijk gaat halen.

PO | VO | MBO | HBO | WO

Aanmelden voor de Verus nieuwsbrief

Iedere week het laatste nieuws uit het onderwijs