U bent hier

Micha de Winter: ‘Bij een goede school zit sociale veiligheid in het dna’

“Dat de staatssecretaris en Marc Dullaert zo hoog van de toren blazen dat het schande is als scholen met een afgekeurd antipestprogramma werken, is wetenschappelijk gezien kolder.” Want van geen enkel anti-pestprogramma is tot dusverre wetenschappelijk bewezen dat het goed werkt, zegt hoogleraar opvoedkunde Micha de Winter. “Bij een goede school zit sociale veiligheid in het dna.”

De antipestprogramma’s hebben een prominente plek in de antipestwet. De Tweede Kamer lijkt zich (in meerderheid) achter dit voorstel te scharen, getuige de vragen en opmerkingen vanuit de fracties. 

Deze week reageerde onderwijsstaatssecretaris Dekker op die vragen en opmerkingen. Hoewel de omvang van de reactie (51 pagina’s) een kritische Kamer doet vermoeden, zijn in ieder geval  VVD, PvdA en D66 blij met dit wetsvoorstel. Dekker gaf in zijn reactie nogmaals aan dat de regering het niet eens is met de opvatting van de Raad van State dat het wetsvoorstel overbodig is omdat de Inspectie nu al voldoende mogelijkheden bezit om op te treden. 

Drie verplichtingen

Twee jaar geleden stuurde de regering een antipestwet naar de Tweede Kamer. Die ging weer van tafel. Voornaamste bezwaar was de verplichting van het gebruik van een bewezen effectief anti-pestprogramma. Ervoor in de plaats kwam het actieplan sociale veiligheid op school van de PO-Raad en VO-raad. De Wet Sociale veiligheid op school legt scholen drie verplichtingen op: (1) een sociaal veiligheidsbeleid voeren, (2) iemand verantwoordelijk maken voor het sociale veiligheidsbeleid en (3) dat monitoren. 

Goedgekeurd antipestprogramma

Maar keer op keer luidt kritiek op scholen die nu geen door de speciaal daarvoor ingestelde commissie goedgekeurd antipestprogramma voeren. “Wetenschappelijke kolder”, vindt De Winter die kritiek. “De commissie heeft sec naar de programma’s gekeken. Los van op welke school zo’n programma wordt uitgevoerd. Maar een in principe goed onderbouwd antipestprogramma werkt niet in een slechte school. En een goed programma in een goede school is eigenlijk helemaal niet nodig. Want een goede school zit sociale veiligheid in het dna.”

Een goede school wat betreft sociale veiligheid, zegt De Winter, heeft onder andere een duidelijke pedagogische visie, sterk leiderschap en goede communicatie.

Passend bij hun eigenheid

“Dit is hoe het altijd gaat”, zegt de hoogleraar, als het over het wetsvoorstel gaat. “Van Gogh werd vermoord en de politiek bedenkt dat er meer aan burgerschap gedaan moet worden. Uiteindelijk komt in een wet te staan dat scholen verplicht zijn om te werken aan burgerschap en sociale cohesie. Maar in de manier waarop scholen daar vorm aan geven zijn ze vrij. En dan komt de inspectie met een toezichtskader naar de school en vraagt wat die heeft gedaan.”

Het voordeel is dat scholen de vrijheid krijgen om zelf invulling te geven aan een thema. Nadeel daarvan is dat er hele grote diversiteit ontstaat, zegt De Winter. “Sommige scholen blijken bijvoorbeeld zeer intensief aan de bevordering van burgerschap te werken, andere doen dat marginaal.”

Niet voorschrijven, wel stimuleren

Tegelijkertijd vindt De Winter dat je scholen wel mag vragen te laten zien hoe ze aan sociale veiligheid werken. “En ik vind ook dat de overheid scholen daartoe mag stimuleren. Dus het is een goed idee om sociale veiligheid net als burgerschap een belangrijk doel te laten zijn in het onderwijs en ik vind ook dat scholen zich moeten verantwoorden over hoe ze daaraan werken. Maar het heeft geen zin voor de overheid om bepaalde antipestprogramma’s voor te schrijven, dat is regelrechte symboolpolitiek.”

Sociale veiligheid lijdt onder opbrengstgerichtheid

Overigens heeft de overheid het aan zichzelf te wijten dat er op sommige scholen te weinig aandacht voor sociale veiligheid is, betoogt De Winter. “Het onderwijsbeleid van de afgelopen jaren stuurt de andere kant uit. Door te hameren op opbrengstgerichtheid, output, concurrentie tussen scholen en marktwerking bewegen scholen de andere kant op. Ze zeggen tegen me: ‘Weet u wel hoe we door de inspectie in de nek gehijgd worden?’ Scholen zijn heel sterk bezig met de opbrengsten. En ze kunnen niet alles.” 

“Ik vind dat de overheid met verschillende monden praat. Haar beleid van de afgelopen jaren heeft ook bevorderd dat veel scholen zaken als sociale veiligheid op de achtergrond hebben laten raken.”

Bekijk hier Micha de Winter en Marc Dullaert bij Jinek in gesprek over al dan niet goedgekeurde antipestprogramma’s.

PO | VO

Aanmelden voor de Verus nieuwsbrief

Iedere week het laatste nieuws uit het onderwijs