U bent hier

De kracht van ganzenbord

Langzaam druppelden ze binnen. Verwachtingsvol. De spelborden stonden al op de tafels, de pionnetjes stonden klaar. Na een korte introductie kon het spel beginnen. Ouders en leerkrachten vormden gemengde teams en gingen met elkaar in gesprek over de vorming en opvoeding van kinderen en hoe ze hier als school en ouders partners in kunnen zijn.

De wijsheid van een bordspel

Een tijdje geleden hebben we bij Verus een variant op het oude en oerdegelijke ganzenbordspel ontwikkeld. Het ganzenbordspel is een wijsheidsspel, de essentie van het spel is de levensweg die elk mens op zijn eigen wijze bewandelt. Het spel richt zich tot ons in de taal van symbolen, sprookjes en dromen. 

De levensweg die een speler op het bord aflegt, is uitgestippeld. Het is voor iedereen dezelfde weg: een weg die zich spiraalsgewijs ontvouwt van 0 tot 63. Het getal 63 stelt vanouds de ouderdomsgrens voor. In de 16e eeuw, bij het ontstaan van het spel, stierven de meeste mensen immers rond die leeftijd. Toch is de weg voor iedere speler anders, want iedereen heeft binnen bepaalde beperkingen zelf in de hand hoe snel en hoe hij of zij het einddoel wil bereiken: elk van ons gooit immers zelf met de dobbelstenen. Je kunt niet anders gooien dan dat je bent en je kunt daardoor ook niet verder komen dan waar je aan toe bent. De wereld van het sprookje en van de droom kent geen toeval, alles heeft betekenis. De spelregels gelden voor iedereen en blijven altijd hetzelfde. Noch het ganzenspel, noch het leven zelf is een spel zonder grenzen. 

Zes kritieke fases in het leven

Nooit minder dan 2 en nooit meer dan 12 werpend, gaat de reiziger zijn weg op het ganzenbord. Onderweg passeert hij zes kritieke fases: de brug, de herberg, de put, het doolhof, de gevangenis en de dood. Ieder van ons kent of herkent de existentiële ervaringen die hiermee te maken hebben. Verloren zijn in een doolhof, in de put zitten, ergens onderdak vinden, dan wel geestelijk of fysiek.

Al gauw zaten ze fijn te spelen, de leerkrachten en ouders. In de ene groep werd gelachen, in de andere groep gediscussieerd. Nog een andere groep pende driftig creatieve ideeën voor gezamenlijke activiteiten. Als adviseurs sloten mijn collega Monica en ik aan bij de verschillende groepjes. Het is mooi en leerrijk te zien wat er gebeurt in de dynamiek tussen al deze mensen. Het is bijzonder als een groepje zo verwikkeld is in spel en gesprek, ze amper opmerkt dat je erbij komt zitten.

"Een verhaal verbindt!", las een jonge leraar als opdracht van het spel voor. "Sla een beurt over zodat je kunt nadenken over hoe je je eigen schooltijd hebt ervaren. Wat wil en kun je daarvan delen? Vergelijk je eigen ervaringen eens met hoe je deze school nu ervaart? Wat vind je beter en mooier; wat mis je?"

Een gekleurde pen

Het werd erg stil toen een leerkracht het woord nam. "Ik was een onopvallend kind," vertelde ze. "Mijn leerkracht had een beloning voor kinderen die mooi konden schrijven. Na een tijdje mocht je met een gekleurde pen schrijven. Er was een soort beurtrol, de kindjes die het verdiend hadden, kwamen aan bod. Ik wist op voorhand wanneer het aan mij zou zijn." Ze slaat haar ogen neer. De anderen luisteren aandachtig naar haar. "De juf riep de kinderen die een gekleurd pennetje mochten ophalen. Ze vergat mij. Ik schraapte mijn moed bij elkaar en ging met een klein stemmetje vragen of ik ook mocht. De juf reageerde wat onverschillig en schoof me een rode pen toe. De kleur waarmee ze verbeterde. Ik heb na die dag nooit meer voor een gekleurde pen gewerkt."

Ik kijk naar de vrouw die de moed heeft gehad een herinnering te delen die ze al meer dan twintig jaar meedraagt. Het heeft haar gevormd als leerkracht. Ze weet inmiddels ook wel dat je niet op elk moment even aandachtig kunt zijn en dat je soms dingen vergeet die voor een kind heel belangrijk zijn. Maar ze heeft nooit een kind onverschillig een pennetje toe geschoven.

Ervaringen vormen je als persoon

Mijn ervaring als adviseur leert dat er mooie en verdrietige verhalen zijn. Ook ik sleep enkele verhalen mee die in essentie neerkomen op niet gezien worden door die belangrijke persoon die de leerkracht was. Het kost tijd om die ervaring een plek te geven en soms is de beste plek die je kunt vinden de plek tussen de plooien van je geheugen, hopend dat de herinnering niet te vaak tevoorschijn komt.

Onderwijs heeft toezichthouders, MR, bestuurders, ouders, vrijwilligers en directeuren nodig. Maar het wezenlijke gebeurt in de klas en in de manier waarop een kind zijn naam liefdevol hoort noemen als het zijn beurt is voor dat gekleurde pennetje.

Welk verhaal vertel jij als jou gevraagd wordt hoe je je schooltijd hebt ervaren? Welk verhaal zit al vijf, tien, vijftien of twintig jaar tussen de plooien van je geheugen?

Het inspiratiespel School en Ouders is een onderdeel van een adviestraject waardenvol partnerschap met ouders. Meer weten? mneomagus@verus.nl

Reacties

Door Bill Banning op 8 jun 2017 | 16:21

Bang om geslagen te worden

Jarenlang heb ik met een schuldgevoel rondgelopen. Wat was er aan de hand?

In de vierde klas van mijn lagere school, de katholieke Roncalli school te Zeddam, hadden we een leerkracht die af en toe een pets recht in het gezicht uitdeelde. Op een dag, ik zat midden achterin de klas - met achter me een grote schildering van de gelaarsde kat en een koets, als ik het me goed herinner - en zat weer eens te kletsen met mijn buurman J.. Eerlijk gezegd was ik begonnen, maar mijn buurman kreeg de schuld en moest naar voren komen. Ik zie hem nog naar voren lopen en daar stond hij voor meneer de K. 'Pats', een klap midden in zijn gezicht.

Bij iedere stap die mijn klasgenootje naar voren zette, voelde ik me meer schuldig. En al helemaal toen híj die klap kreeg. Wat was ik laf om niet te zeggen dat ík met praten was begonnen...

Ruim twintig jaar later hadden we een reünie van de middelbare school (het Ludgercollege te Doetinchem). Daar kwam ik mijn vroegere klasgenoot tegen. Ik vertelde hem dat ik nog wat op te biechten had van de Lagere School. Toen ik hem bovenstaand verhaal vertelde stond hij meewarig te kijken: waar ik het over had, hij kon zich er niets meer van herinneren.

Mijn schuldgevoel had zich blijkbaar dieper in mijn ziel genesteld dan de klap die hij in zijn gezicht had gekregen.

Maak je niet druk, was zijn opmerking. Hij had niet door hoe bevrijdend die uitspraak voor mij werkte.

Nieuwe reactie inzenden