U bent hier

Beeld van christelijk onderwijs niet van deze tijd

Hoe moet je reageren op het Trouw-artikel van Carel Verhoef, die stelt dat christelijk onderwijs niet meer van deze tijd is? Als iemand met een lange geschiedenis in en met christelijk onderwijs, voel ik me geraakt en geframed als ouderwets en daarmee buitengesloten. Vanuit dat gevoel zou ik het hoofdargument, dat christelijk onderwijs segregatie stimuleert, graag meteen willen weerleggen op basis van voorhanden onderzoek en de vergelijking met landen met grotendeels staatsonderwijs. Maar laat ik me vooral richten op mijn beeld van de praktijk van christelijke scholen. 

En dan zie ik op woensdagavond 23 maart de prachtige uitzending van Nieuwsuur, daags na de vreselijke aanslagen in Brussel. Aan het begin van hun schooldag hebben leerlingen en docenten van de christelijke middelbare school Calvijn Vreewijk in Rotterdam-zuid op een indrukwekkende wijze met elkaar over de aanslagen gesproken. Ik zie godsdienstleraar Karel van Wijngaarden ruimte bieden aan wat er leeft aan belevingen en meningen bij de leerlingen, die zeer verschillende culturele en levensbeschouwelijke achtergronden hebben. Helemaalgeen ‘applaudiserende’ leerlingen. Wel leerlingen in een veilige omgeving, die zichzelf mogen zijn.

Het beeld dat deze uitzending van hedendaags christelijk onderwijs geeft, herken ik volledig en het staat haaks op wat Verhoef schetst. Ik zie in veel christelijke en katholieke scholen volop aandacht voor diversiteit, ook qua cultuur en levensbeschouwing. Ik zie dat het pedagogisch klimaat er mede, of misschien wel juist door de band met de christelijke traditie, verdiept en verrijkt wordt. Hedendaagse christelijke scholen zijn geen politieke partijen die ideologische programma’s nastreven, maar ze lijken meer op restaurants met een goede keuken en sfeer (lees: onderwijs en pedagogisch klimaat). Ouders en leerlingen kiezen die scholen vanwege deze goede keuken en sfeer en merken uiteindelijk waar de ingrediënten daarvoor vandaan komen: uit een traditie van geloof, hoop en liefde. Die traditie blijkt verbindend te kunnen werken tussen mensen en ruimte te kunnen bieden aan een diversiteit aan opvattingen, geloven en culturen. De traditie proef je er doorheen, ook al weet je niet hoe de kok dat precies doet.

Kortom: ik zie een diversiteit aan christelijke en katholieke scholen, waar het onderwijs en het pedagogisch klimaat gevormd worden door de gemeenschap van leraren en medewerkers en leiding, in het po, vo, mbo en ho, aangepast aan de specifieke plek waar zij zich bevinden. En ik zie dat zij geïnspireerd door de brede christelijke traditie van geloof, hoop en liefde op een eigentijdse én diverse wijze een positieve bijdrage leveren aan hedendaags burgerschap en vreedzaam samenleven in deze roerige tijden.

Juist in deze tijd van onzekerheid en soms wanhoop, geeft de paasboodschap dat dood en verderf niet het laatste woord hebben, velen de moed om door te gaan. Deze boodschap van hoop doorgeven aan leerlingen is een centrale opgave van katholieke en christelijke scholen. Andere scholen doen dat op een manier die bij hen past. Deze discussie over het afschaffen van de vrijheid van onderwijs en het verplicht samenvoegen van openbare en christelijke scholen scholen die Verhoef wil voeren, is wat mij betreft niet van deze tijd. We hebben op dit moment wel wat beters te doen in het onderwijs.

Luister hier de uitzending van Dit is de Dag terug, waarin VU-onderzoeker Gerdien Bertram-Troost (verbonden aan Verus) met Verhoef in gesprek gaat over de stelling 'Christelijke scholen zijn achterhaald: schaf ze af!'

Reacties

Door Erik Renkema op 29 mrt 2016 | 14:58

Dag collega's,
Als reactie op het opiniestuk van Trouw schreef ik de volgende brief. Tot op heden helaas niet geplaatst door de redactie van Trouw. Het moest helaas in 150 woorden:

Het is terecht dat Verhoef in Trouw van 25 maart oog heeft voor de ontzuilde en geseculariseerde samenleving. Het is begrijpelijk dat hij segregatie hekelt. Maar hij schetst een karikatuur van bijzonder onderwijs en onderwaardeert openbaar onderwijs.
Veel bijzondere scholen maken uit overtuiging werk van ‘respect, tolerantie en wederzijds begrip’ en geven daar vorm aan in levensbeschouwelijk onderwijs. ‘Leerstellig godsdienstonderwijs’ is een karikatuur. En zijn ‘gemengde school’ herkennen we al in de kernwaarden van openbaar onderwijs.
Verhoef heeft geen realistisch beeld van bijzondere en openbare scholen.
In mijn promotieonderzoek bestudeer ik kernwaarden van zo’n ‘gemengde school’, de samenwerkingsschool. ‘Respect, tolerantie en wederzijds begrip’ worden omarmd als belangrijk voor de samenleving, en ook voor identiteitsvorming van kinderen. Maar met het samenvoegen van openbare en bijzondere scholen zijn we er nog lang niet. Voor veel beleidsmakers zijn verbinding en identiteitsvorming geen prioriteit. Leerkrachten moeten beter geschoold worden in het omgaan met diversiteit.

Drs. Erik Renkema – Amersfoort
Onderzoeker bij het lectoraat Theologie & levensbeschouwing van de Christelijke Hogeschool Windesheim Zwolle en de Protestantse Theologische Universiteit.
Docent Levensbeschouwelijke vorming aan de Lerarenopleiding Basisonderwijs van de Christelijke Hogeschool Windesheim Zwolle.

Door Kl. van der Ploeg op 31 mrt 2016 | 17:42

Tot in de punten en komma's eens met Den Bakker.

Door Conny Kerkhof op 31 mrt 2016 | 19:17

Met de ingetogen en gedocumenteerde reactie van dhr. Dick den Bakker ben ik het helemaal eens. Goed dat hij onmiddellijk heeft gereageerd. Ik hoop dat zijn reactie ook door Trouw wordt weergegeven.

Door Eppe Beimers op 1 apr 2016 | 16:46

Helemaal eens met Dick, getroffen in een prachtig beeld! Mooie vergelijking.

Nieuwe reactie inzenden

Lees ook

Dick den Bakker
Dick den Bakker