U bent hier

Alberdingk Thijm Teachers College biedt een unieke post-hbo opleiding

Aberdingk Thijm Scholen is een middelgroot schoolbestuur dat in eigen gelederen stelselmatig op zoek is naar leraren met leidinggevende capaciteiten. Vervolgens wordt hun opleiding in eigen beheer verzorgd. Opmerkelijk, maar de rector van de opleiding, Johan Peereboom, verklaart eenvoudig: “Wij hebben daarvoor de expertise zelf.”

Waardengedreven onderwijs

Jaren geleden al heeft Peereboom intensief maar tevergeefs gezocht naar een goede bestaande opleiding tot leidinggevende in het funderend onderwijs. Hij licht toe: “Alberdingk Thijm Scholen legt veel nadruk op waarden die bij onderwijs kunnen spelen. Zo benadrukken wij dat het op school om een gemeenschap van mensen gaat, dat het samen leven en leren er belangrijk is. Dit soort kernwaarden, die wij moeten delen met elkaar, verschaft ons de basis waarop wij voortbouwen en waar wij ook op kunnen terugvallen. Natuurlijk heeft dit gevolgen voor de manier waarop er wordt leidinggegeven in onze scholen. Maar in het reguliere opleidingsaanbod wordt deze verbinding tussen waarden gedreven onderwijs en daar leiding aan geven niet of nauwelijks gelegd. Dit is de belangrijkste reden waarom wij inmiddels een eigen opleiding hebben die uitgerold wordt door het  Alberdingk Thijm Teachers College.”

Funderend onderwijs    

Alberdingk Thijm Scholen bestuurt zowel basisscholen als scholen voor voortgezet onderwijs. Dat de eigen opleiding bestemd is voor potentieel leidinggevenden in zowel het primair als voortgezet onderwijs (de twee sectoren die het funderend onderwijs vormen) is ook een overweging van beleid geweest. Peereboom: “Hoe verschillend denkbeelden in beide sectoren ook mogen zijn, wij geloven in een kruisbestuiving. Kwesties zoals vakoverstijgend onderwijs en ‘doorlopende leerlijnen’ brengen de beide sectoren inhoudelijk bij elkaar en dit soort zaken vraagt bovendien om een bepaald soort leiderschap. In onze opleiding is daar allemaal aandacht voor.”

Een deel van de opleiding gebeurt in het Engels. Er wordt samengewerkt met een Engelse partner. Dit heeft betrekking op de module Leadership Impact on Learning. De gedachte achter dit onderdeel is dat de leidinggevende zijn werk in het teken plaatst van de bevordering van het leren van de leerlingen. Aan deze module wordt een extra gewicht toegekend.       

 

Professionalisering mag een hoeksteen van het beleid van Alberdingk Thijm Scholen worden genoemd. Er is een speciale instelling voor opgericht, Alberdingk Thijm Institute, waarvan Peerboom directeur is. Hij vertelt: “Zoals gezegd, we hebben zelf voor een groot deel de deskundigheid in de organisatie en verder hebben wij de cursisten bij elkaar. Dit alles beheerst de kosten en verhoogt de effectiviteit. Zo’n tien jaar geleden, toen wij hiermee begonnen, was professionalisering in eigen beheer nog niet zo gangbaar in het onderwijs.”

Hij gaat verder: “Aanvankelijk richtten wij ons op de individuele leraar, maar toen wij geen zichtbare verbetering zagen, hebben wij scholing op teamniveau geprogrammeerd. Dat werkt duidelijk beter: er is meer commitment van leraren; het is goed voor kennisdelen. En zo zijn wij later bij een eigen opleiding voor leidinggeven uitgekomen, zeg maar, het volgende niveau na het teamniveau. Het Teachers College is overigens in een afzonderlijke stichting ondergebracht.”

Holistische levensbeschouwing

Visie op onderwijs impliceert een visie op het leraarschap en leidinggeven, zo maakt Peereboom duidelijk. “Wij benadrukken heel de mens, dus de ontwikkeling van heel de leerling.” Hij bedoelt dat niet alleen de techniek van het leren daarbij komt kijken, maar ook de opvoeding, zeg maar: een visie op mens willen worden in de wereld.

