U bent hier

Karikatuur samenwerkingsscholen

Het is natuurlijk best creatief van staatssecretaris Sander Dekker om naar een mogelijkheid binnen de grenzen van het duale onderwijsbestel te zoeken om de samenwerking tussen openbaar en bijzonder onderwijs mogelijk te maken in plaatsen waar door de daling van het leerlingenaantal scholen gesloten dreigen te worden: hij wil het mogelijk maken dat zowel openbaar als katholiek/christelijk onderwijs in een samenwerkingsschool samengaan, mits er een identiteitscommissie komt. Deze dient te bewaken dat zowel het openbare als het katholiek/christelijke karakter van de voormalige scholen gehandhaafd blijft. Daarmee kunnen veel informele samenwerkingsscholen een formele worden.

Toch moet ik zeggen dat ik me al snel ongemakkelijk ben gaan voelen met deze oplossing. Dat zit hem niet in de eerste plaats in de verplichting om een identiteitscommissie in te stellen, hoewel ik dat echt niet zie zitten. Nee, mijn ongemak zit hem vooral in de verborgen karikatuur die er in dit voorstel van christelijk onderwijs wordt gemaakt. Alsof de identiteit van de school zich alleen uit in het geven van een godsdienstles en het organiseren van een christelijke kerstviering. Je ziet het al in de reportage in het NOS-journaal , waar een leerling geruststellend vertelt dat de afscheidsmusical van groep 8 natuurlijk met alle leerlingen van de school gedaan wordt, want met vier kinderen in een klas is dat wel noodzakelijk.

Het is een versimpeling van de werkelijkheid waarin de schoolidentiteit door alles wordt bepaald. Het pedagogisch klimaat, nadenken over wat waar en niet waar, echt en onecht is, wat je kinderen mee wilt geven in het leven, hoe je de zorg van de leerling organiseert, de liefde die daarvoor van elke leerkracht nodig is en hoe de school zich verstaat met de maatschappelijke omgeving en ouderbetrokkenheid vorm geeft. 

Als het gesprek op samenwerkingsscholen zich niet uitbreidt tot al deze gebieden en beperkt wordt tot het organiseren van gescheiden levensbeschouwelijke activiteiten en bewaakt door een externe identiteitscommissie, dan is er sprake van een grote gemiste kans. Namelijk een kans om kinderen te oefenen in het samenleven met en ontmoeten van de ander, die soms heel anders kan denken dan jezelf. Om daarmee je eigen gedachten te scherpen, de verschillen te waarderen en daarmee een belangrijke bijdrage te leveren aan de opbouw van een samenleving, waarvoor ze op school geleerd hebben de verschillen tussen mensen te kunnen overbruggen. Een samenleving die je kunt beschouwen als het gezamenlijk bouwen van een huis, waar ieder vanuit de eigenheid in de eigen kamer samenleeft en werkt in de woonkamer.

Het gekke is dat dit eigenlijk al op heel veel samenwerkingsscholen, die daarom soms ook samenlevingsscholen worden genoemd, wordt gepraktiseerd. Voor deze scholen is het wetsvoorstel een stap terug in de tijd. Op deze scholen is men al lang gewend om met elkaar alle onderwijsactiviteiten te delen, te waarderen wat de verschillende tradities binnenbrengen, zonder bang te zijn dat het openbare of christelijke karakter niet voldoende gewaarborgd zal zijn.

Dat dit niet helemaal past bij het verder zo gewaardeerde onderwijsbestel van openbaar en bijzonder onderwijs is lastig, maar informele samenwerkingsscholen – wat is er mis mee? – functioneren goed. 

Soms denk ik wel dat het misschien beter is, als je dan toch binnen het bestel wilt functioneren, om samenwerkingsscholen een algemeen bijzonder karakter te geven. Met de opgave om een breed identiteitsconcept te ontwerpen met pedagogische, onderwijskundige, maatschappelijke en levensbeschouwelijke aandachtspunten. Voor katholiek/christelijke scholen betekent dit dan het inbrengen van de specifiek levensbeschouwelijke en zingevende uitgangspunten, maar afzien van het feit dat het een christelijke school is. En voor openbare scholen geldt een vergelijkbare opdracht om zo met elkaar te bouwen aan een nieuw perspectief. En gemeenteraden zouden dan af moeten zien van hun ‘overheersende overheidsinvloed’. Zo komen beide richtingen elkaar tegemoet in een nieuwe ideologische invulling van de school.

Overigens denk ik, maar ik ben bevooroordeeld natuurlijk, dat veel christelijke scholen al decennialang uitstekend in staat zijn om onderwijs te geven aan leerlingen met heel diverse culturele en levensbeschouwelijke achtergronden. En dat niet ondanks hun christelijke identiteit. Wel omdat deze identiteit hen vraagt verantwoordelijkheid te nemen voor alle leerlingen op de school.

Reacties

Door Theo Hanssen (VKO) op 7 jul 2016 | 17:52

Beste Dick,
Wat een duidelijk stuk. In de laatste alinea sla je de spijker op de kop, bevooroordeeld of niet. Ik hoop dat de dames en heren politici dit goed tot zich laten doordringen. Voor wat betreft sommige partijen heb ik daar echter weinig vertrouwen in.
Groeten en voor straks een fijne vakantie,
Theo

Door Erik Renkema op 8 jul 2016 | 10:39

Dag Dick,
Wat goed dat je hier op inspeelt. Mooi verwoord, aansluitend bij waarden van samenwerkingsscholen. Goed om hier samen weer eens over door te praten.
Groet en een fijne zomer,
Erik Renkema

Door Peter van Duijv... op 8 jul 2016 | 11:17

Beste Dick,
Goed om er op te wijzen dat de samenwerkingsscholen op deze wijze wat mij betreft zeer ongewenst zijn. De identiteit van de meeste samenwerkingsscholen is in een aantal jaren verbleekt omdat het zo moeilijk is te organiseren en vol te houden. Jij weet als geen ander dat de christelijke ROC's al jaren een bepaalde vorm hebben gevonden om hun identiteit vorm en inhoud te geven met zo veel verschillen in huis. Bij de ROC-vorming destijds (zo ook bij het HBO) is mee om die reden juist het openbaar bestuurde MBO afgeschaft.
Groet en sterkte, Peter

Door Melle van der hoek op 8 jul 2016 | 11:33

Dag Dick
In een samenleving waar diversiteit is toegenomen is het mooi om te lezen dat bouwen aan een breed identiteitsconcept een oplossing kan zijn in een profiel van een samenwerkingsschool. Naast ruimte voor verschillen zijn er vaak veel overeenkomsten. Hetr begrip 'eenheid in verscheidenheid' kan daarin leidend zijn.
Melle van der Hoek

Nieuwe reactie inzenden

Dick den Bakker

directeur onderwijs en identiteit
0348 74 44 46

Lees ook

Dick den Bakker
Dick den Bakker