U bent hier

Moslims ontmoeten

De Lutherse kerk in Duitsland organiseerde onlangs een groot event, ‘Kirchentag’, in Berlijn en Wittenberg, onder het motto ‘Du siehst mich’ (‘Gij ziet mij’, Gen. 16:13). Ik was gevraagd om daar een lezing te houden over christelijk (protestants en katholiek) onderwijs in een pluralistische samenleving.  

Het viel mij op dat in het programma veel aandacht was voor de christelijke oecumene en de dialoog met Jodendom en Islam. Zo woonde ik een massale openlucht Vesperdienst bij, volgens de Byzantijnse rite met deling van gezegend brood, geen eucharistie/avondmaal uiteraard, want dat is (nog) een brug te ver. Verder was ik bij een meezingconcert waarin sacrale muziek uit de Christelijke, Joodse en islamitische traditie gezongen werd in het Arabisch, Turks, Hebreeuws en Duits. Ik vond het een bijzondere ervaring om het Onze Vader aan de hand van een Iraaks-Christelijke soliste in het Arabisch te zingen, met Joden en Moslims samen. Ook veel mooie teksten en melodieën uit deze andere twee religies kwamen aan bod, waar ik als christen inhoudelijk geen enkel probleem mee had. 

We delen meer dan we soms geneigd zijn om te denken en samen zingen is wat mij betreft een teken van hoop op een vreedzaam samenleven in een wereld die dergelijke tekenen wel kan gebruiken. 

Het thema van mijn lezing paste daar ook bij. Wij mogen best trots zijn op het feit dat we in de meeste christelijke scholen de deuren open hebben gezet voor moslimkinderen uit de buurt en tegelijk toch duidelijk de christelijke inspiratie in het onderwijs tot uitdrukking brengen. Dat levert ook spannende discussies op, die we (als het goed is) binnen de schoolgemeenschap niet uit de weg gaan. Zoals de vraag of een moslimleerkracht wel of niet welkom kan zijn op een christelijke school en zo ja, onder welke condities. 

Maar christelijke scholen die geen of nauwelijks islamitische leerlingen hebben (door een bewuste keuze of door de toevallige context van de school) moeten zich wat mij betreft ook bezig houden met de aanwezigheid van de Islam in onze samenleving. Als christelijk onderwijs leveren wij een onschatbare bijdrage aan het vreedzaam samenleven, als onze kinderen in staat zijn tot dialoog met iedereen, ongeacht hun religieuze of niet-religieuze levensovertuiging. Een christelijk geïnspireerde pedagogische opdracht mag van mij nog wel wat verder gaan dan dat. Het zou geweldig zijn als oud-leerlingen zelfs een verlangen hebben naar de liefdevolle ontmoeting  van onze islamitische naasten, tegen de tendens in, van polarisatie, radicalisering aan beide kanten en terugtrekking in de eigen niches. 

Daartoe moeten scholen deze ontmoeting actief organiseren, juist ook als sprake is van een eenzijdige samenstelling van de leerlingen. Want alleen de ontmoeting van de ander neemt angsten en vooroordelen weg en schept ruimte voor het elkaar zien, zoals God ons allen ziet als kinderen van één Vader.  

Reacties

Door Bill Banning op 8 jun 2017 | 16:11

Helemaal mee eens!

Wat een mooi verhaal van Wim Kuiper over de positieve mogelijkheden en de wenselijkheid c.q. noodzaak van een vruchtbare en blijvende ontmoeting en dialoog tussen christenen en o.a moslims.

Helemaal in lijn met het Tweede Vaticaans Concilie dat in meerdere documenten stelt dat de kerk de dialoog met andersdenkende gelovigen en niet gelovigen, ja zelfs met atheïsten en met hen die de kerk vervolgen nodig heeft om zelf authentiek kerk te kunnen zijn.

In de praktijk van de PO-scholen (SCALA gem. Heusden) die ik mag begeleiden en de VO-school (d'Oultremontcollege Drunen) is het sinds jaar en dag 'normaal' om een diverse populatie te hebben. Waarbij onderlinge dialoog en vriendschap centraal staan. Of dat nou is in groep 1, in vmbo 4 of in vwo 6.

Er is maar één moslim waarmee ik niet door één deur kan en dat is mijn (oud-)leerling Bahir (met zijn toestemming hier vermeld). En wel omdat hij zo groot en stoer is dat we - met mijn buikje erbij - niet samen in het deurgat passen. Maar voor de rest is alles op een hartelijke manier OK.

