U bent hier

De dag zinvol beginnen - 3 tips voor docenten en schoolleiders

Hoe kunnen we dagopeningen tot zinvolle momenten maken? Hoe kunnen we voorbijkomen aan het gevoel dat het een plicht is die er ook nog bijkomt?

Tip 1 - Ruim tijd in voor reflectie op dit belangrijke thema 

Voor schoolleiders wordt het soms een gewetensvraag: wat mag ik verwachten van mijn docenten? De dagopening lijkt onlosmakelijk verbonden met de christelijke identiteit van de school maar het geven van een goede dagopening is meer dan het voorlezen van tekstje. Het vraagt van docenten dat zij zich ook even op andere, misschien meer persoonlijke, wijze tonen. Dat zij laten zien wat ze raakt en bezighoudt. Zo krijgen de leerlingen het gevoel dat er iets op het spel staat en dat dit korte moment een belangwekkend moment is waarin het mag gaan over persoonlijke levensvragen.

In de overvolle dag waarin de tijd maar doortikt kan in dit afgebakende moment de tijd misschien even anders beleefd worden; als een ogenblik waarin het mag gaan over dat wat er toe doet.

Op uitnodiging van de schoolleiding verzorgden wij een ochtend waarin we deze persoonlijke inzet benadrukten. In kleine werkgroepen gingen mensen aan de slag met het maken van dagopeningen. De inzet hierbij was dat ieder dit mag doen vanuit zijn eigenheid.

Het creëren van ruimte voor het gesprek over het belang van dagopeningen (niet de discussie of de dagopening afgeschaft moet worden of niet) kan docenten helpen met hernieuwde energie deze belangrijke taak uit te voeren.

Tip 2 - Zie de dagopening als mogelijkheid tot het voeren van waardevolle pedagogische gesprekken

De aandacht voor pedagogiek is enorm op het moment. Maar de vraag is ook hoe je in je overvolle lesprogramma tijd inruimt voor brede vorming. Zelfs mentorlessen komen vaak in het teken te staan van studievaardigheden. Wat een kans biedt het gereserveerde moment aan het begin van de dag dan.

Gert Biesta spreekt in De terugkeer van het lesgeven over de pedagogische opdracht van de school. Om als docent gehoor te geven aan deze oproep kun je drie dingen doen: onderbreken, vertragen en ondersteunen.

Behalve dat de dagopening een mooi moment kan zijn van aankomen op school, een moment waarin de overgang gemarkeerd wordt tussen de wereld van thuis en de klas, is het ook een onderbrekingsmoment. Een moment van vertragen. Volgens Biesta creëert zo’n moment de mogelijkheid om een relatie te vormen met onze gevoelens. Het volwassen worden vraagt volgens hem om een bereidheid onze verlangens onder ogen te zien en ze niet te onderdrukken. Ze vragen misschien wel om omvorming. Met Philippe Meirieu zegt Biesta dat het gaat om het verlangen naar volwassenheid te wekken bij leerlingen. Een volwassene neemt zijn plek in deze wereld in zonder er het centrum van te willen zijn. Dit vraagt dat we ons op een bepaalde manier tot de ander verhouden. Dat we ontvankelijk zijn voor het appèl dat hij op mij doet.

Zie de dagopening dus als onderbrekings- en vertragingsmoment. Een moment dat ook tot ongemak kan leiden en dus om onze ondersteuning van de leerlingen vraagt. Zij staan er niet alleen voor in hun opgroeien. Wij mogen een stuk meelopen op hun weg en ze lesgeven. Dit betekent dat het gesprek over levensvragen ook gevoerd mag worden. Dit kan leiden tot waardevolle pedagogische momenten.

Tip 3 - Volg je hart

Wat wel duidelijk mag worden uit het bovenstaande is dat de dagopening niet meer het obligate moment kan zijn waarop zomaar een tekst wordt voorgelezen. Het vraagt om een persoonlijke inzet. Gun jezelf de tijd je hierin te oefenen en ontwikkel zo een bepaalde gevoeligheid. Wat werkt wel en wat werkt niet?

Jij kent je klassen en je leerlingen. Jij leest de krant met een bepaalde blik en maakt zaken mee die je raken. Wanneer je dit alles overziet en overdenkt komen er misschien thema’s naar boven die je aan de orde wilt stellen in je klassen. Of wellicht zijn er religieuze verhalen en godsdienstige noties die je in wilt brengen.

Laat de dagopening ook voor jou een moment zijn waarop je met meer nadruk jouw persoonlijke inzet laat zien. Niet om leerlingen te overtuigen maar om als volwassene te tonen dat jij je laat aanspreken door hen.

Wij hopen dat jullie allemaal met je team, met je collega’s, met je leerlingen een goede start hebt gemaakt na de kerstvakantie en morgen ook weer een goede start maakt met de nieuwe dag. En wil je nog eens verder praten over dagopeningen? Bel of mail dan met een van onze identiteitsadviseurs.

Marcel Elsenaar - Erik van Kerkhof 

Reacties

Door Hester kniep op 13 jan 2019 | 20:31

Ha Erik,

Leuk stukje! Je lijkt nu mooi op je plek te zijn...!
Ik mis soms ook wel een momentje zoals hier wordt omschreven in een klas.. goede dus!
Spreek je!
Grt hester

Nieuwe reactie inzenden

Erik van Kerkhoff

adviseur identiteit
0348 74 44 79

Lees ook

Erik van Kerkhoff