U bent hier

De rol hebben is één, maar wordt de rol ook gegund?

Rolgunning, er wordt zelden over gesproken, maar het speelt misschien wel de grootste rol bij rolhygiëne. Met rolgunning bedoel ik de mate waarin jij de ander toestaat om zijn rol te vervullen.

Besef

Rolgunning betekent allereerst: besef hebben van je eigen rol, maar ook van de andere rollen in jouw omgeving. Een bestuurder die in gesprek is met de GMR moet zich ervan bewust zijn dat de leden van de GMR de rol hebben de belangen van de ouders en medewerkers te behartigen voor zover dit betrekking heeft op hun bevoegdheden. Van de GMR-leden mag verwacht worden dat ze het besef hebben dat de bestuurder de formele rol heeft van bevoegd gezag en zo eindverantwoordelijk is voor het gevoerde en te voeren beleid.

Respect

Rolgunning vereist ook dat je deze onderscheiden rollen respecteert. Respect betekent aanzien, eerbied of waardering hebben (of ontvangen) van iemand vanwege zijn kwaliteiten, prestaties of vaardigheden. Respect is veelal gebaseerd op vertrouwen.

Wat geeft mij vertrouwen?

Bij vertrouwen is er bereidheid van een persoon of groep om afhankelijk te zijn van de daden van een andere persoon of groep. Waar de Nederlandse taal alleen het woord vertrouwen kent, kent de Engelse taal twee woorden voor vertrouwen: trust (wij zouden zeggen ‘blind vertrouwen’) en confidence (wij zouden zeggen ‘verdiend vertrouwen’).

Voorwaarden voor rolgunning

Rolgunning vereist dus:

  • bewustwording van de rollen in je omgeving
  • respect voor deze rollen
  • vertrouwen in de personen die deze rollen uitoefenen
  • de bereidheid je in te willen leven in de rol van de ander.

Het komt erop neer dat je jezelf de vraag durft te stellen: Als ik in die rol zat, hoe zou ik dan opereren? Je moet je kunnen verplaatsen in de redeneringen en waarderingen van de ander.

Afbrokkelend vertrouwen

Als het misgaat in de relatie tussen intern toezichthouder en bestuurder is vaak het gebrek aan vertrouwen de uiteindelijke oorzaak.

De eerste signalen waaraan je afbrokkelend vertrouwen herkent is een toenemende vragen om verantwoording. In de betekenis van het Engelse begrip ‘confidence’: de ander dient zijn vertrouwen te verdienen door met bewijzen te komen waaruit blijkt dat hij over de kwaliteiten en vaardigheden beschikt om de zijn rol adequaat te kunnen uitoefenen.

De laatste jaren geven intern toezichthouders veel geld uit aan werving en selectie van nieuwe bestuurders. Naast allerlei cognitieve testen, wordt de kandidaat ook onderworpen aan allerlei persoonlijkheids- en leiderschapsvragenlijsten en rollenspelen. En dat alles omdat de toezichthouder wil weten of de kandidaat het ‘verdient’ om door hem vertrouwd te worden.

Misschien doen toezichthouders er goed aan zich er bewust van te zijn dat vertrouwen niet iets is dat je vooraf kunt bewijzen. Vertrouwen is iets wat je samen opbouwt op basis van wederzijds respect. Vertrouwen vereist dat je bereid bent je aan de ander te verbinden. Dat is niet iets dat een wervingsbureau voor je doet, maar een bewuste eigenstandige keuze van ieder mens!

Met het aspect ‘rolgunning’ ben ik aan het einde van mijn blogreeks over rolhygiëne gekomen. En ja, u ziet het goed: rolhygiëne is een aspect dat van belang is bij alle rolverhoudingen, ook tussen bestuurder en GMR of tussen directeur en teamleiders. Reden temeer om je je bewust te zijn bij alle aspecten die hierbij een rol spelen! Tot slot nog één casus.

Casus ‘Voor wie doe ik nu eigenlijk?’

Dat had Marijke, directeur-bestuurder van een vereniging voor primair onderwijs toch echt anders voor ogen gehad toen ze drie jaar geleden solliciteerde naar deze functie. Voor de zoveelste dag zit ze achter haar computer rapportages uit te werken voor het toezichthoudend deel van het bestuur. En dat terwijl de governance-toolkit die het bestuur hanteert, er op gericht is de directeur-bestuurder ruimte te bieden. Maar die ruimte ervaart ze niet! Iedere rapportage die ze schrijft, leidt weer tot nieuwe rapportages die het toezichthoudend deel van het bestuur van haar verwacht. En dat terwijl ze zo de noodzaak voelt om op bezoek te gaan bij de scholen, om het gesprek aan te gaan met medewerkers, ouders en leerlingen. Ze heeft het idee dat ze van haar werk wordt afgehouden, maar waarom? Wat is er aan de hand, wat zit hier achter? Wat moet ze doen?

Deze casus is bedoeld voor u als toezichthouder en bestuurder om gezamenlijk naar aanleiding van de casus het gesprek aan te gaan over rolgunning. De volgende drie vragen kunnen daarbij behulpzaam zijn:

  • wat gaat hier goed?
  • wat gaat hier niet goed?
  • wat kunnen we hier van leren?

Voert u een dergelijk gesprek liever onder begeleiding? Adviseurs van Verus helpen u graag!

Dit is blog 6 in een reeks over rolhygiëne toezichthouder en bestuurder 

Lees ook

Nieuwe reactie inzenden

Felix Razenberg

adviseur governance, cultuur en organisatie
0348 74 44 15