U bent hier

Toezichthouder krijgt te snel de zwarte piet

“Wie wil nog toezichthouder worden als je bij problemen zo snel de zwarte piet krijgt toegeschoven?”, vroeg prof. Rienk Goodijk zich af. Hij onderzocht incidenten in de zorg, de woningbouw en het onderwijs. Vestia, Rochdale, Inholland, Amarantis… het lijkt niet op te kunnen met organisaties die in de problemen komen. En dan wordt snel gekeken naar de toezichthouder: er zal wel sprake zijn van ‘falend toezicht’.

Patronen
Goodijk deed onderzoek in een groot aantal situaties en kwam tot de ontdekking dat verschillende patronen zichtbaar zijn in de diverse situaties. Het gaat dan om patronen in onevenwichtigheid in het handelen van betrokkenen.

Terugkerende aspecten zijn de beperkte taakopvatting van de raad van toezicht, die zich teveel op afstand heeft gezet en zich voor de informatievoorziening te afhankelijk stelt van de bestuurder. Een dominante bestuurder komt wel eens voor. Volgens Goodijk is dat geen enkel probleem, mits de raad van toezicht zich niet al te meegaand opstelt, zoals hij vaak ziet voorkomen. Men vindt het wel mooi wat de bestuurder doet, maar verzuimt vragen te stellen en signalen vanuit de organisatie worden genegeerd.

Het er even bij doen
De minder kritische opstelling van de raad van toezicht ten opzichte van de bestuurder heeft ook te maken met de oude opvatting van veel toezichthouders, die denken ‘het er wel even bij te kunnen doen’. Dat blijkt een misvatting van de eerste orde. Het vergt tijd en aandacht om als toezichthouder je werk goed te kunnen doen.

Waardegedreven
Goodijk pleit er voor om duidelijke toezichtskaders op te stellen en je als raad van toezicht tevens bezig te houden met de vraag waartoe de organisatie op aarde is. Hij pleit dan ook voor een waardegedreven wijze van toezichthouden (en besturen). Durf ook eens toe te geven dat er nu eenmaal risico’s zijn en dat het soms fout gaat. In het laatste geval dien je als toezichthouder zichtbaar en aanspreekbaar te zijn.

Crisissituaties
In crisissituaties ziet Goodijk de toezichthouder zich teveel terugtrekken, terwijl je je dan juist dient te manifesteren. En als toezichthouder dien je zelf te sturen op de informatie die je wilt hebben. En ter relativering: toezichthouden blijft mensenwerk, benadrukt Goodijk.

Publicatie
De bevindingen van Goodijk zijn te vinden in het boek Falend toezicht in semipublieke organisaties? Zoeken naar verklaringen (Uitgeverij Van Gorcum). Het boek werd maandag tijdens een bijeenkomst op de Universiteit van Tilburg (TiasNimbas) gepresenteerd.

Masterclasses
Samen met TiasNimbas-instituut organiseert de Besturenraad het komende cursusjaar zes masterclasses Waardegedreven toezicht binnen het onderwijs. Professor Rienk Goodijk is de academisch directeur van deze leergang. Meer informatie vindt u hier.

WO | HBO | MBO | PO | VO

Aanmelden voor de Verus nieuwsbrief

Iedere week het laatste nieuws uit het onderwijs