U bent hier

Scholieren maken zich zorgen om milieuvraagstukken, maar het moet niet teveel moeite kosten

Eerlijk gezegd: de overgrote meerderheid van hun leerlingen ligt niet wakker van de klimaatverandering. Maar er zijn veel voorbeelden van scholen waar het de leerlingen zijn die aanzetten tot verduurzaming.

Op het Ubbo Emmius in Winschoten staan duoafvalbakken: oranje voor plastic afval, zwart voor de rest. Een initiatief van leerlingen. Deze locatie van Ubbo Emmius is een “zeer gezonde school”, vertelt oud-directeur Jaap Bakker. “We hebben alle vijf de themacertificaten Gezonde School. Dat was voor leerlingen een reden om ook aandacht te vragen voor het scheiden van afval. Op basisscholen, thuis, overal wordt immers afval apart ingezameld. En ... op de middelbare school niet. Dat is toch wel heel bijzonder.”

Bijzonder lastig bleek het ook om binnen de bestaande contracten met afvalverwerkers van gemeente en school een mogelijkheid te vinden afval gescheiden in te zamelen, maar het Ubbo Emmius kreeg het voor elkaar. Binnen en buiten de school werden zwarte en oranje afvalbakken geplaatst.

Opnieuw meldden de leerlingen zich bij Bakker. Want ze kennen zichzelf: als de zwarte container dichtbij staat en de oranje vier meter verderop, belandt het plastic gewoon in de verkeerde afvalbak. Ze willen best afval scheiden, maar het moet niet teveel moeite kosten. De gemeente subsidieerde duobakken.

Een olievlek

“Als school willen we onze leerlingen bewust maken van een gezonde leefstijl en als ze hiernaast ook aandacht vragen voor een gezond klimaat luisteren we naar hen en gaan aan de slag met hun input. Dat brengt het gesprek over duurzaamheid op school op gang”, ziet Bakker. Maar hij is ook realistisch: “Het grootste deel van onze leerlingen maakt het echt niks uit, die duurzaamheid. 10 tot 15% van onze leerlingen is hier bewust mee bezig. Maar zij zijn de ambassadeurs, zij kunnen een olievlek bewerkstelligen.”

Meer zorgen dan 10 jaar geleden

Ook bij René Minderhoud op het Johannes Fontanus College in Barneveld staan de leerlingen niet op zijn deur te kloppen met duurzaamheidsplannen. En tegelijkertijd ziet de bestuurder dat zijn leerlingen bij opdrachten binnen het technasium, in hun profielwerkstukken en in hun ‘rooster op maat’, vaker kiezen voor onderwerpen die raken aan klimaatvraagstukken. “Ik denk dat deze generatie leerlingen zich meer zorgen maakt om milieuvraagstukken en hoe de wereld er in de toekomst uitziet dan pak ‘m beet 10 jaar geleden.”

Een handjevol scholieren gaf aan vandaag in Den Haag te willen demonstreren. “Dat is echt weinig op 2200 leerlingen. Maar door de media-aandacht die er voor de scholierenprotesten is én via de dagopening, raken we wel met leerlingen over dit onderwerp aan de praat: hoe gaan we als goede rentmeesters met onze aarde om?”

Praktische oplossingen

“Ze willen meedenken over praktische oplossingen”, ervaart ook rector Hans van der Valk van het Eerste Christelijk Lyceum in Haarlem. Zijn leerlingenraad praat mee over duurzaamheid binnen de school. “Op dit moment staan er mensen op het dak om te kijken of ons monumentenpand geschikt is voor zonnepanelen. En vrijdag zit ik weer met de leerlingenraad aan tafel om onder meer te praten over al het afval dat de 1400 mensen op deze school produceren. Ik merk betrokkenheid op dit onderwerp en zie dat ook in bijvoorbeeld profielwerkstukken terugkomen.”

Ouders protesteren tegen verspilling

Ryszard Kruszel, voorzitter van Movare (47 scholen in Zuid-Limburg) was hoogst “verbaasd en verrast” toen een switch naar een andere schoonmaakorganisatie leidde tot protest van ouders en kinderen. Alle zeepautomaatjes en handdoekenrekken werden namelijk vervangen. Terwijl die nog prima in orde waren.

“Ik kreeg mails, een petitie, aanbevelingen vanuit de medezeggenschap… Nu nemen we bij iedere aanbesteding een clausule op dat er met de bestaande materialen gewerkt moet worden. Op dit moment bijvoorbeeld hebben we een aanbesteding voor multifunctionals lopen. Maar het kan niet zo zijn dat straks alle kopieerapparaten vervangen worden. Daar zijn we door onze ouders en leerlingen echt alert op geworden.”

Ook de totstandkoming van de Lokale Educatieve Agenda is op initiatief van Movare verduurzaamd. “Dat was vaak een spel tussen beleidsadviseurs van de gemeente en de stichtingen over de scholen heen. Een gemeenplaats vol goede bedoelingen van boven naar beneden.” Voor de LEA in Landgraaf zonden alle scholen drie kinderen af naar de raadszaal. “Daar word je verrast door hun originaliteit en aandacht voor duurzaamheid. Ze willen een groenere speelplaats en aandacht voor duurzaamheid in de schoolvakken. Milieubewustzijn staat echt bovenaan het lijstje voor hen.”

In een ledenpeiling van Verus (juni 2018) gaven bijna alle respondenten (99%) aan duurzaamheid een van de belangrijkste uitdagingen van deze eeuw te vinden.

PO | VO

Aanmelden voor de Verus nieuwsbrief

Iedere week het laatste nieuws uit het onderwijs