U bent hier

‘Ook sluiproute voor invoering prestatiebekostiging is onwettig’

De prestatiebekostiging in het hoger onderwijs is in strijd met de wet. Dat schrijft de Raad van State in zijn advies aan staatssecretaris Zijlstra. Maar de voorgestelde sluiproute –via de experimenteerwet -  is óók in strijd met de wet, aldus jurist Peter Kwikkers. “Dat advies deugt niet.”

Maximaal zes jaar
De Tweede Kamer vermoedde kennelijk al dat de prestatiebekostiging in strijd kon zijn met de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek (WHW), want ze liet de staatssecretaris van Onderwijs een advies van de Raad van State afwachten. Die schreef deze zomer inderdaad dat invoering volgens de WHW niet kan, maar bood Zijlstra ook direct een sluiproute: artikel 1.7a van de WHW, de zogenaamde experimenteerwet. Dat artikel maakt het mogelijk om voor een periode van maximaal zes jaar bij wijze van experiment af te wijken van de WHW.

Geen wettelijke grondslag
Daarmee zou echter voorbij gegaan worden aan de Grondwet, schrijft Peter Kwikkers op Science Guide - online nieuwsmagazine voor de kennissector. “Als wet en Grondwet regulier zo expliciet een grondslag via het bekostigingsrecht van hoofdstuk 2 WHW verbieden, kan een experimenteer-amvb die is gebaseerd op een onomstreden algemeen experimenteerartikel natuurlijk ook geen wettelijke grondslag zijn voor dezelfde omstreden paradigmawijziging in het bekostigingsrecht.”

Wet is er niet voor niets
“Dat advies deugt niet”, zegt Kwikkers. “Je kunt je sowieso afvragen of je een algemeen afwijkingsartikel van de wet in de wet moet zetten. Maar afwijken van de Grondwet mag niet.”

“Men moet ter vergelijking voorstellen dat als experiment een grondwettelijke vrijheidsbeginsel zoals vrijheid van meningsuiting, godsdienst of integriteit van het menselijk lichaam aan bepaalde groepen wordt onthouden. Kan dat ook via een amvb op grond van een experimenteerartikeltje? De ‘echte’ wet en de Grondwet zijn er niet voor niets.”

Planning
Zijlstra heeft het advies van de Raad van State (de sluiproute) opgenomen in een nieuw ontwerpbesluit en wil voor 20 september van de Kamer weten of die instemt. Een week na de instelling van de nieuwe Tweede Kamer op 13 september dus. Alleen zo is het haalbaar tijdig de definitieve prestatieafspraken met de hogescholen vast te leggen om de prestatiebekostiging voor het hoger onderwijs –volgens planning- op 1 januari 2013 in te laten gaan.

Schending
Kwikkers hoopt dat de Tweede Kamer eens goed nadenkt over de experimenteerwet. “De WHW-grondslag is zelfs nog helemaal niet relevant. Eerst moet de Grondwet worden veranderd om pas dan een correcte grondslag in de WHW, en pas daarna een uitvoeringskader in een amvb te kunnen opnemen.” “Artikel 1.7a (de experimenteerwet) is geen vrijbrief voor schending van de Grondwet.”

Nee, hij heeft zijn verhaal niet direct aan de Tweede Kamerfracties gestuurd. “Maar de fracties lezen allemaal Science Guide”, weet oud OCW-er Kwikkers. “En als ze mijn artikel lezen, moeten ze het toch wel snappen.”

Lees ook
Financiële onzekerheid voor hoger onderwijs

WO | HBO

Aanmelden voor de Verus nieuwsbrief

Iedere week het laatste nieuws uit het onderwijs