U bent hier

De Nederlandse scholen in de branding

De Nederlandse scholen zijn gemengde scholen, ofschoon er ook segregatie is, een gevolg van volkshuisvesting en de betrekkelijk jeugdige leeftijd waarop voor het voortgezet onderwijs wordt geselecteerd. Maar daar ligt geen discriminatoire ideologie aan ten grondslag, lees artikel 1 van onze Grondwet. De wij-zij houding is de scholen vreemd. Iedereen voelt wel aan dat zo’n houding onverantwoord zou zijn, onpedagogisch en maatschappelijk gezien ruïneus. Iedereen begrijpt daarom dat de scholen in zwaar weer terecht zijn gekomen, nu in Nederland juist die stemming, die van ons en zij, wordt gevoed. 

Achille Mbembe, een Afrikaans denker, legt uit hoe dit wij-zij denken tot stand komt. Hij gebruikt daar twee woorden voor: ‘identiteitsoordeel’ en ‘identiteitsverklaring’, twee woorden met elk een eigen achterliggende, grondtekst.
Het eerste woord slaat op dat wat de machtsgroep over de ander, iemand die niet tot die groep behoort, verklaart, de eigenschappen die hem worden toegeschreven. Daar gaan vragen aan vooraf, zoals: ‘Wie is hij?’; ‘Waaraan is hij te herkennen?’; ‘Waarin onderscheidt hij zich van ons?; ‘Kan hij onze naaste worden?’; ‘Hoe en met welk doel kunnen we leiding aan hem geven?’. Zo verschaft de machtsgroep zich een bewustzijn van de ander.  
Het tweede woord, ‘identiteitsverklaring’, slaat op datgene wat die ander over zichzelf zegt, namelijk de antwoorden op vragen zoals: ‘Wie ben ik?’; ‘Ben ik echt wie men zegt dat ik ben?’; ‘Klopt het dat ik niets anders ben dan dat – mijn uiterlijke verschijning, wat men over mij zegt en van mij ziet?’; ‘Wat is mijn echte burgerlijke en historische staat?’. De antwoorden maken samen een tekst die het bewustzijn uitmaakt dat de ander van zichzelf heeft, als reactie op de eerste tekst, die van de machtsgroep. Tot zover Mbembe, die er op wijst dat beide teksten te maken hebben met behoeften, passies, affecten en angsten.

Het mag wel tot de eigen taak van de school gerekend worden, dat zij haar leerlingen leert zo’n schema met grondteksten te doorzien, hoe jong de kinderen ook zijn. De school zou stelselmatig en consequent het eigen leerplan in het teken moeten stellen van een gezamenlijke toekomst van hen, en van alle inwoners van Nederland.

Reacties

Door Frank de Graaf op 21 jan 2016 | 16:38

Amen. Een (h)eerlijke bijdrage aan het voortdurend noodzakelijke publieke debat op basis van gemeenschappelijke waarden.

Nieuwe reactie inzenden

Nico Dullemans

adviseur identiteit
0438 74 41 18