U bent hier

Lector Christelijk leraarschap: ‘Scholen zijn niet zo creatief met toetsen’

Is alles van waarde meetbaar? De titel van het symposium is natuurlijk een retorische vraag, vertelt lector Christelijk leraarschap (Driestar Educatief) Bram de Muynck. “Je moet als school de creativiteit hebben om vrij om te gaan met toetsing. Of misschien zelf een poosje niet te toetsen.”

Tsja, is alles van waarde meetbaar?
“Nee, niet alles van waarde is meetbaar. In het christelijk onderwijs wordt vaak gedacht: wij zijn voor meer dingen dan alleen hoge citoscores op rekenen, taal en begrijpend lezen. De valkuil is dat ook meteen gedacht wordt: ‘Dat moeten we aantonen; we moeten laten zien dat we die waarde echt hebben.’ Het is verleidelijk om meerwaarde te willen aantonen. Maar het is de vraag of je dat moet doen.”

Iets verborgens
Samen met Jacquelien Bulterman schreef De Muynck het boekje Is alles van waarde meetbaar? dat de aanleiding vormt voor een symposium op 9 mei

Bulterman en De Muynck stellen dat de school niet alles wat die belangrijk vindt, moet meten. “Dan trek je juist die dingen die je zo waardevol vindt, in een instrumenteel kader. En zo lijkt het net alsof je die ook allemaal in de hand hebt. Terwijl juist die dingen die je waardevol vindt, iets verborgens hebben.”

Daarbij is de ontwikkeling van kinderen iets kostbaars, benadrukt De Muynck. De leerling mag zijn eigen weg gaan. “Kinderen zijn geen reproductiemachines. Iedere leerling ontwikkelt zich op een unieke manier tot iets nieuws. Het proces van ontwikkeling krijg je nooit in de vingers en moet je dus ook niet willen meten.”

Hoe staat u in dat licht tegenover de pilots rond het toetsen van leerwinst en toegevoegde waarde? 
“De rekensom voor toegevoegde waarde is output min input. Dat had ik niet verwacht. Ik dacht dat toegevoegde waarde uitgelegd zou gaan worden als datgene wat een school uniek maakt. Maar zo waren de pilots kennelijk niet bedoeld.”

De Muynck wijst op de onbetrouwbaarheid van dergelijke rekensommen: scholen zijn ‘ongelofelijk complexe eenheden’. Het is de vraag of je een output wel betrouwbaar kunt vergelijken met input.

In uw boek krijgen scholen handvatten voor een toetspraktijk die verder kijkt dan de waan van de dag. Hebben scholen daar wel de ruimte voor?
“In het hoger onderwijs zijn goede voorbeelden waarin men heel genuanceerd kijkt naar wat getoetst moet worden, wat toetsbaar is en op welke manier dat moet gebeuren. Toetsen staat doorgaans gelijk aan kwantificeren. Wij laten scholen graag zien dat er ook kwalitatief naar ontwikkeling gekeken kan worden. Bijvoorbeeld door een assessment.”

“Het primair en voortgezet onderwijs zitten onder een juk van landelijke vergelijkingen. Met name in het basisonderwijs zijn landelijke toetsen de laatste tien jaar steeds belangrijker geworden. En geen enkele zichzelf respecterende school wil daar omheen. Men is gewoon niet zo creatief met toetsen. Met een open blik op de ontwikkeling van kinderen, moet je de creativiteit durven nemen vrij om te gaan met toetsing of misschien zelf een poosje niet te toetsen. Het gaat om vorming.”

Het mbo en hbo gebruiken de experimenteerruimte. Men durft daar meer dan in het funderend onderwijs, vindt De Muynck. “Docenten zijn best kritisch op de toetspraktijk. Neem de verplichte rekentoets in het mbo. Sommige docenten willen die niet afnemen, omdat ze vinden dat de toets niet deugt en leerlingen zo faalangstig zijn dat ze hem bijna niet kunnen maken. De doorgewinterde docent is heel kritisch op het standaard afnemen van toetsen. En weigert ze soms ook gewoon.”

Dat kun je als docent wel vinden, maar als de school niet achter je staat...
“Ook besturen krabben zich achter de oren. Ze willen wel tot de beste scholen behoren, maar niet ten koste van alles. Ze hebben ook nog zoiets als een missie.”

Het is onderwerp van gesprek tussen basisscholen en de inspectie, merkt De Muynck. “Leiders voelen zich ontredderd. Het ligt zo voor de hand dat je de kwaliteit nagaat met behulp van toetsen. Je hebt niet zo gemakkelijk een argument om het minder of anders te doen. Scholen hebben begrippen nodig om het gesprek aan te gaan met de inspectie. Die krijgen ze op het symposium zeker aangereikt.”

WO | HBO | MBO | PO | VO

Aanmelden voor de Verus nieuwsbrief

Iedere week het laatste nieuws uit het onderwijs