U bent hier

Kansen door de crisis: School & ouders in coronatijd

De crisis is in de eerste plaats toch vooral dat: een heftige periode van ongekende omvang. Toch zitten er ook positieve elementen aan die ons ook daarna nog kunnen dienen. In een serie blogs bespreekt Verus de kansen die wij zien ontstaan. Deze keer zoomen we in op de relatie tussen school en ouders. 
 
Ring the bells that still can ring
Forget your perfect offering
There is a crack in everything
That’s how the light gets in.
Leonard Cohen
 
Ieder van ons zal zich deze tijd waarschijnlijk nog lang herinneren. Opeens zijn we wereldwijd geraakt door een venijnig virus dat onze gezondheid en sociale leven totaal op zijn kop zet. Scholen en ouders weten erover mee te praten want er is geen ontsnappen aan.
 

Ervaringen van scholen

Veel scholen namen de moeite om de Verus-ledenpeiling in te vullen en dat geeft een beeld van hun ervaringen in de afgelopen maanden. Twee zaken vallen mij daarbij in het bijzonder op. Ten eerste melden scholen vrijwel unaniem dat zij grote zorgen hebben over de kwetsbare gezinnen van leerlingen. Die zorg bestaat al langer, zo weten we, maar in de huidige situatie wordt de problematiek meer manifest.
De groep die kwetsbaar is kan door de huidige crisis wellicht toenemen omdat meer mensen zonder werk zitten of hun werk alsnog gaan verliezen. En de vrees voor wat nog komen kan, treft plotseling de hele schoolgemeenschap.
Een school zegt daarover: 
“Juist de gezinnen waar alles op orde lijkt (hoger opgeleide, tweeverdienende ouders, enz.) hebben onze extra aandacht. In de praktijk blijkt dat juist zij deze situatie lastig vinden. Faalangst, hoge verwachtingen, presteren onder druk, conflicten.”
 
Ten tweede geven scholen aan dat de band met ouders is verstevigd en verdiept in deze crisistijd. Ouders zijn het vak van docent meer op waarde gaan schatten en scholen hebben grote waardering voor de inzet van ouders nu hun kinderen niet, of maar ten dele, naar school kunnen. Twee citaten laten zien hoe verheugd men daarover is:
“Dat we als school: ouders, leerlingen en team, anticiperen op de noodsituatie. Samen staan we sterk.” en “De band tussen kinderen, ouders en school heeft een extra dimensie gekregen. Er is meer aandacht voor wat echt belangrijk is.”
 

Wijkacademies

Wat zou de synergie van deze twee ervaringen kunnen zijn, vroeg ik me vervolgens af.
Ik doel op de kwetsbaarheid èn de verbondenheid waarover scholen spreken.
Een recent gesprek met de mensen die betrokken zijn bij de Wijkacademies Opvoeden zette me op een spoor. Deze Wijkacademies bestaan al een aantal jaren in diverse steden in ons land.
Het concept is ooit ontstaan op verzoek van migrantenouders en samen met hen ontworpen. Ouders van diverse komaf ontmoeten elkaar en spreken over opvoedingsvragen, persoonlijke ervaringen en thema’s die in hun wijk leven. Cruciaal is dat men leert van elkaar in een sfeer van gelijkwaardigheid en de professionals voornamelijk een faciliterende rol spelen.
Inmiddels komen uit de Wijkacademies weer nieuwe initiatieven voort, bijvoorbeeld voor vluchtelingenouders die, met steun van migrantenouders die hier al langer wonen, de Nederlandse samenleving leren kennen. Het zijn ouders betrokken bij de Wijkacademies die vaak als kwetsbaar worden beschouwd en dat in zekere zin ook zijn. Maar in deze setting, èn in deze corona-tijd, blijkt tevens hun uitzonderlijke (veer-)kracht. Die komt vooral tot bloei omdat zij elkaar opzoeken (helaas nu tot bellen beperkt) en in gelijkwaardigheid ondersteunen.
 

Geloven in de kracht van ouders

Een adjunct-directeur van een school in de Haagse Schilderswijk waar Verus bij betrokken is met een school-buurtproject, antwoordde op onze vraag wat haar van deze lockdown-periode het meeste is bijgebleven: “Geloof in de kracht van ouders en dat blijven vasthouden.” In die woorden, en in het succes van de Wijkacademies, ligt misschien ook het antwoord op de vraag besloten hoe scholen, nu en straks, om kunnen gaan met gezinnen die het moeilijk hebben.
De corona-tijd is nog niet voorbij en voor een stevige recessie wordt gevreesd, waarbij mogelijk meer gezinnen in zwaar weer terecht komen. Gezinnen die het in materieel opzicht zwaar hebben, lopen het risico ook andere, immateriële zorgen te krijgen. Hoe langer hun financiële problemen duren, hoe groter de kans op bijvoorbeeld huiselijke spanningen, echtscheidingen, psychische en fysieke gezondheidsklachten. 
 
