U bent hier

De school is er voor de lastige vragen

Er wordt veel gesproken over het belang van persoonsvorming in het onderwijs, maar bij welk vak hoort het eigenlijk thuis? Het vak levensbeschouwing lijkt misschien een vanzelfsprekende plaats om aandacht te besteden aan dit belangrijke thema, maar Gert Biesta houdt ons voor dat we ons hele curriculum op zijn kop moeten zetten. Een flipped curriculum met eerst aandacht voor het persoon-willen-zijn. Dit geeft kansen voor docenten van alle vakken. Daarnaast is de mentorles hier bij uitstek de plaats voor.

Sinds een paar maanden werk ik als adviseur identiteit bij Verus. Daarvoor werkte ik jarenlang met hart en ziel als docent levensbeschouwing op het Bonifatiuscollege in Utrecht. Op deze school kreeg ik veel ruimte om te werken aan persoonsvorming of subjectificatie. Nu ik in mijn huidige werk weer veel met thema bezig ben, denk ik terug aan één van mijn leerlingen: Karima.

In een les over identiteitsontwikkeling vraag ik de klas: “Tegen wat uit je jeugd en je opvoeding zet je je af? En waar wil je je juist wel mee identificeren?” Ik geef ze veel verwerkingstijd en ik dwing ze een aantal zaken op te schrijven in hun schrift. De leerlingen protesteren. “Meneer, hierover kunnen we toch gewoon praten?” “We hebben net al een essay moeten schrijven bij Engels, mijn vingers doen pijn.” Ik vraag hen moeite te doen. En ik leg ook uit waarom: “Als je stilstaat bij wie jijzelf bent, jezelf leert kennen, leer je je ook tot de ander verhouden.” Ze buigen zich toch over hun schriften. Sommigen nog wat mokkend, starend naar een lege pagina, anderen pennen ijverig een kantje vol.

Ik loop wat door het lokaal en sta stil bij Karima. Na tien minuten stilte raak ik in gesprek met haar. Haar papier nog blanco. Ze praat liever dan dat ze schrijft. Ze zit vol vragen. Ze neemt haar opvoeding onder de loep en ze oordeelt hard over haar ouders. Is het niet schijnheilig dat zij roken terwijl het geloof ze voorschrijft dat dat niet mag?

Uiteindelijk, constateert ze, is het niet het roken dat haar dwarszit maar het gebrek aan ruimte die ze thuis ervaart om te spreken over twijfel. Ze maakt hier soms ruzie over met haar ouders.

Met haar vijftien jaar durft zij in de spanning te gaan staan die het soms oproept gelovig te zijn. Zij durft zichzelf aan te kijken en zich af te vragen waarom ze voelt wat ze voelt. Zij durft de confrontatie aan te gaan met haar ouders en vraagt waarom zij haar willen opvoeden tot goede moslim maar het slechte voorbeeld geven. Voor Karima kunnen haar ouders best een goede moslim zijn en roken. 

Tijdens het gesprek raak ik onder de indruk van de kracht die in dit meisje schuilt. Ik moet ook terugdenken aan hoe weinig zelfbewust ik was op die leeftijd en merk dat een gevoel van verwondering me overvalt. Ik ben ook dankbaar. Dat ik dit gesprek mag voeren. Dat ik uitgenodigd word om door de ogen van een vijftienjarige weer eens naar die volwassen wereld te kijken. Karima doet een appèl. Ze vraagt aan volwassenen echt te zijn. Aan mij als docent vraagt ze oor te hebben voor haar verhaal. Ze vraagt geen uitleg over traditie en geloof.

Onderwijs is er om ruimte te geven. Ruimte voor vragen waar geen makkelijk antwoord op is. In de ruimte die ontstond in dit gesprek vond Karima haar eigen antwoorden. Door aandacht te hebben voor onze leerlingen en ze serieus te nemen in hun vragen en zoeken, leveren wij een belangrijke bijdrage aan hun groei naar volwassenheid. En dat is een opdracht voor elke docent. Bij elk vak. En niet te vergeten voor de mentor.

Wilt u doorpraten over deze thema’s of nadenken over een betekenisvol mentoraat, neem dan contact met mij op

Nieuwe reactie inzenden

Erik van Kerkhoff

adviseur identiteit
0348 74 44 79