U bent hier

Activistische overheden en de gevolgen

Het hoort bij ouders dat zij zich druk maken over de toekomst van hun kinderen, zonder de illusie te hebben dat die kan worden afgedwongen. Maar het komt voor dat zij in hun wanhoop dit toch proberen. In Londen trekt Future Conditional de aandacht, een toneelstuk over ontspoord gedrag. Het is een aanklacht tegen het overheidsbeleid dat ouders zover heeft gebracht. De Engelse staatsscholen worden in snel tempo geprivatiseerd met de bedoeling dat zij gaan concurreren. Het inspectierapport en de extra’s die zij bieden, zijn daarbij de inzet. 

Het is met name de middenklasse daar die nu in beweging is gekomen. Vanouds sturen bemiddelde mensen hun kinderen naar het privéonderwijs, de lagere klasse volgt het nog niet zo. De scholen die over de beste papieren zeggen te beschikken, blijken plots een wachtlijst te hebben. De prijzen van de huizen in hun omgeving schieten omhoog, want ouders zijn bereid daar naartoe te verhuizen. Als zij eenmaal een plaatsje op een gewilde school hebben weten te bemachtigen, stellen zij een privéleraar aan. De schrijfster van het toneelstuk, Tamsin Oglesby, vertelt in een van de kranten over haar eigen ervaring. “Toen mijn zoon acht jaar was – ja, acht! – eiste hij een privéleraar alsof het om een spelcomputer ging. Hij behoorde in de klas tot de minderheid die niet zo’n leraar had en hij vond dat dom. We wilden er echt niet op ingaan, maar gaven uiteindelijk toe, en daar zijn we niet trots op.”

In ons land lijkt de overheid de tegenovergestelde richting van nationalisatie op te werken. Het bijzonder onderwijs (noch privéonderwijs, noch van de staat: een vondst!), heeft al jaren te maken met bemoeizucht, juist op de terreinen die het bewezen heeft zelf goed te kennen: de pedagogische doelstellingen, de werkwijzen, het benoemen van personeel en het bestuur van de scholen. Een steeds actievere overheid, juist op de terreinen waarover al bij de grondwetvaststelling in 1848 is vastgelegd dat zij zich daar verre van zou houden – om machtsmisbruik te voorkomen. 

Twee krachtdadige overheden. De een die de scholen de tucht van de markt wil laten voelen, de ander die het onderwijs inhoudelijk beter denkt te kunnen inrichten dan de scholen zelf. Daarin domineert ze zelfs, aldus een recente studie (‘Sturing van onderwijskwaliteit in het primair onderwijs. Op zoek naar een balans tussen gedeelde betekenis en variëteit. Nederlandse School voor Openbaar Bestuur en Tilburg University, juli 2015). 

Beide overheden zien over het hoofd dat hun onberekenbare politieke logica totaal verschilt met die van het onderwijs. De laatste is op de lange termijn gericht. Met beleid en geduld worden jonge mensen naar een volgende fase in hun leven gebracht. Wanneer dit delicate proces wordt verstoord door kortademig, politiek gemotiveerd beleid van de overheid, treedt onvermijdelijk het verval van het onderwijs in. 

 

Nieuwe reactie inzenden

Nico Dullemans

adviseur identiteit
0438 74 41 18