U bent hier

Burgerschapsvorming in de ruziehut

Mijn oudste dochter zit verdrietig in haar bed. ‘Het is een ruziehut geworden, mama, een ruziehut!’.

Het was zo mooi begonnen. Samen met een vriendinnetje had ze een hut gebouwd. Dagen waren ze ermee bezig geweest. Een dak van takken, kasten en tafels van hopen bladeren. Mijn chrysanten werden gekortwiekt en kregen een plekje in de hut ‘want dat staat zo gezellig’. Trots en blij waren ze toen andere kinderen de hut ook mooi bleken te vinden, toen andere kinderen mee wilden spelen. Het was wel wat krap, maar als iedereen gewoon rustig deed en niet te veel bewoog, kon het best. Maar toen, op een dag, zaten er wel 15 kinderen in de hut. Dat was te veel. Er ontstond ruzie: Wie mocht er in? Wie moest buiten blijven? Van wie was de hut nou eigenlijk? Konden ze afspraken maken wie er wanneer inging?

Juf werd erbij gehaald. Maar juf had enkel gezegd dat de dikke tak die het dak van de hut vormde weg moest, want het hek kon het gewicht niet dragen. Als moeder was ik blij dat juf dit gezien had. Voor mijn dochter voelde het echter even alsof juf niet begreep waar het echt om ging. En zo zat ik op de rand van haar bed en hoorde ik het woord ‘ruziehut’.

We praatten er samen over en we zeiden tegen elkaar dat ze er morgen nog eens met juf over moest praten. Het nog eens moest uitleggen. Dat gebeurde. En de kinderen in de klas praatten met elkaar. Ik weet niet precies wat er gezegd is door de kinderen, wat juf gezegd heeft, maar aan het einde van dag was mijn dochter weer blij. Het was opgelost! Er werd een hut bijgebouwd, er kon weer samen gespeeld worden. Ik was nieuwsgierig naar wat er nu precies gezegd en gedaan was. Maar dat was voor mijn dochter niet meer interessant om te vertellen: ‘Het is opgelost, mam!’. Maar ergens is er iets gebeurd in de klas, heeft juf iets gezegd, hebben de kinderen iets gezegd, zijn er perspectieven ingenomen, is er samengewerkt en zijn er oplossingen bedacht.

Dit zijn de dagelijkse schoolzaken, ze gebeuren, zijn eventjes groot, ouders horen ervan en praten erover met hun kinderen, leerkrachten besteden er aandacht aan en daarna vallen ze weer weg. Maar juist in deze zaken zit volgens mij het wezenlijke, hier gebeurt samenleven en samen botsen. Zo moeilijk te vangen maar zo waardevol.

De juf heeft misschien helemaal niet het idee dat ze hier met burgerschapsvorming bezig is geweest. Maar volgens mij was dat het wel. Het is een ‘hot topic’ tegenwoordig. Curriculum.nu wijdde er een bouwsteen aan. Een voorstel tot wetswijziging zal in de Tweede Kamer besproken gaan worden. Om er zeker van te zijn dat scholen genoeg aan burgerschapsvorming doen en ook nog de juiste dingen.

Maar is het allemaal te vangen? Heb je als school een prachtig burgerschapsprogramma uitgedacht, zul je net zien dat het juist gebeurt in de onderbreking van het lesprogramma. Zoals in het geval van de ruziehut. Als de juf bevraagd wordt op het thema burgerschapsvorming, denkt ze er waarschijnlijk niet aan om het verhaal van de ruziehut te vertellen . En toch… volgens mij zijn juist dit de (burgerschaps)vormende momenten.

Reacties

Door Jeannette op 21 nov 2019 | 23:36

Hier word ik blij van!
Leren zit zó in de dagelijkse dingen.

Door Jannie Kieft op 25 nov 2019 | 17:53

Ik vind 'ruziehut' een prachtige naam. Om de angst voor ruzie en conflict weg te nemen. Het doet me denken aan wat Dominic Barter (grondlegger van 'Herstelcirkels') zegt: "elk huis heeft een keuken, omdat we weten dat we elke dag weer honger krijgen en willen eten. En elk huis heeft slaapkamers, omdat we, ook al worden we 's ochtends uitgerust en fit wakker, elke avond weer slaap nodig hebben. Waarom hebben huizen en gebouwen eigenlijk geen 'ruziekamer'? We weten immers dat waar mensen samen leven, wonen en werken, er met regelmaat ruzie zal zijn. Of wrijving of ergernis. En dat is niet erg. Ruzie is gezond. Het is een signaal dat er iets niet lekker loopt, dat niet ieders welzijn optimaal is. Het heeft belangrijke informatie voor de betrokkenen. Laten we er op af gaan om te horen wat het ons te vertellen heeft."

Laten we ons eigen 'herstelsysteem' creëren. Waarin we nadenken wat voor ons belangrijk is bij ruzie of conflict. Waarin we op voorhand met elkaar afspreken wát we doen bij ruzie of conflict en wáár we dat kunnen doen (in de ruziekamer!). Wát helpt om elkaar weer te vinden en wat niet. Uiteindelijk blijkt het altijd weer om luisteren te gaan, gehoord worden. Als we ons dat aanwennen, zullen ruzies en conflicten veel minder escaleren. Ze hoeven niet te verdwijnen, want ze zijn belangrijk en ze hebben ons veel te vertellen. Daarom mag de plek waarin we naar elkaar willen luisteren best 'ruziehut' blijven heten. www.herstelcirkels.nl

Nieuwe reactie inzenden

Jacomijn van der Kooij

teamleider Zin in Onderwijs
0348 74 44 16

Lees ook

Jacomijn van der Kooij
Jacomijn van der Kooij