U bent hier

Te grote nadruk op doelmatigheid doet geen recht aan essentie onderwijs

In zijn advies 'Naar doelmatiger onderwijs' vraagt de Onderwijsraad aandacht voor doelmatigheid in het onderwijs. De Besturenraad onderschrijft het belang van een zorgvuldige besteding van middelen. Tegelijkertijd doet een te grote nadruk op doelmatigheid geen recht aan datgene waar het in het onderwijs werkelijk om draait.

In zijn advies 'Naar doelmatiger onderwijs' vraagt de Onderwijsraad aandacht voor doelmatigheid in het onderwijs. De Besturenraad onderschrijft het belang van een zorgvuldige besteding van middelen. Tegelijkertijd doet een te grote nadruk op doelmatigheid geen recht aan datgene waar het in het onderwijs werkelijk om draait.

Het advies van de Onderwijsraad is zoals gebruikelijk genuanceerd en bevat een aantal behartenswaardige elementen. Zoals de aanbeveling het doelmatigheidsbesef op alle niveaus in het onderwijs te bevorderen, onder meer door het geven van meer inzicht in de kosten.

Verder vraagt de raad meer aandacht voor de organisatorische kant van onderwijsvernieuwing (bijvoorbeeld het gebruik van ICT) als mogelijke bron van besparing en voor de verspreiding van kennis over doelmatiger onderwijs.

Ook een professioneel HRM-beleid dat het mogelijk maakt de kwaliteiten van leraren beter te benutten, kan volgens het advies bijdragen aan doelmatiger onderwijs. In dat kader pleit de Onderwijsraad voor ruimere en meer flexibele cao-afspraken.

Meetbaar Een zorgvuldige besteding van middelen mag wat de Besturenraad betreft van elke onderwijsinstelling worden gevraagd. Wij zijn er van overtuigd dat dit in verreweg de meeste gevallen ook gebeurt.

Bij doelmatigheid gaat het echter niet alleen om het besteden van middelen, maar ook om de resultaten of de kwaliteit die met die middelen behaald worden. Hier wringt de schoen. Want wat zijn resultaten en wat is kwaliteit? In het onderwijs zijn die lang niet altijd goed  meetbaar, althans als we verder kijken dan toetsresultaten en slagingspercentages.

Elementen als vorming en identiteitsontwikkeling zijn, zeker voor het christelijk onderwijs, ook van cruciaal belang. Doelmatigheid is niet het eerste begrip dat daarbij hoort. In het advies van de Onderwijsraad missen we expliciete aandacht voor dit aspect.

Benchmarks Vooral de aanbeveling om ter bevordering van doelmatigheid meer te gaan werken met benchmarks, is naar onze mening een verkeerd signaal. Benchmarks zijn bij uitstek instrumenten die uitgaan van meetbaarheid. Het gebruik van benchmarks voor het in beeld brengen van doelmatigheid brengt het risico met zich mee dat belangrijke waarden van het onderwijs buiten beeld raken. Benchmarks hebben ook de neiging tot uniformering, terwijl variatie juist de kwaliteit van ons onderwijs ten goede komt.

Toezicht inspectie De Onderwijsraad adviseert verder de doelmatige besteding van middelen mee te laten nemen in het toezicht van de Inspectie van het Onderwijs. Daarbij zouden scholen ook moeten aangeven welke keuzes zij niet hebben gemaakt om redenen van doelmatigheid. Hierdoor dreigt niet alleen nieuwe administratieve belasting, maar ook een te grote nadruk op meetbaarheid. Zoals gezegd, belangrijke aspecten van het onderwijs zijn niet of moeilijk objectief te meten.

Terecht stelt de Onderwijsraad dat doelmatigheid geen doel op zich is, en dat dit advies geen bezuinigingen op het oog heeft. De vraag is echter of alle lezers dit advies door die bril lezen.

WO | HBO | PO | VO

Aanmelden voor de Verus nieuwsbrief

Iedere week het laatste nieuws uit het onderwijs