U bent hier

Kinderen vergeven eerder bij hechte vriendschap

Ouders hebben weinig invloed op hoe vergevingsgezind een kind is ten opzichte van andere kinderen. De belangrijkste factor is hoe goed bevriend de kinderen met elkaar zijn. Ook blijkt dat kinderen die zich speciaal voelen minder vergevingsgezind zijn. Dit zijn conclusies uit onderzoek door Reine van der Wal, die vrijdag 26 juni promoveert aan de Radboud Universiteit binnen het NWO-programma Jeugd en gezin. 

Reine van der Wal heeft niet onderzocht wat de invloed van de school is op de vergevensgezindheid van kinderen. ‘‘Maar ik kan me goed voorstellen dat die invloed er is’’, zegt zij. ‘’Met name het klasklimaat zal zeker invloed hebben.’’

Vriendschappen

Kindervriendschappen kunnen een bron van vreugde, bescherming, vertrouwen en geluk zijn. Ze hebben een sterke impact op hoe een kind zich voelt, zich gedraagt in de klas, en zelfs op zijn of haar gezondheid. Tegelijkertijd kunnen deze vriendschappen ook een bron van pijn en ellende zijn. Het is bijna onvermijdelijk dat een kind een keer door vriendjes gekwetst zal worden. Kinderen kunnen elkaar uitlachen, over elkaar roddelen, geheimen doorvertellen, of elkaar pesten.

Paradox

Van der Wal gebruikte twee aannames voor haar proefschrift: kinderen hebben andere kinderen nodig om gelukkig en gezond te zijn en tegelijkertijd is het onontkoombaar dat zij elkaar kwetsen. Zij richtte zich op de vraag of vergeving gerelateerd is aan het psychologisch welbevinden van kinderen. Zijn kinderen die vergeven gelukkiger en meer tevreden met hun leven en zichzelf? Ze concludeert dat vergeving gepaard gaat met meer psychologisch welbevinden, maar alleen wanneer de dader iemand betreft met wie het kind in principe graag een relatie wil voortzetten: een vriendje of vriendinnetje.

Impulscontrole

Vervolgens vroeg de onderzoekster zich af wat bepaalt of een kind vergevingsgezind dan wel wraakzuchtig of agressief zal reageren als het door een klasgenoot wordt gekwetst. Andere onderzoeken wijzen uit dat hoe beter een kind zijn of haar impulsen kan onderdrukken, hoe groter de kans is dat het kind vergevingsgezind zal reageren op wangedrag van klasgenoten. Dit effect treedt echter alleen op in vriendschapsrelaties. Conclusie: voor het vergeven van een klasgenoot zijn zowel een hechte vriendschap als een zekere mate van impulscontrole nodig. 

Volgens de vakliteratuur kan impulscontrole wel degelijk getraind worden wanneer het gaat om het cognitief functioneren. Toekomstig onderzoek moet uitwijzen of een impulscontrole-interventie ook interpersoonlijke processen zoals vergeving kan beïnvloeden.

Populair

Hoe populairder een kind, hoe vergevingsgezinder het is. Daarbij spelen twee factoren een rol. Ten eerste het geslacht. Voor meisjes is er volgens Van der Wal geen verband tussen populariteit en vergeving. Voor jongens wel: voor minder populaire jongens lijkt de mate van vriendschap bepalend te zijn om de dader wel of niet te vergeven. Daarnaast is het type relatie met de degene die het kind gekwetst bepalend: is het een vriendje of niet? Er vindt meer vergeving plaats bij vriendjes dan bij niet-vriendjes. Voor populaire jongens lijkt vriendschap echter een minder belangrijke rol te spelen; zij vergeven zowel vriendjes als niet-vriendjes.

Ouders

De invloed van ouders op dit punt lijkt heel bescheiden. Van der Wal vond in de literatuur geen overtuigend bewijs dat ouders van invloed zijn op de mate van vergeving van kinderen. In hoeverre een kind een klasgenoot vergeeft lijkt het meest af te hangen van de gevoelens van vriendschap met de dader. Hoe sterker bevriend, hoe meer vergeving – wat ouders ook adviseren.

‘Speciale’ kinderen

Vandaag de dag krijgen zowel kinderen als volwassenen vaak te horen dat ze bijzondere en vooral speciale individuen zijn. Van der Wal concludeert uit haar onderzoek dat teveel nadruk op hoe speciaal iemand is, het proces van vergeving lijkt te ondermijnen. Dit kan zelfs interpersoonlijke relaties aantasten.

Pester

Het is waarschijnlijk, stelt de promovenda, dat door het vergeven van een pester, na verloop van tijd de negatieve gevolgen van gepest worden (zoals eenzaamheid, negatief zelfbeeld en sociale angst) verminderen. Maar hoe kun je dit kinderen leren? Van der Wal: ‘‘Hoewel het zeker niet makkelijk is, lijkt vergeving toch de potentie te hebben om kinderen te helpen om te gaan met pijnlijke en kwetsende situaties met klasgenoten – zelfs als deze klasgenoten notoire pesters zijn. Gezien de ernst en de gevolgen van pesten in de kindertijd is vervolgonderzoek hard nodig om deze belangrijke kwestie nader te onderzoeken.’’

Hechte relaties beschermen

Van der Wal: ‘‘Vergeving blijkt keer op keer een uiterst succesvolle en efficiënte strategie om constructief om te gaan met conflicten en onenigheden. Het is misschien wel de enige manier om hechte relaties, die zo belangrijk zijn voor onze gezondheid en welzijn, te beschermen en te behouden.’’

 

PO

Aanmelden voor de Verus nieuwsbrief

Iedere week het laatste nieuws uit het onderwijs