U bent hier

Krimpplan met kanttekeningen

Met een lijst aan maatregelen wil staatssecretaris Dekker het po en vo door de leerlingendaling helpen. Niet alle plannen beschermen het duale stelsel en stimuleren een pluriform scholenbestand. Met name de bestuurlijke inbedding van de samenwerkingsschool roept vragen op.

Vrijdag verscheen de lang verwachte uitwerkingsbrief over de krimp in het po en vo


Knelpunten

In zijn brief benoemt Dekker drie typen knelpunten waarvoor hij een oplossing wil geven:

  1. Belemmeringen in wet- en regelgeving
  2. Financiële belemmeringen 
  3. Het gebrek aan ondersteuning op lokaal en regionaal niveau. 

Dekker erkent dat schoolbesturen uiteindelijk gaan over het onderwijsaanbod. Zij zijn volgens hem aan zet om het toekomstbestendig te maken. Dat kan alleen met maatwerk op lokaal niveau en niet met algemene maatregelen.


Samenwerkingsschool makkelijker

Een van de belangrijkste maatregelen die Dekker voorstelt gaat over de samenwerkingsschool. Hij wil het makkelijker maken om een samenwerkingsschool te kunnen vormen, maar heeft daarbij wel te maken met het recente advies van het Nederlands Centrum voor Onderwijsrecht (NCOR).  Volgens dit advies is het wel mogelijk om de objectieve getalscriteria die nu in de wet staan te wijzigen, maar mogen er geen andere criteria (bijv. bestuurlijke, financiële, onderwijskundige) gehanteerd worden. 

Dekker stelt nu voor om scholen boven de opheffingsnorm toe te staan een samenwerkingsschool te vormen. Hij denkt daarbij aan een marge van ca. 60 leerlingen. Bij een opheffingsnorm van 23 leerlingen kom je dan uit op een school van ca. 80 leerlingen, een aantal dat ook al eerder door Verus is genoemd als een aan te bevelen minimumomvang van scholen. Dit vinden wij een goede verruiming. Onduidelijk is of bij een hogere gemeentelijke opheffingsnorm van bijvoorbeeld 150 leerlingen een zelfde ruime marge wordt gehanteerd. Hier zou voor een afvlakkende marge kunnen worden gekozen. 


Bestuurlijke inbedding samenwerkingsschool
Een andere maatregel betreft de bestuurlijke inbedding van de samenwerkingsschool. In afwijking van het advies van de NCOR wil Dekker het mogelijk maken om een samenwerkingsschool onder een openbaar schoolbestuur te laten vallen. Zijn argumentatie is dat het openbaar bestuur niet verantwoordelijk hoeft te worden gehouden voor de christelijke identiteit omdat deze taak kan worden ingevuld door een identiteitscommissie. 


Identiteitscommissie geen oplossing

Zo’n identiteitscommissie is volgens Verus geen oplossing voor het grondwettelijke bezwaar. Bovendien is dit in de praktijk onwerkbaar. Een schoolbestuur is en blijft integraal verantwoordelijk voor de identiteit van de school. Een voorbeeld van zaken waarbij de identiteit tot uitdrukking komt is de aanname van personeel. Het is evident dat dit een verantwoordelijkheid van het bestuur is. De christelijke identiteit van een samenwerkingsschool blijkt niet uit een beperkt lijstje van punten waar de school aan moet voldoen, zoals de aanwezigheid van godsdienstlessen. De door Dekker gesuggereerde oplossing gaat uit van een te geïsoleerde en beperkte opvatting van identiteit. 


Samenwerkingsbestuur 

Een samenwerkingsschool kan ook door een samenwerkingsbestuur worden bestuurd. Om dat makkelijker te maken, worden de beperkende voorwaarden uit de wet geschrapt. Verus is daar positief over. 


Fusietoets

De fusietoets blijft in stand, maar er zijn wel enkele aanpassingen:

  • Krimp wordt een expliciete rechtvaardigingsgrond voor fusies 
  • Bij een krimp van meer dan 15% in een periode van 5 jaar is geen advies meer van de CFTO nodig, tenzij er een bestuur ontstaat met meer dan 2500 leerlingen in het po of 5000 leerlingen in het vo. 

Verus hecht zeer aan het overeind houden van een keuzemogelijkheid van ouders ook in de krimpregio’s. Wij zien een taak voor de overheid om monopolievorming te voorkomen en pluriformiteit te garanderen. Daarom vinden wij het goed dat bij fusies boven de aangegeven grenzen ook in krimpregio’s sprake blijft van een fusietoets.


Makkelijker van kleur verschieten

Staatssecretaris Dekker wil het verplaatsen en van kleur verschieten van scholen makkelijker maken. Daarbij wil hij strategisch gedrag voorkomen. Hoewel dit op zich begrijpelijk is, kunnen deze voorstellen niet los gezien worden van het voornemen om over te gaan tot richtingvrije planning. Op dit moment is nog niet duidelijk welke concrete maatregelen het kabinet voorstelt naar aanleiding van het rapport van de Onderwijsraad over de toekomst van Art. 23 Grondwet.


50%-regel

In het voortgezet onderwijs wil Dekker de 50%-regel versoepelen door het mogelijk te maken dat leerlingen de helft van de leergang gezamenlijk doorbrengen in plaats van de helft van het schooljaar. Hierbij geldt wel een periode van 5 jaar, daarna moeten de scholen een permanente oplossing bedacht hebben. Ook wordt het mogelijk om gezamenlijke profielen aan te bieden. Hiervoor starten experimenten.


Kleinescholentoeslag 

De  kleinescholentoeslag in het po blijft behouden. Verus heeft zich hier altijd voor in gezet en wij vinden dit dan ook positief.

Daarbij wordt de fusiecompensatieregeling verruimd. Op grond van de regeling vindt er nu een afbouw plaats gedurende een periode van 6 jaar. Gaat de Kamer akkoord met de voorstellen, dan wordt de bekostiging gedurende die 6 jaar aangevuld tot 100%. Wel zijn schoolbesturen in krimpregio’s gehouden tot ‘op overeenstemming gericht overleg’ om samen met gemeenten plannen te maken voor een toekomstbestendig onderwijsaanbod. 

Ook in het vo komt er een fusiecompensatieregeling op de manier zoals die nu in het po geldt. Verus is zeer blij met dit pakket aan maatregelen. 

Naast bestuurlijke en financiële maatregelen stelt Dekker ook een aantal organisatorische maatrelen voor, waaronder de introductie van regionale procesbegeleiders. Het is daarbij goed dat het initiatief bij de lokale en regionale besturen ligt.


Voortgang

Op 30 juni bespreekt de commissie OCW uit de Tweede Kamer deze brief met de staatssecretaris. Sommige voorstellen kunnen snel uitgevoerd worden, voor andere is een wetswijziging nodig.

PO | VO

Aanmelden voor de Verus nieuwsbrief

Iedere week het laatste nieuws uit het onderwijs