U bent hier

Godsdienst is gevaarlijk, en zo hoort het ook

In dezelfde week waarin twee christenen en een moslima bij Pauw mochten komen uitleggen dat geweld niet de bedoeling van godsdienst is, zag ik in het jongste nummer van Filosofie Magazine een top-7 van “klassiekers die we maar blijven lezen omdat ze een diepe waarheid over de mens onthullen”. Van het Gilgamesj-epos tot Het proces van Kafka. Opvallende afwezige: de Bijbel.

Het verband? Kennelijk is voor het weldenkend deel der natie (als we Pauw daartoe mogen rekenen) religie alleen te tolereren als ze een onschuldige curiositeit is waar niemand last van heeft. Dat je er “een diepe waarheid over de mens” aan zou kunnen ontlenen, dat gelooft toch geen weldenkend mens meer?

Defensief

Als je over een onderwerp als religie bij Pauw mag aanschuiven, zit je al gauw in het defensief. Je moet vooral uitleggen wat godsdienst niet is. De twee christenen in de uitzending – EO-presentator Tijs van den Brink en de Amsterdamse predikant Paul Visser – kweten zich met verve van die taak, al was het jammer dat met hen alleen het orthodox-protestantse geluid vertegenwoordigd was. Én dat Van den Brink het nodig vond om Anne Dijk, de enige moslima in het gezelschap, aan te vallen op moslimterreur. Met zo’n vriend heb je als moslim geen Pauw meer nodig. Hadden Janneke Stegeman en Alain Verheij maar aan tafel gezeten met hun ‘Manifest voor een christendom zonder moslimhaat’.

Van de sokken geblazen

Wat zou het toch een verademing zijn als gelovigen van diverse pluimage wat vaker in al die talkshows zouden worden uitgenodigd om bij allerlei actuele thema’s te vertellen wat geloven wel kan betekenen. En wat zou het mooi zijn als christelijke en katholieke scholen niet bevraagd zouden worden op de vermeende schade die ze aanrichten (indoctrinatie, daar doet u toch aan?) maar op het goede dat ze kinderen en jonge mensen meegeven.

Dan zal trouwens blijken dat godsdienst wel degelijk gevaarlijk is. Je kan zo maar op andere ideeën gebracht worden over leven en samenleven en je kan zo maar van de sokken geblazen worden (voor alle duidelijkheid: dat is figuurlijk bedoeld) door “een diepe waarheid over de mens”. En voor je het weet zijn het gelovigen die – op geheel vreedzame wijze – de comfortabele vanzelfsprekendheden van deze samenleving ondermijnen.
Hiermee zij overigens niet gezegd dat christelijke en katholieke scholen religieuze scholen zijn, zoals tegenstanders het bijzonder onderwijs graag framen. Het gaat mij om het subversieve potentieel van levensbeschouwelijke vorming, welke plek die op school ook heeft.

Zelfbewustzijn en bescheidenheid

Dat we dat in de openbaarheid slechts hier en daar zien gebeuren, heeft niet alleen te maken met de ruimte die gelovigen geboden wordt, maar ook met de ruimte die ze zelf nemen. Daar is zelfbewustzijn voor nodig, maar ook bescheidenheid en zelfrelativering. Want – om het onderwijs als voorbeeld te nemen – we kunnen hoog opgeven over wat christelijke en katholieke scholen kinderen meegeven voor het leven, maar we zullen ons ook moeten afvragen hoe het komt dat straks wellicht meer dan een miljoen mensen op de PVV zullen stemmen. We mogen aannemen dat ongeveer twee derde van hen christelijk of katholiek onderwijs heeft genoten.
Het ongemakkelijke risico van onderwijs…

Reacties

Door kees dekker op 19 dec 2016 | 09:47

Gelovig opvoeden = het is de kerntaak van het bijzonder (confessioneel) onderwijs en is geen vrijblijvende zaak. Het is 'waarden-'vol om de leerlingen bagage mee te geven. Voorwaarde is natuurlijk wel dat de onderwijsmedewerkers staan voor wat ze vertellen en dit.... voorleven.

Nieuwe reactie inzenden

Guido de Bruin

adviseur identiteit / verhalenverteller
0348 74 44 13