U bent hier

Anselm Grün: onderwijs gaat om Bildung van jongeren

Dat is wat school kan doen: jongeren “einbilden”. Hun persoon en leven vormen met beelden. “Wie geen beelden met zich meedraagt, zal ook geen gestalte aan de toekomst kunnen geven”, zei Anselm Grün tijdens een ontmoeting met schoolleiders, afgelopen zaterdag in Den Bosch.

Alle schoolleiders die verbonden zijn aan de Besturenraad ontvingen dit schooljaar het boek Levenslessen van Anselm Grün, monnik, verbonden aan het benedictijner klooster van Münsterschwarzach. Het boek draagt als ondertitel: Inspiratiebron voor het onderwijs.

Besturenraad en VKO organiseerden zaterdag jl. een ontmoeting tussen Grün en Nederlandse schoolleiders. Een verslag van Paul Boersma.

Onderwijs als verplichting aan jongeren
Op een zeer toegankelijke wijze nam hij ons mee in zijn visie op onderwijs. Onderwijs is allereerst een verplichting aan jongeren, die zich mogen ontwikkelen en vormen aan wat de school hen te bieden heeft. Dat zijn zeker ook kennis, inzichten en vaardigheden waarmee jongeren hun weg kunnen vinden in de samenleving. En dan mag de school ook wat vragen van jongeren, en wel om het beste uit zichzelf naar boven te halen.

Bildung
Maar dat is iets anders dan scholen reduceren tot maatschappelijke organisaties die maatschappelijke doelen moeten dienen – waarbij maatschappelijk nut en economisch rendement voorop staan. Grün meent, en met hem velen die het Rijnlandse denken graag een plek willen laten behouden in het onderwijs, dat het primair gaat om de Bildung van de jongeren zelf.

Want dat is wat school kan doen: de jongeren “einbilden”, hun persoon en leven vormen met beelden die hen bij hun eigen scheppingsbron brengen. “Wie geen beelden met zich meedraagt, zal ook geen gestalte aan de toekomst kunnen geven.”

Aristotelische en christelijke deugden
Grün ziet de kern van het onderwijs in de taak mensen te vormen. Daarbij zijn voor hem de Aristotelische deugden (recht doen, moed om te kiezen, wijsheid om juiste beslissingen te nemen, en bij dat alles maat weten te houden) met daarbij de christelijke deugden (leven in vertrouwen, hoop houden in de zin van niemand opgeven en het goede in de ander willen zien), bepalend voor zijn visie op onderwijs.

Gemis aan cultuur
Om daaraan ook vorm te geven moet je als school wel een cultuur hebben, een vorm van samenzijn met goede vormen (rituelen), waarin zo jongeren tot hun recht komen en groeien. Wat dat betreft is Duitsland rijker en zich bewuster van de dragende verhalen en vormen dan veel scholen in Nederland. Die verlegenheid, ja zelfs het gemis eraan, werd wel gevoeld in de ontmoeting met Grün.

Nu de nadruk tot voor kort gelegd werd op de harde kant van het onderwijs, zie je dat scholen (het zijn immers verbanden van levende mensen), weer zoeken naar zulke vormen: omdat school ten diepste een plaats is waar je nog niet hoeft te voldoen aan de prestatie-eisen van de moderne tijd, maar waar een mens mag groeien aan leraren en leeftijdsgenoten.

Heilzaam om in de hectiek van alledag zo weer eens bepaald te worden bij essenties waaraan we tot schade van onszelf gemakkelijk voorbij gaan. Een zegen ook dat we monniken hebben die ons daarbij van dienst willen zijn.

Levenslessen
U kunt het boek Levenslessen nog verkrijgen. Neem hiervoor contact op met Paul Boersma, M 06 51 75 40 42, E pboersma@besturenraad.nl

Anselm Grün en Paul Boersma

WO | HBO | MBO | PO | VO

Aanmelden voor de Verus nieuwsbrief

Iedere week het laatste nieuws uit het onderwijs