U bent hier

'Hoe eerder docenten hun professionele ruimte innemen, hoe blijer ik word'

De professionalisering van leraren die in het Onderwijsraadadvies van vorige week geschetst wordt, is al gaande, zegt Berend Kamphuis. Hij zat in de Onderwijsraad toen het vorige rapport over professionele ruimte, Leraar zijn, verscheen. “Het kan mij niet schelen wie er begint, ik ga niet wachten tot docenten zeggen dat ze een professionele governance willen.”

Kamphuis is voorzitter CvB van de Stichting voor Christelijk Voortgezet Onderwijs in Zuid-West Fryslân en was tot twee jaar geleden lid van de Onderwijsraad. Die publiceerde in 2013 het rapport Leraar zijn. Verus belde Kamphuis voor een reactie op het nieuwe advies over professionele ruimte voor leraren: Een ander perspectief op professionele ruimte in het onderwijs.

Een nieuwe governance

Het oud-Onderwijsraadlid is heel positief over het jongste advies. Met name de stap naar de professionele governance vindt Kamphuis interessant. “Overstappen van managementlogica naar professionele logica, dat ligt wel in lijn met het advies Leraar zijn.”

Professionaliteit leidt tot verplichtingen 

Een tweede punt dat hij noemt is het feit dat professioneel ruimte verplichtingen oproept. “Een ruimte is een normatieve ruimte, geen lege, neutrale ruimte: ze vraagt erom vanuit de eigen professionaliteit gevuld te worden.”

Medezeggenschap meer dan een formele structuur

En dan is er de medezeggenschap. De analyse daarvan in het Onderwijsraadadvies vindt Kamphuis “heel herkenbaar”. Aan de ene kant wordt namelijk te weinig medezeggenschap ervaren, aan de andere kant klinkt het dat er medezeggenschap is op de verkeerde terreinen. En dan wordt er nog opgemerkt dat altijd dezelfde mensen binnen het lerarenteam met medezeggenschap aan de slag gaan.

“Medezeggenschap is dus meer dan formeel ruimte bieden om over vijf, tien of acht onderwerpen een zegje te kunnen doen”, constateert Kamphuis. Teams moeten, kortom, grondig praten over de vraag waarover ze mee willen praten. “En de teamdynamiek verdient ook aandacht: komt een ieder van ons wel aan bod?”

Professionaliteit is een teamkwestie

Een mooi bruggetje naar het vierde punt dat Kamphuis opvalt in het advies: dat professionaliteit niet alleen een individuele kwestie is, maar een organisatievraagstuk. Daarmee is de cirkel rond: de huidige managementlogica moet plaatsmaken voor professionele logica, maar je kunt ook niet zonder een stevige rol va het management. “We moeten investeren in de cultuur van de organisatie, teamontwikkeling, horizontale samenwerking en horizontale verantwoording.” 

De collegevoorzitter wacht niet

De vraag is natuurlijk: wie is ‘we’? “Hoe eerder docenten naar me toe komen om hun professionele ruimte in te nemen, hoe blijer ik word”, zegt de collegevoorzitter. Maar hij gaat er niet op zitten wachten. “Ik beschouw het als mijn verantwoordelijkheid om hoe dan ook in beweging te komen.”

Zijn organisatie ís trouwens al in beweging, vertelt Kamphuis. Onder invloed van veranderende wensen van leerlingen en ouders enerzijds, en de druk van de demografische krimp anderzijds, verandert het onderwijs. “We nemen afscheid van een manier van onderwijs waarin de klassieke les de exclusieve hoofdrol speelt. Maar dat kan alleen goed gaan als we met elkaar die stap durven zetten. En in die beweging zal men ontdekken dat de professionaliteit zoals die in het advies geschetst wordt, onontbeerlijk is.”

PO | VO | MBO | HBO | WO

Aanmelden voor de Verus nieuwsbrief

Iedere week het laatste nieuws uit het onderwijs