U bent hier

Grote gevolgen onderwijsinstelling voor ontbreken asbestinventarisatie

Vandalisme; welke school heeft daar niet eens of zelfs meerdere malen mee te maken gehad? Ook de onderwijsinstelling die partij was in de uitspraak van de rechtbank Limburg op 9 oktober 2015 (ECLI:NL:RBLIM:2015:8498) had hier last van gehad. 

Kapotte geveldelen

Op een kwade dag lagen stukken paneeldelen van de gevel vernield op de grond of hingen gebroken aan de gevel. Een treurig gezicht dat je natuurlijk zo snel mogelijk wilt verhelpen. Twee medewerkers van de onderwijsinstelling vervingen de gebroken panelen door andere panelen of plakten hardboardplanten over kapotte panelen en kitten deze vervolgens af.

Geveldelen met asbest

Helaas had de onderwijsinstelling er niet aan gedacht voorafgaand aan deze werkzaamheden een asbestinventarisatie te laten verrichten. Veel ernstiger nog was de constatering achteraf dat de betreffende gevel wel asbesthoudend bleek te zijn, waardoor in ieder geval de betrokken werknemers blootgesteld waren aan asbest zonder dat er veiligheidsmaatregelen waren getroffen.

Boete en schuld

De onderwijsinstelling werd vervolgens – na inspectieonderzoek - door de minister van SZW voor maar liefst acht overtredingen van het Arbobesluit beboet, waarbij de ene overtreding logischerwijs de andere veroorzaakt. 

De onderwijsinstelling verweerde zich door te stellen dat zij niet wist dat er sprake was van asbesthoudend materiaal. Doordat de onderwijsinstelling niet beschikte over een asbestinventarisatie, er waarschijnlijk ook niet bedacht op was geweest, had zij niet gezorgd voor het ter beschikking stellen van passende ademhalingsapparatuur en haar werknemers niet verplicht deze en andere persoonlijke beschermingsmiddelen te dragen. Sterker nog; deze werknemers hoorden zich helemaal niet bezig te houden met de betreffende werkzaamheden. Dit had een gecertificeerd bedrijf behoren te doen. De rechtbank oordeelde dat dit verweer geen doel treft. 

De rechtbank ziet in het betoog van de onderwijsinstelling geen reden om tot een ander oordeel dan de minister van SZW te komen. Omdat schuld of opzet geen bestanddelen zijn van de acht genoemde overtredingen, is om vast te kunnen stellen of de overtredingen zijn begaan, volgens de rechtbank niet van belang of de onderwijsinstelling wel of niet wist dat de panelen asbesthoudend waren. Uit de uit het dossier bekende feiten en omstandigheden blijkt dat zij geen risico-inventarisatie heeft uitgevoerd. Dit wordt haar kwalijk genomen.

Matiging boete?

De boete die de onderwijsinstelling werd opgelegd was niet gering. Het totale bedrag bedroeg € 100.800,-. De onderwijsinstelling verzocht de rechtbank daarom om matiging van de boete. De beleidsregel die hoort bij het Arbobesluit geeft de voorwaarden voor een matiging aan:

  1. indien de werkgever aantoont dat hij de risico’s van de werkzaamheden waarbij de overtreding zich heeft voorgedaan voldoende heeft geïnventariseerd, een veilige werkwijze heeft ontwikkeld die voldoet aan de vereisten van de Arbeidsomstandighedenwetgeving, deugdelijke, voor de arbeid geschikte, arbeidsmiddelen en persoonlijke beschermingsmiddelen ter beschikking heeft gesteld en de verdere nodige maatregelen heeft getroffen, wordt de bestuurlijke boete gematigd met een derde;
  2. indien de werkgever bovendien aantoont dat hij voldoende instructies heeft gegeven, wordt de bestuurlijke boete gematigd met nog een derde; en
  3. indien de werkgever bovendien aantoont dat hij adequaat toezicht heeft gehouden.

Omdat de onderwijsinstelling niet aan deze voorwaarden voldeed, luidde het oordeel van de rechtbank dat zij de gehele boete verschuldigd was.

Conclusie 

Scholen kunnen van deze uitspraak leren dat een goede risico-inventarisatie voordat werkzaamheden aan het schoolgebouw worden uitgevoerd, van cruciaal belang kan zijn. Zeker als er asbest in het spel zou kunnen zijn moeten scholen erg alert zijn. Hoewel scholen behalve in het geval sprake is van een verbouwing of sloop, niet verplicht zijn een asbestinventarisatie uit te voeren, is het, wanneer het gaat om onderwijsgebouwen die eerder zijn gebouwd dan in 1994, wel erg verstandig een dergelijk onderzoek uit te laten voeren. Dit is niet alleen in het belang van leerlingen, personeel en andere gebruikers van het gebouw maar ook om te voorkomen dat een onderwijsinstelling in de toekomst geconfronteerd wordt met een schadeclaim.

Hoewel op scholen geen asbestinventarisatieplicht rust, zijn werkgevers op grond van het Arbeidsomstandighedenbesluit (Arbobesluit) wel verplicht de risico’s in de arbeidsomstandigheden van hun werknemers in kaart te brengen (de zogenaamde risico-inventarisatie en evaluatieanalyse). Daarbij hoort ook een analyse van de risico’s van asbest. De consequenties wanneer hieraan geen gevolg wordt gegeven, worden in de hier besproken casus duidelijk.

Elise Visser - Buizert

PO | VO | MBO | HBO | WO

Aanmelden voor de Verus nieuwsbrief

Iedere week het laatste nieuws uit het onderwijs