Het is een holistische benadering van onderwijs en opvoeding die, wat Peereboom betreft, ook voor het leraarschap en het leidinggeven geldt. “Aspecten van de hele persoon van de leidinggevende worden belicht en besproken in de opleiding. Daarbij gaat het om de persoon van de cursist, de professional en de functionaris in déze organisatie. Deze drieslag structureert elke module van onze opleiding, waarbij een andere drieslag de waardedimensie handen en voeten geeft: het why-how-what van Simon Sinek. Zijn driehoek leert ons dat er balans moet zijn, Weet dat je ermee kunt duiden en daarmee weerbaar kan zijn. Weet ook dat het plan-do-check-act schema te kort schiet.”   

Peereboom zegt nog dat er overeenkomstige kanten zitten aan het leidinggeven in de zakelijke en de publieke dienstverlening, zoals urgentie die nodig is om veranderingen in gang te zetten, maar wat het onderwijs betreft “moet er passie zijn voor de toekomst van de leerlingen en dat vraagt een andere instelling. Je moet jonge mensen kunnen raken – om zichzelf met behulp van onderwijs te vormen. Dat proces voeden, dit aanboren van mens-zijn, daar gaat het om en niet om alleen maar beschikbaar zijn voor leerlingen. Daarom zijn gedeelde waarden zo belangrijk.” Hij gaat verder: “Voor leraren is hun werk vaak een levenstraject, ze springen niet van de ene baan naar de andere. Ze zijn een bepaald type mens met een ideaal, ze zijn maatschappelijk betrokken. Ze hebben een professionele identiteit, die een motivatiebron is. Daar moet een leidinggevende op inspelen. We weten dat deze mensen ongemotiveerd raken en stoppen als ze in een soort mal worden geduwd.”  

Veilige omgeving

Het valt Peereboom op dat het reguliere hbo zo gespitst is op de normen van de accreditatie-autoriteit dat er volgens hem sprake is van risicomijdend gedrag; men durft zijn nek niet uit te steken. “Er is geen ruimte om nieuwe dingen te doen. Scholen zouden daarvoor impulsen moeten geven, maar zij hebben geen invloed op het lesprogramma van beroepsopleidingen, dat heel traditioneel is. Het gevolg is dat het te ver afstaat van de praktijk en van de door ons gewenste praktijk. De opleidingen zijn uitvoerder van het heersende systeem geworden. Met onze eigen opleiding willen wij dat per se niet zijn. Wij zorgen ervoor dat onze punten in de opleiding worden gehonoreerd.”

De opleiding is bestemd voor leidinggevenden en voor leraren die daarvoor potentie hebben. Mensen melden zichzelf aan, maar het gebeurt ook dat iemand wordt uitgenodigd te reageren. Peereboom: “Soms denk je te snel dat iemand het wel aankan. Zo iemand wordt dan benoemd. We hebben weleens onze neus gestoten en daarvan geleerd. Deze opleiding biedt een veilige omgeving. Eerst volgen cursisten een oriëntatiemodule. Dit is een selectiemiddel, zonder harde oordelen. Het gebeurt op een natuurlijke manier in een adviesgesprek.”

Civiel effect

Alberdingk Thijm Scholen heeft ervoor gezorgd dat zijn opleiding een objectieve vergelijking met bestaande opleidingen tot leidinggevende kan doorstaan. Ze is geregistreerd voor het Schoolleidersregister PO (het vo heeft nog geen verplicht register) en voor SPHBO/CPION. Het streven is dat de opleiding op termijn als hbo-master wordt erkend. 

Alberdingk Thijm Teachers College is inmiddels ingericht voor mensen in dienst van andere schoolbesturen. Peereboom: “Wij bieden een opleiding die direct vanuit het werkveld wordt gevoed. Wij nodigen collega-besturen dan ook nadrukkelijk uit om een klankbord te zijn en input te leveren voor de opleiding, om deze nog beter aan te laten sluiten op de behoefte vanuit het werkveld.”

PO | VO

Aanmelden voor de Verus nieuwsbrief

Iedere week het laatste nieuws uit het onderwijs