Van scholen wordt het nodige gevraagd en zij hebben hun grote inzet getoond de afgelopen periode en zullen dat ongetwijfeld blijven doen. Het is onmogelijk voor hen om de genoemde problemen, en een eventuele toename daarvan, alleen op te vangen. Dat vraagt om een stevig verbond met relevante anderen, zoals wijkteams, gezondheidswerkers en sociaal raadslieden, maar waarbij de betrokken ouders zèlf ook, en vooral een rol van betekenis kunnen spelen.
 

That’s how the light gets in

Psychologe Marike van Gemert schrijft op haar site academiepratenmetkinderen.nl heel treffend: “De coronamaatregelen treffen ons allemaal. Juist nu zijn we als professionals ‘mens onder de mensen’. Maak daar gebruik van!” De verbondenheid die ontstaan is tussen scholen en ouders is ongetwijfeld ook een gevolg van dit ‘mens onder de mensen-gevoel’.
Met elkaar in hetzelfde schuitje en allemaal in een situatie die angst oproept en ieder van ons kan treffen, in de vorm van ziekte, dood, verlies van dierbaren of bestaanszekerheid, brengt samen.
Het treft de gezinnen die het al moeilijk hadden ongetwijfeld harder, maar tegelijkertijd hoeven zij zich niet meer zo alleen te voelen. Het ideale plaatje van steeds maar ‘groter, mooier en meer’ waaraan zij al lang niet meer kunnen voldoen, is gebarsten onder invloed van gebeurtenissen die wij nauwelijks kunnen sturen. 
De Vlaamse psychiater Dirk de Wachter zegt in een interview: “Juist in de verdrietigheid ontstaan de grootste, fundamentele, betekenisvolle verbindingen.” Dan rest de vraag: kunnen we (het) samen licht en lichter maken? Het is een uitgelezen moment, hoe droevig de aanleiding ook is, om met ouders verdere invulling te geven aan wie je als school wilt zijn en wat je de kinderen wilt meegeven voor hun toekomst.
In de afgelopen maanden lijkt daar een vruchtbare bodem voor te zijn ontstaan.
 

TIPS voor het Corona-schoolteam

Het is gezegd, scholen mogen niet overvraagd worden als het om het opvangen/oplossen van grote maatschappelijke vragen gaat zoals die nu voor liggen.
Tegelijkertijd zijn ze zich ervan bewust dat ze unieke gemeenschappen vormen die mensen samenbrengen. Dat is hun grote kracht, in deze corona-tijd des te meer. In het licht van het voorgaande geef ik dan ook graag het volgende ter overweging:
 
  • Creëer, in samenspraak met MR/OR een ‘Corona-schoolteam’.
  • Ontmoet elkaar in de gewenste vorm rond de vraag: Hoe kunnen we als team-ouders-leerlingen elkaar tot steun zijn in de komende tijd?  (Denk bijvoorbeeld aan de oudergroep die elkaar treft rond vragen die hen bezighouden binnen de Wijkacademies).
  • Betrek tevens de leerlingen en vraag naar hun visie en mogelijke inzet.
  • Kijk met elkaar naar welke partijen buiten de school nodig zijn om een verbond mee aan te gaan; wat hebben kinderen/gezinnen nu nodig en wie kan dat bieden? Bijvoorbeeld reguliere hulpverlening, maar denk ook eens aan lokale bedrijven met diensten/producten of aan kunstenaars die creativiteit, ontspanning en plezier inbrengen.
  • Maak een helder en eenvoudig plan voor het komend (half-)jaar dat je óók als school als steunend ervaart.
  • Benut het sociaal kapitaal van ouders (levenservaringen, netwerken, kennis) optimaal en vertrouw hen een deel van de regie toe.
  • Doe gezamenlijk verslag van dat wat jullie van waarde vinden/vonden om met elkaar te delen en te doen, als een blijvende herinnering aan deze uitzonderlijke periode.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Nieuwe reactie inzenden

Monica Neomagus

adviseur ouderbetrokkenheid
0348 74 44 04