U bent hier

Eindtoets ter discussie na foute toetsadviezen

“Schaf maar af die handel.” Dinsdag werd bekend dat 11% van de Nederlandse groep8-leerlingen vorige week een fout toetsadvies kreeg. In veel reacties vanuit het onderwijs klinkt nu de vraag of dit niet het moment is om die verplichte eindtoets niet gewoon af te schaffen. GroenLinks-Kamerlid Lisa Westerveld neemt het initiatief voor een ‘fundamenteel debat over de eindtoets’ in de Tweede Kamer.

Bijgesteld advies

Vorige week kregen de leerlingen op alle Nederlandse basisscholen de uitslag van hun eindtoets. De scholen zijn sinds 2015 verplicht zo’n toets af te nemen en hebben daarbij keuze uit verschillende aanbieders. Dinsdag werd bekend dat in de berekening van het toetsadvies voor de Route 8-, IEP-, DIA- en AMN-toets een fout is gemaakt. Deze ‘alternatieve aanbieders’ treft geen blaam, de fout is gemaakt door de Expertgroep Toetsen PO. Maar scholen, leraren, leerlingen en ouders moesten dus ingelicht worden. En op sommige scholen waren al adviezen bijgesteld naar aanleiding van het toetsadvies.

Een bredere discussie

Die eindtoets, zegt Westerveld, is in de beleving van kinderen en ouders steeds belangrijker geworden en ook voor de scholen ligt er een enorme druk op. “Ouders besteden geld aan oefenen en bijles voor de toets en ook scholen oefenen eindeloos. Want we weten met z’n allen dat je deze toets kunt oefenen. Dat, in combinatie met het gegeven van de vroege selectie in Nederland, werpt de vraag op of je die eindtoets wel moet willen.”

Ze wijst op de telkens opnieuw terugkerende discussie of de eindtoets of het schooladvies leidend moet zijn bij de verwijzing naar het voortgezet onderwijs. “Er zijn in de discussie hierover in de Kamer twee smaken: is het advies van de school leidend, of dat van de toets? Ik wil een bredere discussie, een derde smaak: moeten we die eindtoets niet afschaffen? Ik zeg niet nu al voorstander daarvan te zijn. Maar we weten dat de kansenongelijkheid in Nederland er mede is omdat onze leerlingen vroeg moeten kiezen. Als we iets willen doen aan kansenongelijkheid, zullen we ook het fundamentele debat over de toets moeten voeren.”

Hogere scores

Vanuit het onderwijs klinken deze week ook geluiden om de eindtoets af te schaffen en alleen het advies van de leerkracht bepalend te maken.

Mariëlle Tolboom, directeur van RKBS St. Vitusschool in Winschoten, is voor. Haar leerlingen maakten de eindtoets van AMN. Vorige week had ze al contact met AMN en gaf aan dat ze de toetsuitslagen opvallend vond. Hoger dan verwacht, ja.

Betrouwbaar instrument

Toen deze week duidelijk werd dat er inderdaad een fout gemaakt was, stuurde het bestuur van haar school direct een brief aan de ouders. “Gelukkig was er nog geen advies bijgesteld. Maar gisteren werd duidelijk dat 6 van de 22 leerlingen inderdaad een verkeerde toetsuitslag gekregen hadden. Het is geen nalatigheid van de aanbieder, maar je denkt toch: moeten we met deze aanbieder door? Dat is heel vervelend naar de ouders en kinderen toe, want je wilt een instrument gebruiken dat helemaal goed is.”

Leerkrachten, zegt Tolboom, hebben echt wel in de gaten waar een kind ‘zit’. “Ons advies bleef leidend, ook na het binnenkomen van de toetsuitslagen.” Maar haar leraren hebben gisteren wel alle ouders individueel moeten spreken om de ontstane situatie uit te leggen.

“Schaf maar af die handel”, is Tolbooms voornaamste boodschap. “Wij hebben een beeld waar onze kinderen staan. En die toets en de verplichting erachter levert alleen maar onrust op.”

Behoud keuzevrijheid

CDA-Kamerlid Michel Rog, die zich altijd heeft ingespannen voor keuzevrijheid binnen de eindtoets en zich voorheen ook druk maakte over het gebruik van de eindtoetsresultaten voor het onderling vergelijken van scholen, noemt het geruststellend dat leraren en schoolleiders direct aan de bel trokken omdat ze verbaasd waren over uiteenlopende uitkomsten.

Hij noemt de gang van zaken onzorgvuldig en haast zich te zeggen dat deze fout niks zegt over de alternatieve eindtoetsen. “Daar zijn geen fouten gemaakt. En nogmaals: die eindtoetsen zijn er niet om scholen te vergelijken, maar als tweede objectief gegeven naast het schooladvies dat er is door 8 jaar lang de leerling te volgen.”

Rog realiseert zich dat deze situatie koren op de molen is voor mensen die voor één centrale eindtoets pleiten. “Maar die stap moeten we absoluut niet zetten.”

PO | VO

Aanmelden voor de Verus nieuwsbrief

Iedere week het laatste nieuws uit het onderwijs