U bent hier

'Jip-en-Janneketaal op VMBO werkt niet'

Het gebruik van Jip-en-Janneketaal in lesboeken voor leerlingen in het vmbo is niet effectief. De veronderstelling dat deze categorie leerlingen er baat bij heeft dat de lesstof in korte, staccatozinnen wordt aangeboden, is niet juist. Dat blijkt uit onderzoek van taalwetenschapper Jentine Land, die op vrijdag 13 februari 2009 op dit onderwerp promoveert.

Het gebruik van Jip-en-Janneketaal in lesboeken voor leerlingen in het vmbo is niet effectief. De veronderstelling dat deze categorie leerlingen er baat bij heeft dat de lesstof in korte, staccatozinnen wordt aangeboden, is niet juist. Dat blijkt uit onderzoek van taalwetenschapper Jentine Land, die op vrijdag 13 februari 2009 op dit onderwerp promoveert.

Binnen haar promotie-onderzoek hield Land een grootschalig leesonderzoek onder vmbo-leerlingen. In veel studieboeken voor het vmbo worden vooral korte, losstaande zinnen gebruikt zonder moeilijke woorden. Het blijkt dat de leerlingen deze teksten minder goed begrijpen dan langere zinnen die door verbindingswoorden zoals 'omdat' of 'immers' met elkaar zijn verbonden, aldus de promovendus, die promoveert aan de Universiteit Utrecht.   Een voorbeeld van een tekst in een leerboek voor vmbo'ers: 'Hitler was de baas in Duitsland. Hij maakte veel wapens. Hij viel Polen binnen.' Alle zinnen beginnen aan de kantlijn en er zijn geen bijzinnen. Woorden als 'omdat', 'hoewel' en 'al' ontbreken.

Soms worden teksten in leerboeken voor vmbo-leerlingen aantrekkelijker gemaakt door bijvoorbeeld een personage toe te voegen. Uit het onderzoek blijkt dat ook deze ingreep niet effectief is: vmbo-leerlingen begrijpen en onthouden saaie teksten zonder personages of leuke beschrijvingen beter dan teksten die opgeleukt zijn met fictieve personen die dingen beleven en met elkaar praten. De leerlingen waarderen de teksten met personages overigens wel meer, meldt de universiteit in een persbericht.

Voor veel vmbo-leerlingen is goed kunnen lezen geen vanzelfsprekendheid. Des te belangrijker is het daarom volgens Land dat ze de lesstof zodanig krijgen aangeboden dat ze deze goed kunnen begrijpen en onthouden.

Op basis van het experimentele leesonderzoek formuleert Land richtlijnen voor studieboekteksten voor het vmbo. Het proefschrift van Jentine Land verschijnt bij uitgeverij Eburon: Zwakke lezers, sterke teksten? Effecten van tekst- en lezerskenmerken op het tekstbegrip en de tekstwaardering van vmbo-leerlingen (ISBN 978-90-5972-296-5).

VO

Aanmelden voor de Verus nieuwsbrief

Iedere week het laatste nieuws uit het onderwijs