U bent hier

‘Levensbeschouwing is geen ver-van-je-bed-show: het gebeurt voor je neus en is de basis van samenleven’

Een week lang gaan havo 4-leerlingen van het Zwijsen College in Veghel aan de slag met het thema identiteit. Tijdens deze levensbeschouwelijke week is het doel om een vlog te maken over hun eigen identiteit. Aan de hand van verschillende praktische thema’s, waar ze in het dagelijks leven ook mee te maken krijgen, gaan zij op onderzoek uit naar wat hen raakt en wat hun eigen identiteit nu eigenlijk is. ‘’Het is een zinvolle afsluiting van het schooljaar met onderwerpen die in het normale onderwijsprogramma te weinig aan bod komen.’’

Voor het eerst vindt dit jaar (in de week van 12 juli) een levensbeschouwelijke week plaats op het Zwijsen College. Voor docent levensbeschouwing Bram Coppens, die deze week coördineert, is het niet helemaal nieuw. ‘’Ik heb iets vergelijkbaars gedaan op een vorige school. Maar het is natuurlijk wel spannend. Het gaat hier om een grote groep leerlingen: zo’n 180’’, vertelt hij.

In deze week is het doel dat zij een vlog maken over identiteit. Om die vlog zo goed mogelijk te kunnen maken, laat de school ze in contact komen met allerlei onderwerpen, thema’s en verhalen die hieraan gelinkt zijn én waarmee ze ook in hun eigen leven te maken krijgen. ‘’Het gaat om havo 4, dus we kiezen voor een praktische invulling van zaken. We proberen heel erg de koppeling te maken met het dagelijks leven zodat het concreet wordt’’, legt Coppens uit.

Ervaren

Daarom volgen de leerlingen een programma, waar ze naast een workshop vloggen, onder meer gaan ervaren hoe het is om te leven en te sporten met een handicap. ‘’Er komt een topsporter langs die een handicap heeft en daarover wordt verteld. Met name over wat voor instelling je moet hebben om te leven met een handicap en hoe je dat aanpakt. Daarnaast zullen de leerlingen dit ook daadwerkelijk zelf ervaren door bijvoorbeeld rolstoelvoetbal te spelen.’’

Een ander heel persoonlijk onderdeel van deze week zijn de gesprekken met ‘levende boeken’ van de Mensenbieb. Hierbij gaan leerlingen in groepjes van vijf het gesprek aan met mensen met een indrukwekkend verhaal. ‘’We hebben hierbij ook weer heel erg gekeken naar onderwerpen die binnen ons thema passen. Denk aan religie, armoede, vluchtelingenproblematiek, homoseksualiteit en gender. Ik denk dat dit onderdeel en het ervaren van de handicap het meeste impact gaat hebben op de leerlingen. Het komt dan heel dichtbij: je leert iemand kennen die een bepaald verhaal heeft en het wordt een persoonlijk gesprek van mens tot mens. De drempel om met een klein groepje in gesprek te gaan met een ‘levend boek’, verlaagt de drempel om de vragen te stellen die je wil, zodat er een mooi gesprek uit voortvloeit.’’

Wat is de Mensenbieb?

Hermen Jan Rijks, directeur van de Mensenbieb, verzorgt deze activiteit tijdens deze levensbeschouwelijke week. Met tien ‘levende boeken’ reist hij af naar het Zwijsen College, waar groepjes leerlingen met hen in gesprek gaan. Deze levende boeken zijn elk personen met een verhaal, uiteraard aangepast naar wat de school voor ogen heeft. Zo gaan de leerlingen van de Brabantse school in gesprek met een jonge vrouw met een dwarslaesie, een kloosterling, iemand met een eetstoornis en een transgender. Ook komen thema’s als eenzaamheid, depressie, homoseksualiteit en religie aan bod.

