U bent hier

‘Religieuze identiteit van scholen is dynamisch’

De context van een school heeft niet alleen invloed op het alledaagse schoolleven, het beïnvloedt ook de identiteit van de school. Dat concludeert dr. Marike Faber in het proefschrift waarop zij vorige week promoveerde. Achter het identiteitslabel dat wordt gebruikt om de religieuze oriëntatie van een school te duiden, gaat een wereld van betekenissen schuil.

Populair
De samenleving seculariseert en wordt religieus diverser, maar het bijzonder onderwijs in Nederland blijft populair. Die constatering was voor Faber aanleiding te onderzoeken hoe levensbeschouwelijke scholen als organisatie reageren op de veranderende rol van religie in het onderwijs.

Sociale interactie
Faber onderscheidt twee perspectieven op de religieuze identiteit van een school: de formele religieuze identiteit zoals deze op papier staat beschreven, en de beleefde religieuze identiteit: geconstrueerd in sociale interacties tussen de schoolleden en in een proces van reflectie op het handelen in het alledaagse schoolleven.

Die twee identiteitsclaims zijn “complementaire en aan elkaar gerelateerde dimensies van het concept (religieuze) identiteit”, stelt Faber. “Hiermee wordt gesteld dat de religieuze identiteit van de school een dynamische constructie is.”

Invloed
Die identiteit is het resultaat van zowel interne en sociale processen binnen de schoolorganisatie als interactie van de school met haar omgeving. “De contextuele dynamiek van de school kan hierbij op verschillende manieren invloed hebben op het alledaagse schoolleven en (daarmee) op de religieuze identiteit van de school.”

Betekenis geven
De onderzoeker benoemt vier sociale mechanismen die een rol spelen in het vormgeven van en betekenis geven aan de religieuze identiteit: 

  1. Sensegiving: de formele identiteitsclaims beïnvloeden de religieuze identiteit van de school; 
  2. Action formation: de identiteitsclaims geven richting aan het handelen van de schoolleden; 
  3. Sensemaking: het (gezamenlijk) creëren van betekenissen; 
  4. Institutionalisation: aan de gedeelde betekenissen worden ook de (formele) status van de identiteitsclaims toegekend. Die religieuze identiteitsclaims kunnen worden ervaren als een objectieve werkelijkheid, maar de schijn van objectiviteit is afhankelijk van de interpretatie van de schoolleden. “De religieuze identiteit van een school kan hierbij dan ook worden begrepen als een continu proces.”

Uniek
Faber concludeert dat de religieuze identiteit van een school het unieke resultaat is van het alledaagse schoolleven, de bijdragen van de verschillende schoolleden, de geschiedenis van de school, maar ook van de relatie van de school tot haar omgeving. “Ook werpt dit een ander licht op de populariteit van religieuze of levensbeschouwelijke scholen in het huidige onderwijslandschap: het verzuilde onderwijs biedt ruimte voor religieuze diversiteit.”

De volledige dissertatie kunt u hier lezen. Nederlandse samenvatting op p.197 - 203.

Onderzoekers van de Vrije Universiteit en hogeschool Inholland deden in opdracht van de Besturenraad onderzoek naar de manieren waarop christelijke basisscholen vandaag de dag hun eigenheid onder woorden brengen. Het onderzoek wordt op 21 maart gepresenteerd.

WO | HBO | MBO | PO | VO

Aanmelden voor de Verus nieuwsbrief

Iedere week het laatste nieuws uit het onderwijs