U bent hier

Op het Laurens Lyceum klinkt de schoolbel niet meer

Dat er iets moest veranderen op het Laurens Lyceum in Rotterdam, was duidelijk. Maar dat de invoering van het flexrooster zó positief zou uitpakken, was voor zowel leerlingen als docenten een aangename verrassing. Alleen de bedenker van dit nieuwe onderwijsmodel, rector Alfred van der Heijden, bleef er nuchter onder: “Ga er vanuit dat leerlingen intrinsiek gemotiveerd zijn en geef hen verantwoordelijkheid.”

Tekst: Branca SlobbeFotografie: Michel Groen

Leren in stilte

Zodra je door de gangen loopt van een middelbare school, hoor je om de 50 minuten een doordringende bel, met daarna een kakofonie aan lawaai en beweging. Alle leerlingen zwermen door elkaar heen, op zoek naar het volgende leslokaal. En dit ritueel herhaalt zich een keer of 7/8 per dag. Zo niet op het Laurens Lyceum in Rotterdam. 

Als je om 8.30 uur binnenkomt in het Rondium, een grote ronde studieruimte, heerst daar serene rust. 125 leerlingen van klas 1 tot en met 6 zitten in examenopstelling door elkaar heen. Zodra zij binnenkomen, pakken ze hun spullen en starten met hun eigen leerproces. In volledige stilte. “Ze hebben vooraf bedacht voor welk vak ze willen studeren en het is hun eigen keuze om hier te komen”, vertelt rector Alfred van der Heijden. 

Gelijke kansen

Eigenlijk is het traditionele lesrooster van 7/8 uren van 50 minuten per dag best ouderwets. Je mist behoorlijk wat effectieve lestijd doordat de kinderen heen en weer moeten lopen, en iedere les een opstart en afsluiting behoeft.” Vanuit zijn duale ervaring in het onderwijs en bedrijfsleven bedacht Van der Heijden daarom een nieuw organisatorisch model en introduceerde hij het flexmodel (zie kader).

Van der Heijden: “Ouders willen goed onderwijs, onderwijskundige– en zorgondersteuning. Daar is in het traditionele lesmodel nauwelijks ruimte voor. Uiteraard kan daar binnen iedere les wat gedifferentieerd worden, maar voor echte individuele ondersteuning ontbreekt gewoon de tijd.” Binnen het flexmodel wordt daarin voorzien door beschikbaarheid van vakdocenten bij huiswerktijduren. Iedere leerling komt met zijn of haar eigen hulpvraag. “Wat je daar het meeste hoort, is ‘ik snap het niet’ of ‘ik kan niet verder’. Thuis zouden dan de boeken dicht gaan, maar hier op school worden de leerlingen direct weer op het juiste spoort gezet”, aldus Van der Heijden. Dit houdt dus ook gelijke kansen voor iedere leerling in.

Het flexmodel in de praktijk

Iedere leerling op het Laurens volgt dagelijks drie reguliere vakken van 80 minuten, iedere les gevolgd door een pauze. Daarnaast zijn er vijf verplichte huiswerkuren (iedere dag 1 uur) en 5 studiewerktijduren. Hiervan worden er elke dag 2 aangeboden, aan het begin en aan het eind van de schooldag. De leerlingen kunnen zelf kiezen wanneer ze hieraan deelnemen. Tijdens deze studiewerktijduren kunnen leerlingen in groepjes aan projecten werken, verder gaan met huiswerk of leren voor een toets. Maar ook zijn er uren waar vakdocenten aanwezig zijn, om extra ondersteuning te bieden aan leerlingen die daar zelf behoefte aan hebben, of van wie de docenten denken dat ze wel een duwtje in de rug kunnen gebruiken. Daarnaast worden er Expertklassen aangeboden. Dit zijn vakoverstijgende projecten over bijvoorbeeld sport, dans, debatteren en theater. 

Meer rust en focus

Docent Nederlands Carina Jansen kan nog wel meer voordelen benoemen van het flexmodel. “Het is veel rustiger in het gebouw, dus zowel de leerling als de docent kan zich beter focussen.” Heel opvallend; er gaat geen schoolbel meer in het Laurens Lyceum. Jansen glimlacht: “Pas als zo’n bel niet meer gaat, merk je dat het eigenlijk altijd een beetje slaafs voelde. Nu is iedere leerling zelf verantwoordelijk en dit zorgt voor meer flexibiliteit. Het voelt volwassener, voor de leerling zelf ook.” 

Eigen verantwoordelijkheid, het is een term die heilig is op het Laurens Lyceum. Jansen beaamt dat de leerlingen intrinsieke motivatie hebben. “Je ziet dat leerlingen zelf verantwoordelijk willen zijn en echt zelf keuzes kunnen maken als die geboden worden.” Voor haarzelf was de overgang naar het nieuwe model niet moeilijk. “Je bent met een lesseninvulling van 80 minuten wel wat langer bezig, maar dat vereist alleen een omslag in denken.”

Huiswerkalarm

Omdat de leerlingen op school zoveel huiswerkuren hebben, heeft het Lyceum het predicaat ‘huiswerkarm of huiswerkvrij’. Jada El Kaken uit 2D grinnikt om die term. “Tuurlijk, als ik voor 100% alleen aan het werk ben tijdens de huiswerkuren, zou het misschien kunnen. Maar dat gebeurt eigenlijk niet”. Klasgenoot Laura Verweij voegt daar snel aan toe dat ze toch maar weinig uren thuis werkt, en heel veel wel op school kan doen. Zo blijft er veel tijd over om te sporten en leuke dingen buiten schooltijd te doen. 7 of 8 lesuren op school en dan thuis nog beginnen aan het huiswerk? De meiden moeten er niet aan denken!

Flexmodel trekt nieuwe leerlingen

Door een teruglopend leerlingenaantal en geen duidelijk herkenbaar onderwijsprofiel had het Laurens Lyceum het de afgelopen jaren zwaar. De urgentie voor verandering was hoog. Van der Heijden had op de Roncalli mavo in Rotterdam laten zien hoe een school kan veranderen door de invoering van het flexmodel. Het Laurens Lyceum startte hiermee in schooljaar 2016/2017. In anderhalf jaar tijd is het leerlingenaantal gestegen met ruim 300 leerlingen en de tussentijdse uitstroom is nihil. Door publiciteit over dit onderwerp zijn veel scholen geïnteresseerd geraakt in implementatie van het flexmodel en kent het flexrooster een grote opmars. Meer informatie

Mariska Davids, conrector Laurens Lyceum, en Alfred van der Heijden richten een Flexmodel Denktank op: de FleXscholengroep. Voor scholen die gestart zijn met (een variant op) het Flexmodel, of in ieder geval interesse hebben getoond in het Flexrooster. Om kennis, ervaringen en ideeën uit te wisselen en een platform te starten voor nieuwe ontwikkelingen. Meer informatie vind je hier

VO

Aanmelden voor de Verus nieuwsbrief

Iedere week het laatste nieuws uit het onderwijs