U bent hier

Riskante reis

We zijn al weer een paar dagen in Israël met een groep van twintig personen uit het primair, voorgezet, middelbaar en hoger beroepsonderwijs. Samen met rabbijn Awraham Soetendorp maken we een reis. Een reis door een spannend land en daarmee een reis met elkaar en met jezelf. Want volgens Soetendorp is een belangrijke uiting van goed leiderschap ‘het tonen van het authentieke verhaal in jezelf.’

Dat is misschien wel het meest wonderlijke wat er tijdens zo’n reis gebeurt. Dat mensen met elkaar in gesprek raken, met elkaar communiceren. En daarmee heeft deze reis nu al weer veel impact op de deelnemers.

Vanmiddag woonden we een lezing bij van dr. Maha el-Taji. Politiek deskundige over het functioneren van de Israëlische democratie met een grote Arabische minderheid. Ze vertelt interessante dingen, zoals bijvoorbeeld dat er ruim voor het jaar 1948 – stichting van de staat Israël – al tienduizenden, zo niet honderdduizenden joden naar het toen nog bestaande land Palestina verhuisden, wat al de nodige spanning opriep. Ze laat zien hoe de Arabische bevolking in Israël vaak in een achterstand leeft. Zij als Palestijnse vrouw is getrouwd met een joodse inwoner en heeft daarom een Israëlisch paspoort. Soms klinkt bepaalde objectieve informatie toch een stuk minder objectief. En misschien is dat maar goed ook, zo bleek tijdens de interactieve lezing. Want een wat kritische vraag naar het ontbreken van het leiderschap bij de Palestijnen leverde zichtbaar emotie op bij de gedreven politicologe. De reisgroep zat direct op het puntje van de stoel en voelde haarscherp aan hoe de tegenstellingen in dit land groot zijn en… hoe het verlangen naar een gezamenlijk perspectief van vreedzaam samenleven misschien nog wel groter is.

Menig groepslid dacht aan de indrukwekkende lezing van de Zaligsprekingen, die ochtend tijdens de wandeling vanaf de berg naar het Meer van Galilea. Het ‘zalig de vredestichters…’ dreunt als het ware na.

En hoe komt het dan eigenlijk dat iedereen bij zichzelf bemerkt, dat het eigenlijk heel vredig is in dit land? Het thuisfront was zenuwachtig dat deze reis werd gemaakt en iedereen geeft nu aan zich volstrekt veilig en thuis te voelen in Israël. Sterker nog, sommigen zijn al bezig om op korte termijn met partner of kinderen nog een keer door dit land te gaan reizen.

Al deze overwegingen worden gedeeld in gesprekken, tientallen gesprekken. In tweetallen, drietallen of grotere groepen tijdens de koffie, tijdens de wandeling, tijdens de busreis, tijdens de borrel.

Toch is deze reis riskant. Maar dan in de betekenis van Gert Biesta, zoals deze in zijn laatste boek ‘Het prachtige risico van onderwijs’ beschrijft. Communicatie tussen mensen schiet volgens hem tekort als je dat doet door middel van overdracht. Wil je echt iets bereiken, dan zul je creatiever te werk moeten gaan. Maar dan neem je risico. Je kiest dan voor een proces van betekenisgeving en interpretatie van wat je meemaakt. Maar dat proces is radicaal open en onbepaald, zo betoogt hij en is daarmee dus zwak en riskant.

Tja, zo ervaar ik het ook wel. Je kunt een reis organiseren, een hotel boeken, sprekers uitnodigen, mooie plaatsen bezoeken. Maar of dat leidt tot communicatie tussen de deelnemers, is maar de vraag. Toch heb ik de deelnemers voorgehouden dat leidinggeven aan een school, aan de identiteit van je school misschien in de kern wel beperkt kan worden tot het organiseren van een ‘reis’. Nee, niet allemaal naar Israël, dat kan niet. Maar de ervaring die we hier opdoen, laat wel zien dat momenten die je raken tot echt leren leiden.

Tja, zo zou onderwijs moeten zijn: een pedagogische reis…, een riskante reis!

Nieuwe reactie inzenden

Lees ook

Dick den Bakker
Dick den Bakker