U bent hier

Een Masai-meisje

Hij stopt met spreken. De emoties overvallen de directeur van de Masai-meisjesschool in Mondilu in Tanzania. Hij wil vertellen hoe een oud-leerling deze dag van ons bezoek na twee jaar terug kwam om haar diploma’s op te halen, maar hem huilend in de armen was gevallen. Huilend, omdat ze ondertussen een aantal kinderen heeft en haar man haar onderdrukt. En ze niet weet hoe lang ze nog voor hem zal tellen, voordat hij een tweede vrouw zal nemen. Gelukkig had hij haar toegestaan om haar diploma’s op te halen, zodat ze die in ieder geval heeft voor een onzekere toekomst.

Maar het lukt de directeur niet om het te vertellen en met een brok in de keel verlaat hij het kleine kamertje, waarin we zitten. Als hij zich hersteld heeft, komt hij terug, verontschuldigt zich en vertelt wat hem die ochtend overkwam.

Masai

In het kader van een conferentie van GPEN-Reformation, een wereldwijd netwerk van protestants-christelijke scholen, ben ik in Tanzania en bezoek de Lutherse Masai-meisjesschool voor voortgezet onderwijs. Voor de Masai – één van de vele stammen in Afrika - zijn meisjes vooral van belang voor de bruidsschat die de vader krijgt als ze op twaalf-/dertienjarige leeftijd wordt uitgehuwelijkt en daarna om kinderen te krijgen. Scholing is niet nodig. Er is een bijzonder programma van de Tanzaniaanse overheid, die meisjes met een aanbeveling van de directeur van de basisschool wettelijk beschermen en de mogelijkheid bieden om op deze meisjesschool te kunnen komen. Meestal tegen de zin van hun vader, hun familie en de dorpsgemeenschap worden ze direct na beëindiging van de basisschool uit het dorp gehaald en op deze school geplaatst. Met de bedoeling deze cultuur van onderdrukking en onmenselijke behandeling van meisjes en vrouwen te doorbreken.

De meisjes kunnen als ze dat willen 24/7 terecht op de campus van hun school. Deze is omheind om te voorkomen dat ze teruggehaald worden. Ze krijgen een opleiding en worden vervolgens begeleid tot ze economisch zelfstandig zijn. Vaak gaan ze dan terug naar hun familie en dorpsgemeenschap om deze te helpen. Gelukkig wordt vaak later door de vader ingezien dat het goed is geweest voor zijn dochter, maar lang niet altijd.

Scholoastica

Na veel vragen over vooral het dilemma waarin deze – met schoolverlaters erbij ondertussen 600 – meisjes terecht kunnen komen, krijgen we een rondleiding over de campus. Ik word rondgeleid door Scholoastica, een zestienjarig meisje dat zich terdege realiseert dat zij op dit moment getrouwd had kunnen zijn en twee tot drie kinderen had kunnen hebben. Nu zit ze op school en kan werken aan haar eigen ontwikkeling! Als we aan de wandeling over de campus beginnen, pakt ze mijn hand en dat doet ze steeds. Hand in hand lopen we van schoolgebouw naar schoolgebouw. Ze praat over haar familie, over haar vader die met vier vrouwen is getrouwd. Over haar broer, die het allemaal niet begrijpt. Over haar twee oudere zussen,  die al getrouwd zijn en over haar twee jongere zusjes die nog op de basisschool zitten. Ze wil heel graag terug naar haar familie, maar het is moeilijk. Ze kijkt me gelaten aan, als we even stil staan.

‘Ben je verdrietig of ben je gelukkig?’, vraag ik. Ze geeft aan gelukkig te zijn, maar ik moet eerlijk zeggen dat ik verdrietig ben over het feit dat zo’n jong meisje zo’n last heeft te dragen. Als iemand een foto van ons samen maakt, legt ze haar hoofd tegen mijn schouder. ‘Ben je dan niet bang van of boos op een man?’, vraag ik. Ze begrijpt me niet.

Ik heb ondertussen deze foto al verschillende keren bekeken en kan haar niet meer vergeten.

Belang van onderwijs

Teruggekeerd in het kamertje bij de schooldirecteur zijn we allemaal onder de indruk. ‘We richten ons niet op de ouderen, maar op de jongeren. Zij zullen de verandering in deze situatie moeten brengen. En daarom doe ik dat. Ik ben al gepensioneerd, maar toen de bisschop van de Lutherse kerk in Tanzania me vroeg om deze taak op me te nemen, heb ik het gedaan.’

Is hij niet bang voor zijn leven vanwege boze vaders? ‘Wie weet nu in het leven wat zijn bestemming is?’, zo antwoordt hij. ‘Waarom zou ik me druk maken om iets wat ik toch niet weet. Dit is gewoon mijn werk!’

Het bezoek aan deze meisjesschool, de herinnering aan Scholoastica én de passie van deze fantastische directeur zullen me altijd bijblijven als indringend voorbeeld waarvoor onderwijs bedoeld is: vorming van jonge mensen en de opbouw van een menselijke samenleving.

Wel is er een dilemma: gaat onderwijs over de bevestiging van de eigen cultuur of de bevordering van humaniteit?

Reacties

Door Arie de Bruin op 6 dec 2018 | 16:45

Beste Dick,

Mooi ontroerend verhaal. Ik ken deze emoties inmiddels ook heel goed na al mijn activiteiten voor Edukans, waar ik mede door jouw toedoen nog steeds veel mag doen!
Tot ziens.
Arie

Nieuwe reactie inzenden

Dick den Bakker

directeur onderwijs en identiteit
0348 74 44 46

Lees ook

Dick den Bakker
Dick den Bakker
Dick den Bakker