U bent hier

Onderzoek: Maatschappelijke stage positief voor ontwikkeling jongeren

Wie wil dat zijn leerlingen écht wat hebben aan hun maatschappelijke stage, moet zorgen voor goede reflectie. Dat is een van de conclusies van Anne van Goethem. Zij promoveert vrijdag op haar onderzoek naar de effecten van vrijwilligerswerk op jongeren. “De maatschappelijke stage heeft op veel terreinen een positief effect op de ontwikkeling van jongeren.”

Hoeveel jongeren doen er eigenlijk vrijwilligerswerk?
“Het percentage hangt onder andere af van de definitie van vrijwilligerswerk die je hanteert, maar het is ongeveer 30%. Ik heb in mijn onderzoek gekeken naar adolescenten van ongeveer 12 tot 20 jaar oud.”

Waarom doen zoveel jongeren vrijwilligerswerk? ’t Is niet uitgesproken cool, toch?
“Je denkt vaak dat vrijwilligerswerk gedaan wordt vanuit morele overweging. Maar veel vaker rollen jongeren er gewoon in. Ze zijn lid van een organisatie voor vrijetijdsbesteding, zoals een muziek- of sportvereniging. Daar hoort vaak vrijwilligerswerk bij. Ze maken immers gebruik van de diensten van de club en dan wordt van hen gevraagd of verwacht dat ze ook wat doen. Jongeren beseffen vaak niet dat je dat vrijwilligerswerk kunt noemen.”

Ze gaan dus niet bewust op zoek naar vrijwilligerswerk?
“Nee, uit de literatuur is bekend dat vrijwilligerswerk meestal niet het startpunt is, maar iets wat ze leuk vinden en samen met een vriend of vriendin kunnen doen. Bijvoorbeeld jeugdkampen begeleiden. Vrijwilligerswerk door jongeren vindt het meest plaats bij sportverenigingen of binnen jeugdorganisaties. Ook wordt er regelmatig vrijwilligerswerk gedaan binnen school, zoals bijles geven, of binnen organisaties voor ouderen of gehandicapten, zoals het organiseren van ontspannende activiteiten voor deze doelgroepen. Maatschappelijk politieke organisaties, zoals Amnesty, zijn minder populair.”

Hebben de jongeren er zelf eigenlijk wat aan?
“Ik heb me in mijn onderzoek vooral gericht op de effecten van de maatschappelijke stage. Uit een steekproef onder Nederlandse scholen blijkt dat jongeren meer tijd gaan besteden aan vrijwilligerswerk als ze een maatschappelijke stage hebben gelopen.

Uit internationaal vergelijkend onderzoek heb ik gevonden dat de maatschappelijke stage op veel terreinen een positief effect heeft op de ontwikkeling van jongeren: op persoonlijk-, sociaal- en maatschappelijk gebied. Hierbij zou je kunnen denken aan het toenemen van hun zelfvertrouwen, sociale vaardigheden en een grotere bereidheid om na de stage vrijwilligerswerk te doen.

Ook heeft de maatschappelijke stage over het algemeen een positief effect op het functioneren van jongeren op school. Hierbij zou je kunnen denken aan hun motivatie om naar school te gaan en verbetering van schoolcijfers, Het is wel heel belangrijk dat ze nadenken over hun stage-ervaring. Dat er reflectie is.”

Dus scholen kunnen die positieve effecten beïnvloeden?
“De positieve effecten waren amper aanwezig als jongeren níet reflecteerden. We vonden sterke aanwijzingen dat als jongeren goed nadenken over hun maatschappelijke stage, dus wat de betekenis is voor henzelf of de maatschappij, er positieve effecten bereikt worden. En hoe vaker je reflecteert, hoe sterker het effect. Wat daarnaast in mijn onderzoek opviel is dat nadenken over dingen die je op school leert, over het algemeen positieve effecten oplevert. Dit zou mogelijk kunnen betekenen dat als scholen de maatschappelijke stage integreren in een schoolvak, de effecten sterker kunnen zijn. Een mogelijke verklaring hiervoor is dat de (directe) ervaring van de stage en de theoretische kennis binnen een vak elkaar zo versterken.”

Wat vindt u van de plannen om de verplichte maatschappelijke stage af te schaffen?
“Ik begrijp dat het betekent dat de maatschappelijke stage op sommige scholen zou verdwijnen. Dat zou jammer zijn. Als je de maatschappelijke stage op een goede manier vormgeeft heeft die de potentie om positief bij te dragen aan het functioneren van jongeren op verschillende terreinen.”

VO

Aanmelden voor de Verus nieuwsbrief

Iedere week het laatste nieuws uit het onderwijs