U bent hier

Wees eerlijk

Ik loop het hotel uit in Arusha (Tanzania) en word direct aangeschoten door een jongeman, die vraagt waar ik vandaan kom. Als ik vertel uit Nederland te komen, zegt hij: "You’re so lucky. My dreams will not come out. The government is corrupt and the president is there so long."

Workshop

"Niemand is eerlijk in ons land: de taxichauffeur zegt wat de rit kost en je moet maar geloven dat wat je betaalt overeenkomt met wat het werkelijk kost; de kleermaker belooft je elke dag dat morgen je pak klaar is; de kapper, die je belt omdat ie afwezig is, zegt dat hij er binnen twee minuten is, terwijl hij zeker een uur moet reizen en de dokter pikt mensen uit een rij wachtenden naar eigen voorkeur in plaats van op volgorde. Zelfs de dominee denkt meer geld voor de kerk te kunnen ontvangen door te zeggen dat mensen nog meer door God gezegend worden en de leraar? Die vindt het al voldoende als leerlingen hebben gehoord wat hij heeft gezegd. Dat ze het moeten begrijpen is teveel gevraagd, want dan is ie de hele dag bezig."

Het is wel een negatief beeld dat Gerson, de Tanzaniaanse workshopleider voorhoudt in de workshop, die ik mag begeleiden. Het gebeurde tijdens de GPEN-conferentie van protestants-christelijk onderwijs wereldwijd in het Afrikaanse land Tanzania, die ik onlangs bezocht.

"Is er dan niets positiefs?", vraag ik hem. Natuurlijk: de solidariteit is enorm groot in ons land en vele andere Afrikaanse landen, maar als we leven onder een deken van corruptie en machtsmisbruik dan is dat verstikkend. "Als onderwijs in handen is van een corrupte regering, dan worden de samenleving, het onderwijs en de leerlingen corrupt." Over leiderschap gesproken.

Angst

Volgens Gerson leven veel mensen in angst en voelen zij zich vreemden in eigen land. Er worden mensen gestraft (corporate punishment) en dat maakt anderen weer angstig. Het zit diep in de manier van leven: in de gezinnen, in de scholen waarin slaan met stokken en schelden voorkomen, en in de samenleving is machtsmisbruik aan de orde. En als tragisch dieptepunt daarvan het veel voorkomende seksueel misbruik.

Je kunt dan wel zeggen dat er op dit moment geen conflict is, omdat er geen onderlinge gevechten in het land zijn of mensen worden vermoord. Dat wil echter niet zeggen dat er vrede is. Mensen voelen zich niet veilig, zo stelt hij.

Opdracht christelijke scholen

En juist daarom vindt de workshopleider dat christelijke scholen het voortouw moeten nemen. Hij voelt zich daartoe geïnspireerd door de Bijbel, waarin gesproken wordt over verzoening. Leraren, zo geeft hij aan, moeten ambassadeurs van Christus zijn en in hun gedrag laten zien dat deze verzoening hen beïnvloedt in hun gedrag. Veel mensen, die op dit moment in de regering zitten of bij de overheid werken, hebben op onze scholen gezeten. Wat hebben wij ze dan eigenlijk meegegeven, zo vraagt hij zich af? Als we daar echt mee aan de slag willen, kunnen we ons niet beperken tot het aanleren van Bijbelkennis en vroomheid. Dan zullen we dat moeten laten zien in ons gedrag.

Hij vertelt dat we daartoe niet allemaal helden hoeven te worden als Nelson Mandela en Martin Luther King. Maar in het gedrag van de leraren op de school en in het aanleren van social ethics ziet hij een grote kans om in de komende twintig jaar tot fundamentele veranderingen te komen: "We willen vrede bereiken en corruptie bestrijden naar het voorbeeld van Jezus Christus!"

Opdracht vanuit de kerk

Op zondagochtend tijdens de conferentie bezoeken we een school voor voortgezet onderwijs: de Peace House High School in Arusha. Daar wordt met zo’n 600 leerlingen, die in het bij de school gelegen internaat wonen, een kerkdienst gehouden. Sowieso is het een geweldige belevenis om in Afrika een kerkdienst bij te wonen, en dat bleek ook deze keer.

Bijzonder was dat de voorganger aan de hand van een Bijbeltekst over hetzelfde sprak als Gerson: het is de taak van de volwassenen, de leerkrachten om kinderen belangrijke waarden mee te geven die hun leven lang mee zullen gaan. Er kan best een toekomstige president of een minister of wie dan ook op deze school zitten. Waarden die hen de mogelijkheid geven om bij te dragen aan een vreedzame wereld, ‘a world where everybody desires to live!

Het besef dat er iets moet veranderen leeft dus breed, althans voor zover ik dat in een paar dagen heb kunnen waarnemen.

Reflectie

Terug in het hotel staat de televisie op CNN, waarop wordt aangekondigd dat Theresa May een persconferentie zal houden vanwege de mogelijk naderende Brexit. In ons land woedt een discussie rond een kinderfeest, waar ik hier in Tanzania met schaamrood aan denk. Immigratie en terrorisme werken splijtend in onze samenleving. Bevolkingsgroepen staan tegenover elkaar en polarisatie lijkt meer een kenmerk dan communicatie en dialoog. Om nog maar niet te spreken over eerlijkheid: wat is eigenlijk waar en niet waar, als voor de zoveelste keer een onderzoeksrapport van de CIA – nu over de dood van een journalist - tot leugen wordt verklaard ten behoeve van goede handelsrelaties?

Wat geven wij kinderen in hun in vele opzichten niet met Tanzania te vergelijken leven eigenlijk mee om in vrede te kunnen leven? Waaraan zou je kunnen zien dat een toekomstige minister-president - of wie dan ook - op school, op een katholieke of christelijke school heeft gezeten? Een antwoord op deze vraag, die ik regelmatig stel, is nog niet zo eenvoudig te geven.

Misschien het feit dat ze eerlijk zijn en handelen – betrouwbaar, integer - en dat geleerd hebben op school zou dan al heel veel zijn, zo merk ik in Tanzania.

Foto: Schoolkoor van de Peace House High School, Arusha (Tanzania)

Nieuwe reactie inzenden

Dick den Bakker

directeur onderwijs en identiteit
0348 74 44 46

Lees ook

Dick den Bakker
Dick den Bakker
Dick den Bakker