U bent hier

Duurzaam pionieren in het onderwijs

Begin januari had ik een mooi idee voor een eerste bijeenkomst met schoolleiders en bestuurders: starten met een video waarin jongeren ons vragen om onze verantwoordelijkheid te nemen en hen te helpen om betrouwbare kennis te verzamelen over de grote vragen van klimaatverandering, ongelijkheid, vervuiling en verspilling, macht en leiderschap. De recente klimaatstakingen van de jongeren op het Malieveld hebben mijn idee ingehaald. Het goede nieuws is dat hun zorgen nu op onze agenda’s komen. Maar wat kunnen we? Met die vraag ga ik graag met schoolleiders aan de slag. Niet vanuit het antwoord, maar door het gezamenlijk verkennen en kennis en ervaringen delen. Verus en LVGS hebben juist bij deze complexe vragen een voortrekkersrol te nemen.  

Morele vragen 

Toen ik vijf jaar geleden door een rector van een interconfessionele havo-vwo-school werd gevraagd om een team van docenten te begeleiden bij het bouwen aan een programma over ecologie en duurzaamheid keek ik verbaasd. Ik had zojuist een verhaal gehouden over identiteit van scholen in onze tijd en het belang van verankering daarvan in alle onderdelen van het schoolleven. Het woord duurzaamheid had niet geklonken. Ja, zei hij, maar jij kunt met mijn team op verkenning, en alle vragen ten aan zien van duurzaamheid zijn uiteindelijk morele vragen. Die mogen wel wat nadrukkelijker in het onderwijs aan de orde komen.  

Duurzaamheid gaat over morele vragen ten aanzien van onze westerse levensstijl. Als individu kun je je klein voelen en onmachtig. Als het gaat om de grote patronen van voedselproductie, transport, energie, machtsvraagstukken, dan zijn wij onderworpen aan de besluiten op nationaal en internationaal niveau. Moeten we het dan maar overlaten aan de politiek?   Aan een premier die jongeren als antwoord geeft dat we nog 31 jaar hebben voor het bereiken van de doelen van ‘Parijs’? Aan politici die jongeren er op wijzen dat we niet te snel moeten gaan omdat we dan economisch verlies lijden? En die geen impulsen geven aan duurzaamheid als belangrijk thema in onderwijs?  

Niet weten is niet erg, niets doen wel 

Deze situatie geeft mij als oud docent godsdienst en levensbeschouwing de impuls dat we het zelf moeten doen. Dat wij in de school ook zelf na mogen denken. In gesprek met leerlingen merk je dat de alarmerende geluiden over de onvoorspelbaarheid van klimaatveranderingen, de sociale gevolgen, de afname van biodiversiteit hen zorgen baren. Wat is daarop mijn antwoord, als ik het zelf ook niet weet? Misschien is de meest vanzelfsprekende houding die van gezamenlijk onderzoek. Met leerlingen samen kennis verzamelen, een bijeenkomst organiseren met deskundigen in de omgeving. In dialoog gaan over nep-nieuws en wetenschappelijke feiten.  

Deze benadering kun je op elk niveau toepassen. Aansluitend bij de beginsituatie van je gesprekspartners kom je er dan achter dat er in de samenleving veel kennis wordt ontwikkeld, en dat mensen die graag delen met docenten en leerlingen. Iedereen is doordrongen van het belang daarvan. Voor het werk dat ik hierin komende tijd vanuit Verus hoop te kunnen doen staan vertrouwen en liefde voor het leven centraal. Oog in oog met de bedreigingen kiezen voor een houding van liefde en gezamenlijkheid kan zorgen dat we een beweging maken waar je graag bij wilt horen en kennis wilt delen met de scholen in de regio. Het concurrentie-denken zal op dit punt overstegen moeten worden.  

Persoonlijk en professioneel  

Vertrekpunt in veel gesprekken is de vraag waar de duurzaamheidsvragen ons zelf raken of geraakt hebben. Hoe sta je er zelf in? Wat hoop je voor de volgende generatie? Hoe kunnen we goed omgaan met het niet weten wat goed is, met de kritiek die je zal treffen als je in beweging komt? Welke bronnen van inspiratie uit de christelijke traditie reiken ons de wijsheid aan?  Ik hoop dat veel moedige schoolleiders, leerkrachten en bestuurders willen helpen om toekomst te openen voor onze kinderen.  

Marcel Elsenaar 

Pionier integrale ontwikkeling duurzaam onderwijs bij Verus  

Heb je belangstelling om kennis te delen en samen koers te bepalen? mail me

Reacties

Door Alfred Slomp op 4 mei 2019 | 15:01

Mooi bericht. Ik mail je!

Nieuwe reactie inzenden

Marcel Elsenaar

adviseur duurzaam onderwijs en identiteit
0348 74 44 83

Lees ook