Ter illustratie hieronder een artikel dat een moslimleerling (Ümit Büyük) uit zichzelf voor me schreef:

De relatie tussen christenen en moslims
Het leuke aan het beroep van leraar is dat je regelmatig boeiende dingen van je leerlingen mag vernemen. Zo vertelde een leerling uit vwo-4 (Ümit Büyük) me onlangs een verhaal over zijn bezoek aan een kerk. Op mijn verzoek schreef hij het onderstaande verhaal. Lijkt me wel boeiend in een tijd waarin de relatie tussen moslims en christenen soms onder druk lijkt te staan. Aansluitend bij zijn verhaal geef ik kort de visie van de katholieke kerk over de verhouding tussen deze twee ‘Abrahamitische’ godsdiensten.
Bill Banning

Een Christen in de moskee – een Moslim in de kerk?
Ümit Büyük – atheneum 4 d’Oultremontcollege

Veel mensen denken dat Christenen niet naar een kerk mogen en geweigerd worden bij de ingang. En omgekeerd, dat Moslims een kerk niet binnen zouden mogen gaan. Niets is minder waar, de kerk en de moskee zijn allebei gebedshuizen. De manier van bidden is misschien iets anders, maar de bedoeling is al eeuwen lang hetzelfde.

Zo ging ik als Moslim pas geleden naar Schotland op vakantie. Daar liep ik een kerk binnen om de binnenkant te bezichtigen. De pastoor had niks door van mijn afkomst en wist niks van mijn geloof. Hij bood mij aan om te komen bidden. Een paar minuten later vroeg hij waar ik in geloofde en ik antwoordde daar op dat ik een gelovige Moslim ben. Er veranderde niks aan de houding van de pastoor en vervolgens vroeg hij: ‘Mag ik vragen wat je hier doet?’. Hij vroeg of ik een maaltijd wilde komen eten die gesponsord was door de kerk. De pastoor vertelde dat het niet uitmaakt welk geloof je hebt, de godshuizen zijn immers bedoeld om je te richten naar God en om te bidden. Elke Moslim zou volgens hem in elke kerk tot God mogen bidden. Andersom vond hij het ook vanzelfsprekend dat elke Christen in een moskee zou mogen bidden op welke wijze hij of zij ook zou willen bidden.

Al met al denk ik dat gebedshuizen onderschat worden qua sociale waarde. Mensen komen er samen, maken een praatje en gaan weer weg. Ik zie gebedshuizen dan ook meer als sociale instituties waar mensen samenkomen, met elkaar bidden en samen een geloof aanhangen dat hen bij elkaar brengt. Zo zou een Christen in de moslimgemeenschap kunnen integreren en een Moslim in een christengemeenschap. Ja, het gaat er om hoe je als persoon bent.

Ümit Büyük

Hoe de katholieke kerk over de islam spreekt (Vaticanum II, Nostra Aetate)

De Kerk beschouwt met hoogachting de moslims
Sommige politici en burgers doen nogal heftige uitspraken over Islam en Koran. De Katholieke Kerk laat zich veel positiever uit over de moslims (en andersgelovigen). In een officiële Concilieverklaring staat dat het de taak van de kerk is om in een globaliserende wereld de eenheid en liefde tussen de mensen en volken te bevorderen (Nostra Aetate, over de kerk in onze tijd). Daarbij moet vooral gekeken worden naar wat mensen gemeen hebben en wat leidt tot werkelijk samenleven. En wel in het besef dat wij allen dezelfde grote levensvragen delen. Zo laat de Kerk zich bijvoorbeeld positief uit over het Hindoeïsme dat naar het goddelijk mysterie speurt en zoekt naar bevrijding.

De houding tegenover de Islam is nog positiever. Ik citeer: “De Kerk beschouwt met hoogachting de moslims, die de éne, levende en uit zichzelf bestaande, barmhartige en almachtige God aanbidden, de Schepper van hemel en aarde, die gesproken heeft tot de mensen. (…) Hoewel zij Jezus niet als God erkennen, vereren zij Hem toch als profeet, en zij eren zijn maagdelijke Moeder Maria, die zij soms zelfs met devotie aanroepen. (…). Daarom staat een hoogstaand zedelijk leven bij hen zeer in achting en vereren zij God, vooral door gebed, aalmoezen en vasten”. Daarom spoort de kerk aan om de vroegere onenigheid tussen Christenen en Moslims te vergeten; samen moeten zij juist de sociale rechtvaardigheid, de menselijke waarden, de vrede en de vrijheid verdedigen in het belang van alle mensen.

Op onze katholieke scholen (basis en middelbaar) gaan christenen, moslims, andersgelovigen en niet-gelovigen goed met elkaar om; in de lessen leren ze vaak veel over hun geloof, over en weer. Dat is burgerschapsvorming in optima forma!

Dr. Bill Banning – theoloog, onderwijspedagoog en docent-adviseur godsdienst-levensbeschouwing

Door Dr. Michaël N. ... op 8 jun 2017 | 18:27

Een mooi betoog in een tijd waar die dialoog meer dan ooit nodig is, maar door de verruwing in de politieke en publieke sector steeds minder aandacht voor lijkt. Ook goed dat Verus zelf een mooi voorbeeld heeft gesteld door mijn islamitische collega godsdienstonderwijs op onze protestants-christelijke school uit te nodigen voor het panelgesprek op de landelijke bijeenkomst van een paar weken geleden. Het is mooi dat nu de PC en RK onderwijs onder één koepel verder kan, ook aandacht en ruimte is voor niet-christelijke tradities.
Michaël van der Meer, Hermann Wesselink college, Amstelveen

Nieuwe reactie inzenden