U bent hier

Brieven over leiderschap (I)

Waarde Theo,

De afgelopen weken verschijnen er aardig wat berichten over leiderschap in het onderwijs. Ook de inspecteur-generaal van de Inspectie van het Onderwijs zei onlangs dat sterk leiderschap aan de basis ligt van goed onderwijs. Deze uitspraak roept twee gedachten bij mij op. Allereerst: als de inspecteur-generaal het zegt, zal het wel waar zijn. Zelf zie ik ook dat daar waar gewerkt wordt aan de kwaliteit van goed onderwijs leiderschap altijd (impliciet of expliciet) een cruciale rol speelt. Maar de veel grotere vraag die haar uitspraak oproept, is: wat is leiderschap dan?

Het is daarom dat ik deze brief aan je schrijf. Beiden houden we ons in ons dagelijks werk veel bezig met leiderschap. Jij vanuit het perspectief van zingeving, ikzelf als adviseur op het gebied van governance en organisatievraagstukken. Ik zeg dat nu zo, maar realiseer me heel goed dat onze werkterreinen veel meer overlap vertonen dan menigeen zou (willen) geloven. Het lijkt me daarom goed om in een openbare briefwisseling te kijken naar verschillende aspecten van leiderschap.

Naar mijn idee zijn er drie dimensies van leiderschap. Allereerst probeer je leiding te geven aan je eigen leven, het zelfleiderschap. Een vorm van leiderschap die ons misschien nog wel het meest bezighoudt. Of het nu gaat om de plek waar we werken (wij kozen blijkbaar voor het onderwijs) of de besteding van onze dag. Veel keuzes maken we zelf in een poging leiding te geven aan ons eigen leven.

Daarnaast is er natuurlijk het leiderschap als rol. Een schooldirecteur, bestuurder of toezichthouder kan zich niet onttrekken aan enige vorm van leiderschap. Het is een vorm van leiderschap waar (in de meeste organisaties dan toch) veel naar gekeken wordt. En niet geheel onlogisch, buiten ons zelfleiderschap komen er ook vraagstukken op organisaties af die zo complex zijn, dat ze om specifiek leiderschap vragen.

Maar naast deze twee vormen van leiderschap ontwaar ik nog een andere vorm: moreel leiderschap. De term klinkt zwaarbeladen, maar eigenlijk draait het hierom: mensen die –ongeacht hun rol- ervoor kiezen op te staan om het voortouw te nemen bij onderwerpen waar zij geëngageerd over zijn. Het is een vorm van leiderschap die geen formele functie vereist (hoewel dat soms wel handig kan zijn), maar die onmiskenbaar ook zelfleiderschap vraagt. Iemand staat op, niet per se omdat zijn functie of status daarom vragen, maar juist omdat zijn geweten daarom vraagt. Door die weg te volgen, raakt men aan het morele en het eigen engagement.

Zo bezien is leiderschap iets dat op iedereen in het onderwijs van toepassing is, en voor iedereen een andere lading kan hebben. Daarom lijkt het me goed erover van gedachten te wisselen, om te kijken hoe goed onderwijs nu gebaat kan zijn bij sterk leiderschap. Ik ben benieuwd naar jouw kijk op leiderschap. Eigenlijk wilde ik je die vraag al langer stellen; blijkbaar vergde het wat zelfleiderschap om het ook echt te doen.

Ik zie uit naar je antwoord!

 

Hartelijke groet,

Mark

Nieuwe reactie inzenden

Mark Buck

teamleider Organisatieadvies
0348 74 44 78