U bent hier

Van VAR naar modelovereenkomst in het onderwijs

De VAR verdwijnt per 1 mei en wordt vervangen door een overeenkomst tussen opdrachtgever en zzp’er. Jurist Josine van der Brug legt uit waar u op moet letten.

Als u een zzp’er inhuurt, wilt u er graag zeker van zijn dat geen sprake is van een dienstverband en dat u niet zal worden aangeslagen voor de loonheffingen. 

Van VAR naar overeenkomst

Tot 1 mei 2016 heeft u als opdrachtgever de mogelijkheid om een Verklaring Arbeidsrelatie - winst uit onderneming (VAR-wuo) te verlangen. Kan de opdrachtnemer deze verklaring overleggen, dan hoeft geen loonheffing te worden ingehouden. Er zijn ook andere VAR’s mogelijk. Deze bieden niet dezelfde zekerheid voor de opdrachtgever als de VAR-wuo. 

Per 1 mei aanstaande vervalt de VAR. In plaats van de VAR kunnen partijen gebruik maken van een modelovereenkomst of een door de Belastingdienst goedkeurde eigen overeenkomst als zij vooraf zekerheid willen hebben over het wel of niet bestaan van een dienstverband en het wel of niet moeten inhouden van de loonheffingen. Maakt u gebruik van een modelovereenkomst of goedgekeurde overeenkomst én, heel belangrijk, wordt daar in de praktijk ook naar gehandeld, dan hebt u gedurende vijf jaar zekerheid over de loonheffingen. 

Handel ook naar de overeenkomst

Let op: het is niet voldoende om enkel gebruik te maken van de modelovereenkomst of goedgekeurde overeenkomst. Essentieel is het feitelijk hándelen conform die overeenkomst. Als het feitelijk handelen afwijkt van de overeenkomst kan het zo zijn dat achteraf toch geoordeeld wordt dat sprake is van een dienstverband. Het feitelijk handelen is dus eigenlijk belangrijker dan de overeenkomst zelf. 

Implementatieperiode 

Elke door de Belastingdienst goedgekeurde (model)overeenkomst heeft een specifiek kenmerk. Bij twijfel kan het nummer ter controle worden voorgelegd aan de Belastingdienst.

Van 1 mei 2016 tot 1 mei 2017 geldt een implementatieperiode. Er geldt een inspanningsverplichting. Partijen moeten hun arbeidsrelatie zodanig feitelijk vorm geven dat geen sprake is van een dienstverband. De Belastingdienst houdt wel toezicht, maar vooral door het geven van voorlichting. In principe volgen er nog geen sancties, tenzij overduidelijk sprake is van fraude.

In het belang van beiden

Het is overigens niet verplicht om gebruik te maken van een modelovereenkomst. Er kan ook besloten worden zonder modelovereenkomst een zzp’er werkzaamheden te laten verrichten. Ook kan gewerkt worden met een overeenkomst die niet is voorgelegd aan de Belastingdienst. In dat geval moet de opdrachtgever zelf beoordelen of hij wel of niet loonheffingen moet inhouden. 

Er is dan echter geen zekerheid vooraf. Het risico is dat de Belastingdienst achteraf constateert dat wel sprake is van een dienstverband. Dan kan een naheffing worden opgelegd aan de opdrachtgever, ondanks de bedoeling van partijen. Ook als de factuur aan de opdrachtnemer reeds volledig betaald is. Er ontstaat wel een gedeeltelijk verhaalsrecht op de opdrachtnemer. 

Overigens is een dergelijk oordeel van de Belastingdienst ongunstig voor de opdrachtnemer. Deze verliest dan zijn positie als fiscaal ondernemer met alle nadelige gevolgen van dien. Het gebruik van een modelovereenkomst, dan wel een eigen goedkeurde overeenkomst en het daarnaar feitelijk handelen is dus in het belang van beide partijen.

Gezagsverhouding en vrije vervanging

De Belastingdienst gaat op de werkvloer controleren. Belangrijke aandachtspunten daarbij zijn de aard van de gezagsverhouding en de mogelijkheden tot vrije vervanging. Een van beide mag niet aanwezig zijn, anders is sprake van een dienstverband. De gezagsverhouding ontbreekt als de opdrachtnemer de werkzaamheden zelfstandig en naar eigen inzicht kan verrichten zonder toezicht of leiding van de opdrachtgever. Deze mag wel aanwijzingen geven ten aanzien van het resultaat van de opdracht. 

De kaders zullen veelal in de overeenkomst van opdracht opgenomen zijn. Vrije vervanging betekent letterlijk vrije vervanging. De opdrachtnemer mag zich door iedereen laten vervangen. Ook hier kunnen vooraf eisen worden gesteld aan de vervanging, zoals het hebben van de vereiste diploma’s of een VOG.

Overeenkomsten voor het onderwijs

Op de website van de Belastingdienst staan de op dit moment beschikbare modelovereenkomsten. Deze voldoen echter niet aan de situatie in het onderwijs. Verus zal verschillende overeenkomsten ter beoordeling voorleggen aan de Belastingdienst (vervanging, begeleiding en vaklessen). Zodra wij een reactie ontvangen hebben van de Belastingdienst, zullen wij daar u nader informeren.

Vragen over de overgang van VAR naar overeenkomst? Neem contact op met onze juridische helpdesk of mr. Josine van der Brug

 

PO | VO | MBO | HBO | WO

Aanmelden voor de Verus nieuwsbrief

Iedere week het laatste nieuws uit het onderwijs