Het doel van zulke gesprekken? ‘’Het begrip tussen mensen vergroten, je bewust maken van de vooroordelen die je over iemand hebt en deze ook wegnemen’’, legt Rijks uit. Volgens hem is het ontzettend hard nodig om dit te doen, omdat mensen veelal in verschillende werelden leven. Zowel volwassenen als kinderen. ‘’Ieder leeft in een soort eigen bubbel. Daarmee heb je een bepaalde blik op zaken. Wij proberen die bubbels met elkaar te verbinden en proberen mensen bewust te maken van de blikvernauwing die bij zo’n bubbel hoort. En dat het goed is om die vooraf bedachte ideeën ook los te laten.’’

Kennismaken met de binnenkant

Nu reist Rijks het land door en gaat langs bij verschillende scholen die daarom vragen. ‘’Vier jaar geleden hebben we dit voor het eerst op een school geprobeerd. We komen al veel langer in bibliotheken.’’ Het grappige was dat op dat moment tegelijkertijd zich een andere school al meldde die ons wilde inzetten. Sindsdien komen er steeds meer scholen bij én komen ze ook bij ons terug. Zij krijgen namelijk enthousiaste reacties van leerlingen dat ze nu eindelijk snappen waar de lessen over gaan.’’ Want door de gesprekken met ‘levende boeken’ mogen zij vragen stellen aan iemand die ze normaal niet spreken, en kunnen ze kennismaken met hun binnenkant.

De leerlingen mogen in principe zelf een voorkeur aangeven met wie ze willen praten. Daar wordt dan zo goed mogelijk rekening mee gehouden. ‘’Leerlingen vinden het dan alsnog wel spannend. Vooral als een docent zegt: ga het gesprek maar alleen voeren. Je ziet dan hun aarzeling. Maar uiteindelijk loop je langs het lokaal en zie je dat ze geconcentreerd met elkaar in gesprek zijn. En later komen ze weer naar buiten met een big smile op hun gezicht. Je ziet dan dat ze echt hebben genoten van zo’n open gesprek. Want ze mogen in principe alles vragen.’’

Gesprekken met 'levende boeken' in de Openbare Bibliotheek Amsterdam, 2019. Foto: Coen Dijkstra.

Betekenis

Ook gaan de leerlingen van het Zwijsen College aan de slag met ‘oog voor kleur’, waarin thema’s als racisme en discriminatie worden behandeld. ‘’We gaan het hebben over Black Lives Matter en hoe dit staat in de wereld. Daarnaast maken we het persoonlijk door in te gaan op hoe de leerlingen in aanraking komen met discriminatie en wat dit voor hen betekent’’, vertelt Coppens. Eveneens gaan de leerlingen tijdens een cabaretvoorstelling aan de slag met vooroordelen in de maatschappij en wat dat met zich meebrengt.

Coppens in is elk geval enthousiast over deze week en noemt het een zinvolle afsluiting, ondanks het coronajaar. ‘’We hebben echt geprobeerd om kwaliteit neer te zetten en daar verwachten we ook wat van. Met dit programma maken we het thema heel praktisch op een speelse en interessante manier. De leerlingen krijgen de kans om de connectie met hun eigen leven te leggen. Dat is erg belangrijk om te zien. Levensbeschouwing is geen ver-van-je-bed-show. Het gebeurt voor je neus en is de basis van samenleven.’’

De week is dit jaar in een dunner jasje dan in eerste instantie was gepland. Dit vanwege de coronapandemie. ‘’Maar voor volgend jaar staat de week zeker weer op de rol, aangezien we nu niet volledig kunnen draaien. Dan kunnen we ook niet volledig evalueren’’, zegt Coppens.  De week zal dan ook eerder in het jaar plaatsvinden, en niet zoals nu aan het einde van het schooljaar. Toch is hij daar niet ontevreden over. ‘’Normaal vallen in de laatste weken activiteiten als naar het zwembad gaat met de klassen, maar nu hebben we het over thema’s die in het normale onderwijsprogramma weinig aan bod komen. Want wanneer heb je nu echt een goed gesprek over armoede, identiteit of mediagebruik? Het onderwijs is steeds doelgerichter geworden, waardoor randonderwerpen wat minder de aandacht krijgen. Dat pakken we nu wel mooi mee.’’

VO

Aanmelden voor de Verus nieuwsbrief

Iedere week het laatste nieuws uit het onderwijs