U bent hier

Kneyber: ‘Slaafsheid en intellectuele luiheid staan afrekenen met afrekencultuur in de weg’

De afrekendruk komt niet van de overheid, zegt René Kneyber, leraar en medeauteur van Het Alternatief, Weg met de afrekencultuur in het onderwijs. Het gaat langzaam de goede kant op, maar veel docenten zijn nog cijferverslaafd. 

Hij is bezig met een nieuw boek, over formatief toetsen. Daarvoor spreekt hij met mede-pioniers, van docenten gym tot aardrijkskunde en wiskunde tot kunstvakken, die toetsen niet inzetten om een cijfer te krijgen, maar om te motiveren, stimuleren en als docent van te leren.

Strijd 

De aandacht voor nieuwe vormen van toetsing groeit, merkt Kneyber. Dus ja, er zit voortuitgang in het terugdringen van de afrekencultuur. “Maar daar zit een strijd onder”, zegt de leraar. “Een strijd tussen docenten die zeggen ‘dat kan zo niet langer’ en collega’s die zeggen ‘zo doen we dit altijd en iedereen moet hetzelfde doen’.” 

Cijferverslaafd 

Zie je toetsing in het licht van de afrekencultuur, dan kun je niet naar de overheid wijzen, zegt Kneyber. “Die hoeft niet zoveel cijfers. Sommige docenten zijn nog cijferverslaafd. Ze leggen het elkaar op.”

“Dat de visie op toetsen is veranderd, is aan veel docenten voorbij gegaan. Ik las laatst een blog van iemand die een jaar lang stopte met cijfers geven. Hij schreef dat hij zichzelf een heel vocabulaire moest afleren. Het zit zo in ons taalgebruik verweven: ‘Let op, dit telt voor de toets’, ‘Doe je best, hier krijg je een cijfer voor’.”

Pioniers ondersteunen

Het is aan leraren en schoolleiding om het tij verder te keren. “Als enthousiaste docent die de toetspraktijk op school wil veranderen, kom je vaak in lastige situaties terecht. Het is aan de schoolleiding pioniers te ondersteunen en hen niet laten smoren in de afrekencultuur.”

Professionele luiheid

Slaafsheid en intellectuele luiheid noemt Kneyber nog als de grootste hindernissen. Om de eerste te illustreren, noemt hij de kleutertoets. “Kindermishandeling is het. En de inspectie vraagt er niet eens om. Maar iemand heeft ooit gezegd dat het moest en op de een of andere manier zeggen schoolleider of bestuur nu dat het van de inspectie moet. Zeer schaamtevol.”

En docenten zouden zich moeten afvragen of datgene wat zij doen wel wenselijk is. “Als je die vraag niet stelt of je doet geen moeite om te veranderen als je weet dat iets een slecht idee is, noem ik dat geen professionaliteit.”

Wetenschappelijk onderzoek

De geesten lijken rijp voor deze kritische blik op de huidige gang van zaken. Sprak Kneyber een paar jaar geleden twee, drie keer per jaar voor een zaal met schoolleiders en docenten, nu kan hij zijn verhaal twee, drie keer per maand kwijt. “Het gaat niet per se om mijn mening. Wat ik sta te vertellen kun je staven aan wetenschappelijk onderzoek. Maar het begint met bewustwording.”

PO | VO | MBO | HBO | WO

Aanmelden voor de Verus nieuwsbrief

Iedere week het laatste nieuws uit het onderwijs